PEZKUWICHAINDIJITAL KURDISTAN NEWS 15 HEZÎRAN 2026 · DUŞEM
Gündem Kültür & Edebiyat
Kültür & Edebiyat

Amed'de Yeni Bir Sivil Girişim: Ortadoğu Birlik Beraberlik ve Kardeşlik Derneği Kuruluyor
Amed merkezli kurulma hazırlıkları süren Ortadoğu Birlik Beraberlik ve Kardeşlik Derneği, halklar arasında barış ve dayanışmayı hedeflerken, Kürdlerin dilini, kimliğini ve eşitlik taleplerini ne ölçüde esas alacağıyla da sınanacak.

Amed'de Yeni Bir Sivil Girişim: Ortadoğu Birlik Beraberlik ve Kardeşlik Derneği Kuruluyor

Amed merkezli kurulma hazırlıkları süren Ortadoğu Birlik Beraberlik ve Kardeşlik Derneği, halklar arasında barış ve dayanışmayı hedeflerken, Kürdlerin dilini, kimliğini ve eşitlik taleplerini ne ölçüde esas alacağıyla da sınanacak.

Merkezi Amed (Diyarbakır) olacak Ortadoğu Birlik Beraberlik ve Kardeşlik Derneği, kuruluş hazırlıklarını tamamlama aşamasına geldi. Derneğin tüzüğü ve üye kayıt formu hazırlandı. Kuruluş işlemleri tamamlanıp ilk genel kurul yapılıncaya kadar dernek, kurucuların oluşturacağı geçici yönetim kurulu tarafından yönetilecek. Girişimin öne çıkan isimlerinden biri, Xiyan aşiretinin dernek çatısı altında bir araya gelmesinde öncü rol oynayan ve yıllardır bölgede barış ve uzlaşma için çaba gösteren aktivist Kerem Demir. Amaç: Halklar Arasında Birlik ve Dayanışma Tüzüğe göre derneğin amacı, Ortadoğu coğrafyasında ve Türkiye'de yaşayan toplumlar, halklar ve farklı kültürler arasında birlik, beraberlik, kardeşlik, barış, dayanışma, hoşgörü, karşılıklı anlayış ve insan haklarına saygı değerlerinin gelişmesine katkı sağlamak. Dernek bu çerçevede gençlerin, kadınların, çocukların, yaşlıların, engellilerin ve dezavantajlı grupların sosyal, kültürel, eğitimsel ve ekonomik gelişimini desteklemeyi hedefliyor. Tüzük, derneğin çalışma alanlarını geniş tutuyor. Konferans, panel, seminer ve çalıştaylar, mesleki eğitim kursları, kadın girişimciliği ve istihdamına yönelik projeler, insani yardım, yerel kültür, sanat, tarih ve geleneklerin korunup tanıtılması, kitap, dergi ve dijital yayıncılık bu alanlar arasında sayılıyor. Kırsal kalkınma, tarım ve hayvancılık, çevrenin korunması ve sürdürülebilir kalkınma da derneğin gündeminde. Dernek ayrıca üniversiteler, belediyeler ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yapabilecek; Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler ve kalkınma ajanslarının hibe programlarına başvurabilecek. Örgütlenme Derneğin zorunlu organları genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu olacak. Yönetim kurulu beş asil ve beş yedek üyeden, denetim kurulu üç asil ve üç yedek üyeden oluşacak. Yönetim kurulu kendi içinde başkan, başkan yardımcısı, genel sekreter ve saymanı belirleyecek; derneği yönetim kurulu başkanı temsil edecek. Dernek, ihtiyaç duyulan yerlerde şube ve temsilcilik açabilecek. Üyelik, derneğin amaç ve ilkelerini benimseyen herkese açık. Üyelik başvuruları hazırlanan üye kayıt formuyla yazılı olarak yapılacak. Kerem Demir: Aşiretten Sivil Topluma Kerem Demir, Kurdistan'ın kalabalık ve köklü aşiretlerinden biri olan Xiyan aşiretindendir. Pasûr (Kulp), Farqîn (Silvan), Sasûn (Sason), Batman, Mûş ve Bedlîs hattına yayılan Xiyanlar, Şerefxanê Bedlîsî'nin 1597'de tamamladığı Şerefname'de de anılan eski bir topluluktur. Kerem Demir, bu geniş topluluğun modern bir sivil örgütlenmeye kavuşmasının öncülerinden biri oldu. 2021 yazında kurulan Xiyan Eğitim Kültür Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği'nin kuruluşunda öne çıkan Demir, derneğin kurucu yönetiminde yer aldı ve 26 Aralık 2021'de Dicle Üniversitesi Kongre Merkezi'nde yapılan ilk olağan kongreye bütün halkı davet etti. Aşiret bağlarını dayanışma, eğitim ve kültür alanında bir sivil topluma dönüştürme deneyimi, Kerem Demir'in yeni girişiminin de zeminini oluşturuyor. Demir, bölgede barışın ve toplumsal uzlaşmanın kalıcı hâle gelmesi için yıllardır çaba gösteren bir aktivist olarak tanınıyor. Ortadoğu Birlik Beraberlik ve Kardeşlik Derneği, bu birikimi tek bir aşiretin sınırlarının ötesine taşıma ve bölgenin bütün halklarına açık bir zemin kurma iddiası taşıyor. Kardeşlik Söylemi ve Beklenti Derneğin adında ve tüzüğünde öne çıkan "birlik, beraberlik ve kardeşlik" kavramları, Kurdistan'da uzun bir geçmişe sahip. Bu kavramlar kimi zaman halkların eşit ve özgür birlikteliğini, kimi zaman ise Kürdlerin kimliğini ve haklarını görünmez kılan resmî bir söylemi ifade etmek için kullanıldı. Tüzükte "Kürd" ve "Kurdistan" kelimelerinin hiç geçmemesi, bu yüzden derneğin önündeki asıl sınavın ne olacağını da gösteriyor. Merkezi Amed'de olan ve Kürd toplumunun köklü bir aşiretinden gelen bir aktivistin öncülük ettiği bir derneğin kardeşlik anlayışının ne ölçüde Kürdlerin dilini, kimliğini ve kendi kaderini tayin hakkını tanıyan bir eşitlik zeminine dayanacağı, derneğin faaliyetleriyle birlikte netleşecek. Kerem Demir'in aşiret dayanışmasını sivil bir örgütlenmeye dönüştüren deneyimi, bu sınavda derneğe önemli bir güven sermayesi sağlıyor. Halklar arasında gerçek bir kardeşlik ancak her halkın kendi adıyla anılabildiği ve kendi diliyle konuşabildiği bir eşitlik üzerinde kurulabilir. Ortadoğu Birlik Beraberlik ve Kardeşlik Derneği, bu ilkeyi faaliyetlerinin merkezine koyabildiği ölçüde bölgenin barışına kalıcı bir katkı sunabilecek.

Haber: Husamettin TURAN

Li Amedê Înîsiyatîfek Nû ya Sivîl: Komeleya Yekîtî, Hevgirtin û Biratiya Rojhilata Navîn Tê Avakirin

Komeleya Yekîtî, Hevgirtin û Biratiya Rojhilata Navîn ku amadekariyên avakirina wê li Amedê dewam dikin, armanc dike ku di navbera gelan de aşitiyê pêk bîne. Lê belê, wê bê dîtin ku ev komele çiqasî ziman, nasname û daxwazên wekheviyê yên Kurdan esas digire.

Komeleya Yekîtî, Hevgirtin û Biratiya Rojhilata Navîn ku navenda wê Amed (Diyarbekir) e, gihîştiye qonaxa dawî ya amadekariyên avakirinê. Tüzûk û forma qeydkirina endaman a komeleyê hatiye amadekirin. Heya ku karûbarên avakirinê temam bibin û yekem kongreya giştî were lidarxistin, komele dê ji aliyê rêveberiya demkî ya ku ji aliyê damezrîneran ve tê avakirin, were birêvebirin. Yek ji navên pêşeng ên vê înîsiyatîfê, aktîvîst Kerem Demir e ku di yekbûna eşîra Xiyanê ya di bin banê komeleyê de rolekî sereke lîstiye û bi salan e ji bo aşitî û lihevkirina li herêmê têdikoşe.

Armanc: Yekîtî û Hevgirtina di Navbera Gelan de Li gorî tüzûkê, armanca komeleyê ew e ku li erdnîgariya Rojhilata Navîn û Tirkiyeyê, di navbera civak, gel û çandên cuda de; yekîtî, hevgirtin, biratî, aşitî, piştevanî, lêborîn, têgihiştina hevdu û nirxên rêzgirtina ji mafên mirovan re pêş bixe. Di vê çarçoveyê de, komele armanc dike ku piştgiriya pêşketina civakî, çandî, perwerdehî û aborî ya ciwan, jin, zarok, kal, astengdar û komên dezavantaj bike.

Tüzûk, qadên xebatê yên komeleyê berfireh digire. Konferans, panel, semîner û xebatxane, kursên perwerdehiya pîşeyî, projeyên ji bo karsaziya jinan û îstîhdamê, alîkariya mirovî, parastin û danasîna çand, huner, dîrok û kevneşopiyên herêmî, weşangeriya pirtûk, kovar û dîjîtal di nav van qadan de ne. Pêşketina gundewarî, çandinî û xwedîkirina ajalan, parastina jîngehê û pêşketina domdar jî di rojeva komeleyê de ne. Her wiha komele dikare bi zanîngeh, şaredarî û rêxistinên civaka sivîl re hevkariyê bike; dikare serî li bernameyên alîkariyê yên Yekîtiya Ewropayê, Neteweyên Yekbûyî û ajansên pêşketinê bide.

Rêxistinbûn Organên mecbûrî yên komeleyê dê kongreya giştî, rêveberî û çavdêriyê bin. Rêveberî dê ji pênc endamên eslî û pênc endamên cîgir, çavdêrî jî ji sê endamên eslî û sê endamên cîgir pêk were. Rêveberî dê di nav xwe de serok, cîgirê serok, sekreterê giştî û xezînedar diyar bike; serokê rêveberiyê dê komeleyê temsîl bike. Komele dikare li cihên pêwîst şax û nûnertiyan veke. Endamtiya komeleyê ji bo her kesê ku armanc û prensîbên wê dipejirîne vekirî ye. Serlêdanên endamtiyê dê bi forma qeydkirinê ya nivîskî werin kirin.

Kerem Demir: Ji Eşîrê ber bi Civaka Sivîl ve Kerem Demir ji eşîra Xiyanê ye ku yek ji eşîrên qelebalix û kevnar ên Kurdistanê ye. Xiyanî ku li xeta Pasûr (Kulp), Farqîn (Silvan), Sasûn (Sason), Batman, Mûş û Bedlîsê belav bûne, civakeke kevn in ku di Şerefnameya Şerefxanê Bedlîsî ya sala 1597'an de jî navê wan derbas dibe. Kerem Demir bû yek ji pêşengên vê civaka berfireh ku gihîştiye rêxistinbûneke sivîl a modern. Demir ku di avakirina Komeleya Perwerde, Çand, Alîkariya Civakî û Piştevanî ya Xiyanê ya di havîna 2021'an de hat avakirin de derket pêş, di rêveberiya damezrîner de cih girt û di 26'ê Kanûna 2021'an de hemû gel vexwend kongreya yekem a ku li Navenda Kongreyê ya Zanîngeha Dîcleyê hat lidarxistin.

Tecrûbeya veguherandina têkiliyên eşîrî bo civaka sivîl di warê piştevanî, perwerde û çandê de, zemîna înîsiyatîfa nû ya Kerem Demir pêk tîne. Demir wekî aktîvîstekî ku bi salan e ji bo mayîndebûna aşitî û lihevkirina civakî ya li herêmê têdikoşe tê naskirin. Komeleya Yekîtî, Hevgirtin û Biratiya Rojhilata Navîn, xwedî wê îdiayê ye ku vê tecrûbeyê ji sînorên eşîrekê derxe û zemîneke vekirî ji bo hemû gelên herêmê ava bike.

Gotara Biratiyê û Hêvî Têgehên "yekîtî, hevgirtin û biratî" yên ku di nav û tüzûka komeleyê de derdikevin pêş, li Kurdistanê xwedî dîrokeke dirêj in. Ev têgeh carinan ji bo yekîtiya wekhev û azad a gelan, carinan jî ji bo gotareke fermî ya ku nasname û mafên Kurdan nedîtî dike, hatine bikaranîn. Di tüzûkê de qet navê "Kurd" û "Kurdistan" derbas nabe; ev yek nîşan dide ku azmûna sereke ya li pêşiya komeleyê dê çi be. Wê bi çalakiyên komeleyê zelal bibe ku têgihîştina biratiyê ya komeleyeke ku navenda wê Amed e û aktîvîstekî ji eşîreke kevnar a Kurd pêşengiya wê dike, çiqasî li ser zemîneke wekheviyê ya ku ziman, nasname û mafê çarenûsa Kurdan nas dike, ava dibe.

Tecrûbeya Kerem Demir a veguherandina piştevanîya eşîrî bo rêxistinbûneke sivîl, di vê azmûnê de sermayeyeke girîng a baweriyê dide komeleyê. Biratiyeke rastîn a di navbera gelan de tenê li ser bingeha wekheviyê dikare were avakirin ku her gel bi navê xwe were naskirin û bi zimanê xwe biaxive. Komeleya Yekîtî, Hevgirtin û Biratiya Rojhilata Navîn, heta ku bikaribe vê prensîbê bixe navenda çalakiyên xwe, dê bikaribe tevkariyeke mayînde li aşitiya herêmê bike.

Nûçe: Husamettin TURAN

دەستپێشخەرییەکی نوێی مەدەنی لە ئامەد: کۆمەڵەی یەکێتی، یەکگرتوویی و برایەتیی ڕۆژهەڵاتی ناوین دادەمەزرێت

کۆمەڵەی یەکێتی، یەکگرتوویی و برایەتیی ڕۆژهەڵاتی ناوین کە ناوەندەکەی لە ئامەد دەبێت و خۆی بۆ دامەزراندن ئامادە دەکات، لە کاتێکدا ئامانجی ئاشتی و پێکەوەژیانە لە نێوان گەلاندا، بەوەش تاقی دەکرێتەوە کە تا چەند زمان، ناسنامە و داواکارییە یەکسانخوازەکانی کورد دەکاتە بنەما.

کۆمەڵەی یەکێتی، یەکگرتوویی و برایەتیی ڕۆژهەڵاتی ناوین کە ناوەندەکەی لە ئامەد (دیاربەکر) دەبێت، گەیشتووەتە قۆناغی کۆتایی ئامادەکارییەکانی دامەزراندن. پەیڕەوی ناوخۆ و فۆرمی ئەندامێتیی کۆمەڵەکە ئامادە کراوە. تا تەواوبوونی ڕێکارەکانی دامەزراندن و ئەنجامدانی یەکەم کۆنگرەی گشتی، کۆمەڵەکە لەلایەن دەستەی بەڕێوەبەریی کاتییەوە بەڕێوە دەبرێت کە لەلایەن دامەزرێنەرانەوە پێک دەهێنرێت. یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی ئەم دەستپێشخەرییە، چالاکوان کەرەم دەمیرە کە ڕۆڵی پێشەنگی لە کۆکردنەوەی هۆزی خەیان لە چوارچێوەی کۆمەڵەیەکدا هەبووە و چەندین ساڵە بۆ ئاشتی و تەبایی لە ناوچەکەدا تێدەکۆشێت.

ئامانج: یەکێتی و پێکەوەژیان لە نێوان گەلاندا بەپێی پەیڕەوی ناوخۆ، ئامانجی کۆمەڵەکە بریتییە لە بەشداریکردن لە پەرەپێدانی بەهاکانی یەکێتی، یەکگرتوویی، برایەتی، ئاشتی، پێکەوەژیان، لێبوردەیی، تێگەیشتنی هاوبەش و ڕێزگرتن لە مافەکانی مرۆڤ لە نێوان کۆمەڵگە، گەل و کلتوورە جیاوازەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوین و تورکیادا. لەم چوارچێوەیەدا، کۆمەڵەکە ئامانجیەتی پشتگیری لە گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی، کلتووری، پەروەردەیی و ئابووریی گەنجان، ژنان، منداڵان، بەساڵاچووان، کەمئەندامان و گرووپە پەراوێزخراوەکان بکات.

پەیڕەوی ناوخۆ بوارەکانی کاری کۆمەڵەکە بە فراوانی دەهێڵێتەوە. ئەنجامدانی کۆنفرانس، پانێڵ، سیمینار و وۆرکشۆپ، خولی ڕاهێنانی پیشەیی، پڕۆژەکانی تایبەت بە کارسازیی ژنان و هەلی کار، هاوکاریی مرۆیی، پاراستن و ناساندنی کلتوور، هونەر، مێژوو و نەریتە خۆجێییەکان، هەروەها بڵاوکردنەوەی کتێب، گۆڤار و وەشانی دیجیتاڵی لەو بوارانەن. گەشەپێدانی گوندەکان، کشتوکاڵ و ئاژەڵداری، پاراستنی ژینگە و گەشەپێدانی بەردەوامیش لە بەرنامەی کۆمەڵەکەدان. هەروەها کۆمەڵەکە دەتوانێت لەگەڵ زانکۆکان، شارەوانییەکان و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی هاوکاری بکات و داواکاری بۆ بەرنامەکانی هاوکاریی یەکێتیی ئەوروپا، نەتەوە یەکگرتووەکان و ئاژانسەکانی گەشەپێدان پێشکەش بکات.

ڕێکخستن ئۆرگانە سەرەکییەکانی کۆمەڵەکە بریتین لە کۆنگرەی گشتی، دەستەی بەڕێوەبەر و دەستەی چاودێری. دەستەی بەڕێوەبەر لە پێنج ئەندامی سەرەکی و پێنج ئەندامی یەدەگ، و دەستەی چاودێری لە سێ ئەندامی سەرەکی و سێ ئەندامی یەدەگ پێک دێت. دەستەی بەڕێوەبەر لە نێوان خۆیاندا سەرۆک، جێگری سەرۆک، سکرتێری گشتی و گەنجینەدار دیاری دەکەن؛ سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەر نوێنەرایەتیی کۆمەڵەکە دەکات. کۆمەڵەکە دەتوانێت لەو شوێنانەی پێویستە، لق و نوێنەرایەتی بکاتەوە. ئەندامێتی بۆ هەموو ئەو کەسانە کراوەیە کە باوەڕیان بە ئامانج و بنەماکانی کۆمەڵەکە هەیە. داواکاریی ئەندامێتی بە شێوەی نووسراو و لە ڕێگەی فۆرمی تایبەتەوە دەبێت.

کەرەم دەمیر: لە هۆزەوە بۆ کۆمەڵگەی مەدەنی کەرەم دەمیر سەر بە هۆزی خەیانە کە یەکێکە لە هۆزە گەورە و کۆنەکانی کوردستان. خەیانییەکان کە لە هێڵی پاسوور (قولپ)، فەرقین (سێلڤان)، ساسۆن، باتمان، مووش و بەدلیس بڵاو بوونەتەوە، کۆمەڵگەیەکی کۆنن کە لە "شەرەفنامە"ی شەرەفخانی بەدلیسیدا کە ساڵی ١٥٩٧ تەواو بووە، ناویان هاتووە. کەرەم دەمیر یەکێک بوو لە پێشەنگانی گەیاندنی ئەم کۆمەڵگە فراوانە بە ڕێکخستنێکی مەدەنیی مۆدێرن. دەمیر کە لە دامەزراندنی "کۆمەڵەی خەیان بۆ پەروەردە، کلتوور، هاوکاریی کۆمەڵایەتی و پێکەوەژیان" لە هاوینی ٢٠٢١دا ڕۆڵی هەبوو، لە دەستەی دامەزرێنەری کۆمەڵەکەدا جێی گرت و لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١دا هەموو خەڵکی بۆ یەکەم کۆنگرەی ئاسایی لە ناوەندی کۆنگرەی زانکۆی دیجلە بانگهێشت کرد.

ئەزموونی گۆڕینی پەیوەندییە هۆزییەکان بۆ کۆمەڵگەیەکی مەدەنی لە بواری هاوکاری، پەروەردە و کلتووردا، بنەمای دەستپێشخەرییە نوێیەکەی کەرەم دەمیر پێک دەهێنێت. دەمیر وەک چالاکوانێک دەناسرێت کە چەندین ساڵە بۆ جێگیرکردنی ئاشتی و تەبایی کۆمەڵایەتی لە ناوچەکەدا تێدەکۆشێت. کۆمەڵەی یەکێتی، یەکگرتوویی و برایەتیی ڕۆژهەڵاتی ناوین، ئیدیعای ئەوەی هەیە کە ئەم ئەزموونە لە سنووری یەک هۆز دەرباز بکات و زەمینەیەکی کراوە بۆ هەموو گەلانی ناوچەکە دروست بکات.

گوتاری برایەتی و چاوەڕوانییەکان چەمکەکانی "یەکێتی، یەکگرتوویی و برایەتی" کە لە ناو و پەیڕەوی ناوخۆی کۆمەڵەکەدا جەختیان لەسەر کراوەتەوە، مێژوویەکی دوورودرێژیان لە کوردستاندا هەیە. ئەم چەمکانە هەندێک جار بۆ دەربڕینی یەکێتیی یەکسان و ئازادی گەلان، هەندێک جاریش بۆ گوتارێکی فەرمی بەکار هاتوون کە ناسنامە و مافەکانی کوردیان تێدا ون کراوە. نەهاتنی ناوی "کورد" و "کوردستان" لە پەیڕەوی ناوخۆدا، نیشان دەدات کە تاقیکردنەوەی ڕاستەقینەی بەردەم کۆمەڵەکە چی دەبێت. ئەوەی تێگەیشتنی برایەتیی کۆمەڵەیەک کە ناوەندەکەی لە ئامەد بێت و چالاکوانێکی سەر بە هۆزێکی کۆنی کورد پێشەنگایەتی بکات، تا چەند لەسەر بنەمای یەکسانی و داننان بە زمان، ناسنامە و مافی چارەی خۆنووسینی کورد دەبێت، لەگەڵ چالاکییەکانی کۆمەڵەکەدا ڕوون دەبێتەوە.

ئەزموونی کەرەم دەمیر لە گۆڕینی هاوکاریی هۆزی بۆ ڕێکخستنێکی مەدەنی، سەرمایەیەکی گرنگی متمانە بۆ کۆمەڵەکە لەم تاقیکردنەوەیەدا دابین دەکات. برایەتیی ڕاستەقینە لە نێوان گەلاندا تەنها لەسەر بنەمای یەکسانییەک دروست دەبێت کە هەر گەلێک بتوانێت بە ناوی خۆی بانگ بکرێت و بە زمانی خۆی بدوێت. کۆمەڵەی یەکێتی، یەکگرتوویی و برایەتیی ڕۆژهەڵاتی ناوین، هەرچەند بتوانێت ئەم بنەمایە بخاتە چەقی چالاکییەکانی، دەتوانێت بەشداریکردنێکی بەردەوام لە ئاشتیی ناوچەکەدا بکات.

هەواڵ: حوسامەدین توران

A New Civil Initiative in Amed: The Middle East Unity, Cooperation and Brotherhood Association Is Being Established

The Middle East Unity, Cooperation and Brotherhood Association, currently preparing for its founding in Amed, aims for peace and solidarity among peoples, but will also be tested on how much it bases its work on the Kurdish language, identity and demands for equality.

The Middle East Unity, Cooperation and Brotherhood Association, which will be based in Amed (Diyarbakır), has entered the final stage of its founding preparations. Its statutes and membership registration form have been drafted. Until the incorporation procedures are completed and the first general assembly is held, the association will be managed by a provisional board of directors formed by the founders. One of the initiative’s prominent figures is activist Kerem Demir, who played a pioneering role in bringing together members of the Xiyan tribe under the association’s umbrella and has long worked for peace and reconciliation in the region.

Purpose: Unity and Solidarity Among Peoples

According to the statutes, the association’s purpose is to contribute to the development of values such as unity, togetherness, brotherhood, peace, solidarity, tolerance, mutual understanding and respect for human rights among societies, peoples and different cultures living in the Middle East region and in Turkey. Within this framework, the association aims to support the social, cultural, educational and economic development of youth, women, children, the elderly, persons with disabilities and disadvantaged groups.

The statutes keep the scope of the association’s activities broad. They list conferences, panels, seminars and workshops; professional training courses; projects promoting women’s entrepreneurship and employment; humanitarian aid; the preservation and promotion of local culture, art, history and traditions; as well as book, magazine and digital publishing. Rural development, agriculture and livestock, environmental protection and sustainable development also feature on the agenda. The association will be able to cooperate with universities, municipalities and civil‑society organisations, and to apply for grant programmes from the European Union, the United Nations and development agencies.

Organization

The mandatory bodies of the association will be the General Assembly, the Board of Directors and the Audit Board. The Board of Directors will consist of five regular and five alternate members; the Audit Board will have three regular and three alternate members. Within the board, a president, vice‑president, general secretary and treasurer will be elected, and the president will represent the association. The association may open branches and representative offices where needed. Membership is open to anyone who embraces the association’s aims and principles. Applications will be submitted in writing using the prepared membership registration form.

Kerem Demir: From Tribe to Civil Society

Kerem Demir belongs to the Xiyan tribe, one of the large and historic tribes of Kurdistan. The Xiyan, spread across Pasûr (Kulp), Farqîn (Silvan), Sasûn (Sason), Batman, Mûş and the Bedlîs line, are an ancient community also mentioned in the Şerefname compiled by Şerefxanê Bedlîsî in 1597. Demir became one of the pioneers in transforming this extensive community into a modern civil organisation. He was a leading figure in the founding of the Xiyan Education, Culture, Social Assistance and Solidarity Association in the summer of 2021, served on its founding board, and invited the entire community to the first ordinary congress held on 26 December 2021 at Dicle University’s Congress Center.

The experience of turning tribal ties into a civil society focused on solidarity, education and culture forms the foundation of Demir’s new initiative. He is known as an activist who has long striven for lasting peace and social reconciliation in the region. The Middle East Unity, Cooperation and Brotherhood Association seeks to carry this experience beyond the limits of a single tribe and to create a platform open to all peoples of the region.

The Brotherhood Narrative and Expectations

The concepts of “unity, togetherness and brotherhood” highlighted in the association’s name and statutes have a long history in Kurdistan. At times they have been used to describe an equal and free coexistence of peoples; at other times they have served as official rhetoric that renders Kurdish identity and rights invisible. The fact that the words “Kurd” and “Kurdistan” do not appear anywhere in the statutes signals the real test the association will face. Whether a brotherhood model led from Amed by an activist from a deep‑rooted Kurdish tribe will rest on an equal footing that recognises Kurdish language, identity and the right to self‑determination will become clear through the association’s activities.

Kerem Demir’s experience of converting tribal solidarity into a civil organisation provides the new association with significant trust capital for this test. Genuine brotherhood among peoples can only be built on an equality where each people can be called by its own name and speak its own language. The Middle East Unity, Cooperation and Brotherhood Association can make a lasting contribution to regional peace to the extent that it places this principle at the heart of its work.

Report: Husamettin TURAN

یک ابتکار مدنی جدید در آماد: تأسیس انجمن اتحاد، همبستگی و برادری خاورمیانه

انجمن اتحاد، همبستگی و برادری خاورمیانه که در آماد در حال آماده‌سازی برای تأسیس است، در حالی که هدف آن صلح و همبستگی میان مردمان است، مورد آزمون قرار خواهد گرفت که تا چه حد زبان، هویت و مطالبات برابری کردها را در برنامه خود می‌گنجاند.

انجمن اتحاد، همبستگی و برادری خاورمیانه که مرکز آن آماد (دیاربکر) خواهد بود، به مرحله تکمیل آمادگی‌های تأسیس رسیده است. آئین‌نامه و فرم ثبت‌نام اعضای انجمن آماده شده‌اند. تا زمان تکمیل مراحل تأسیس و برگزاری اولین مجمع عمومی، انجمن توسط هیئت موقت مدیریت که توسط مؤسسان تشکیل می‌شود، اداره خواهد شد. یکی از چهره‌های برجسته این ابتکار، کرم دمیر، فعال سال‌هاست که نقش پیشگامانه‌ای در گردهمایی تحت چتر این انجمن برای قبیلهٔ شیان ایفا کرده و برای صلح و آشتی در منطقه تلاش می‌کند.

هدف: اتحاد و همبستگی میان مردمان

بر اساس آئین‌نامه، هدف انجمن این است که به توسعهٔ ارزش‌های اتحاد، همبستگی، برادری، صلح، همیاری، تسامح، درک متقابل و احترام به حقوق بشر میان جوامع، مردمان و فرهنگ‌های مختلف ساکن در خاورمیانه و ترکیه کمک کند. این انجمن در همین چارچوب قصد دارد به پیشرفت اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و اقتصادی جوانان، زنان، کودکان، سالمندان، افراد دارای معلولیت و گروه‌های محروم کمک نماید.

آئین‌نامه حوزه‌های کاری انجمن را به‌صورت گسترده تعریف می‌کند. برگزاری کنفرانس‌ها، پنل‌ها، سمینارها و کارگاه‌ها، دوره‌های آموزشی حرفه‌ای، پروژه‌های مرتبط با کارآفرینی و اشتغال زنان، کمک‌های بشردوستانه، حفاظت و ترویج فرهنگ، هنر، تاریخ و سنت‌های محلی، انتشار کتاب، مجله و محتواهای دیجیتال از جمله این حوزه‌ها هستند. توسعهٔ روستایی، کشاورزی و دامپروری، حفاظت از محیط‌زیست و توسعهٔ پایدار نیز در دستور کار انجمن قرار دارد. انجمن می‌تواند با دانشگاه‌ها، شهرداری‌ها و سازمان‌های جامعه مدنی همکاری کند؛ همچنین می‌تواند برای برنامه‌های کمک مالی اتحادیهٔ اروپا، سازمان ملل متحد و آژانس‌های توسعه درخواست بدهد.

سازماندهی

ارگان‌های الزامی انجمن شامل مجمع عمومی، هیئت مدیره و هیئت حسابرسی خواهد بود. هیئت مدیره از پنج عضو اصلی و پنج جایگزین، و هیئت حسابرسی از سه عضو اصلی و سه جایگزین تشکیل می‌شود. هیئت مدیره در درون خود رئیس، معاون رئیس، دبیر کل و منشی را تعیین می‌کند؛ نمایندهٔ انجمن رئیس هیئت مدیره خواهد بود. انجمن می‌تواند در مکان‌های مورد نیاز شعبه و نمایندگی ایجاد کند. عضویت برای هر کسی که اهداف و اصول انجمن را بپذیرد، باز است. درخواست‌های عضویت به‌صورت کتبی با فرم ثبت‌نام اعضا که تهیه شده است، ارائه می‌شود.

کرم دمیر: از قبیله به جامعهٔ مدنی

کرم دمیر از قبیلهٔ شیان، یکی از قبیله‌های بزرگ و ریشه‌دار کردستان، است. شیان‌ها که در مناطق پاسور (کولپ)، فارقین (سیلوان)، ساسون (ساسون)، باتمان، موش و بدلیس ساکن هستند، در کتاب تاریخی «شرفنامه» که توسط شرفخان بدلیسی در سال ۱۵۹۷ تکمیل شد، نیز ذکر شده‌اند. کرم دمیر یکی از پیشگامان تبدیل این جامعهٔ گسترده به یک سازمان مدنی مدرن شد. او در تأسیس انجمن «شیان آموزش، فرهنگ، همیاری و همبستگی» که در تابستان ۲۰۲۱ شکل گرفت، نقش برجسته‌ای داشت و در هیئت مؤسسان این انجمن حضور یافت و در ۲۶ دسامبر ۲۰۲۱ در مرکز همایش‌های دانشگاه دیجه اولین کنگرهٔ عادی را برگزار کرد و تمام مردم را دعوت کرد.

تجربهٔ تبدیل پیوندهای قبیله‌ای به یک جامعهٔ مدنی در حوزهٔ همبستگی، آموزش و فرهنگ، پایهٔ جدیدی برای ابتکار کرم دمیر فراهم می‌کند. دمیر به‌عنوان فعال سال‌هاست که برای تثبیت صلح و آشتی اجتماعی در منطقه تلاش می‌کند. انجمن اتحاد، همبستگی و برادری خاورمیانه ادعا دارد که این تجربه را فراتر از مرزهای یک قبیله به تمام مردمان منطقه گسترش داده و زمینه‌ای باز برای همهٔ اقشار ایجاد کند.

بیان برادری و انتظارات

اصطلاحات «اتحاد، همبستگی و برادری» که در نام و آئین‌نامهٔ انجمن برجسته شده‌اند، سابقهٔ طولانی در کردستان دارند. این مفاهیم گاهی برای توصیف همزیستی برابر و آزاد مردمان به کار رفته‌اند و گاهی به‌عنوان یک گفتار رسمی که هویت و حقوق کردها را نادیده می‌گیرد، استفاده شده‌اند. عدم حضور واژه‌های «کرد» و «کردستان» در آئین‌نامه، نشانگر این است که آزمون اصلی پیش روی انجمن چیست. اینکه در آماد، یک انجمن تحت رهبری یک فعال که از یک قبیلهٔ ریشه‌دار جامعهٔ کرد است، چگونه مفهوم برادری خود را بر پایهٔ زبانی، هویتی و حق تعیین سرنوشت برابر برای کردها بنا می‌کند، با فعالیت‌های این انجمن روشن خواهد شد.

تجربهٔ کرم دمیر در تبدیل همبستگی قبیله‌ای به یک سازمان مدنی، در این آزمون به انجمن سرمایهٔ اعتماد مهمی می‌بخشد. برادری واقعی میان مردمان تنها زمانی می‌تواند شکل گیرد که هر مردمی بتواند با نام خود شناخته شود و به زبان خود سخن بگوید و بر پایهٔ برابری باشد. انجمن اتحاد، همبستگی و برادری خاورمیانه، تا زمانی که بتواند این اصل را در مرکز فعالیت‌های خود بگذارد، می‌تواند سهمی پایدار در صلح منطقه داشته باشد.

خبر: حسام‌الدین توران

مبادرة مدنية جديدة في أمد: تأسيس جمعية الوحدة والتعاون والأخوة في الشرق الأوسط

تسعى جمعية الوحدة والتعاون والأخوة في الشرق الأوسط، التي تجري تحضيرات تأسيسها في أمد، إلى تعزيز السلام والتضامن بين الشعوب، وستُختبر مدى اعتمادها على لغة وهوية الأكراد ومطالبهم بالمساواة.

تتجه جمعية الوحدة والتعاون والأخوة في الشرق الأوسط، التي سيكون مقرها في أمد (ديار بكر)، إلى إكمال التحضيرات لتأسيسها. تم إعداد نظام الجمعية ونموذج تسجيل الأعضاء. حتى تُستكمل إجراءات التأسيس ويُعقد الجمع العام الأول، ستُدار الجمعية من قبل مجلس إدارة مؤقت يُشكل من قبل المؤسسين. من أبرز الأسماء في المبادرة الناشط كيريم دمير، الذي لعب دوراً رائداً في جمع قبيلة شيان تحت مظلة الجمعية وسعى منذ سنوات إلى تحقيق السلام والمصالحة في المنطقة.

الهدف: الوحدة والتضامن بين الشعوب

وفقاً للنظام، تهدف الجمعية إلى المساهمة في تعزيز قيم الوحدة، التعاون، الأخوة، السلام، التضامن، التسامح، الفهم المتبادل واحترام حقوق الإنسان بين المجتمعات والشعوب والثقافات المختلفة في جغرافية الشرق الأوسط وداخل تركيا. وتستهدف الجمعية في هذا الإطار دعم التنمية الاجتماعية والثقافية والتعليمية والاقتصادية للشباب، والنساء، والأطفال، وكبار السن، وذوي الإعاقة، والفئات المهمشة.

يحدد النظام نطاق عمل الجمعية بشكل واسع. تشمل الأنشطة المؤتمرات والندوات وورش العمل، والدورات التدريبية المهنية، ومشروعات تمكين المرأة وريادة الأعمال وتوظيفها، والمساعدات الإنسانية، وحفظ وتعريف الثقافة والفن والتاريخ والعادات المحلية، بالإضافة إلى النشر المكتبي والرقمي من كتب ومجلات. كما تُدرج التنمية الريفية والزراعة وتربية المواشي، وحماية البيئة والتنمية المستدامة ضمن جدول أعمال الجمعية. وستتمكن الجمعية من التعاون مع الجامعات والبلديات ومنظمات المجتمع المدني، وكذلك التقدم بطلبات للحصول على منح من الاتحاد الأوروبي، والأمم المتحدة، وبرامج الوكالات التنموية.

التنظيم

ستتكوّن الهيئات الإلزامية للجمعية من الجمع العام، ومجلس الإدارة، ومجلس الرقابة. يضم مجلس الإدارة خمسة أعضاء أساسيين وخمسة أعضاء احتياطيين، بينما يتألف مجلس الرقابة من ثلاثة أعضاء أساسيين وثلاثة احتياطيين. يحدد مجلس الإدارة داخلياً رئيساً، ونائباً للرئيس، وسكرتيراً عاماً، ومحاسباً؛ ويُمثل رئيس مجلس الإدارة الجمعية. يمكن للجمعية إنشاء فروع ومكاتب تمثيلية في الأماكن التي تستدعي ذلك. العضوية مفتوحة للجميع الذين يعتنقون أهداف ومبادئ الجمعية. تُقدَّم طلبات العضوية كتابياً عبر نموذج التسجيل المُعد.

كيريم دمير: من القبيلة إلى المجتمع المدني

ينتمي كيريم دمير إلى قبيلة شيان، إحدى القبائل الكبيرة والعريقة في كردستان. تنتشر شيان في مناطق باسور (كولب)، فارقين (سلفان)، ساسون (ساسون)، بطمان، موش، وبدلس، وتُذكر في "شرفنامة" التي أُكملت عام 1597 على يد شريفخان بدلسي كجماعة تاريخية قديمة. كان كيريم دمير من الرواد الذين ساهموا في تحويل هذه الجماعة الواسعة إلى تنظيم مدني حديث. برز دمير في تأسيس جمعية شيان للتعليم والثقافة والتعاون الاجتماعي في صيف 2021، وشغل منصباً في الإدارة التأسيسية للجمعية، ودعا جميع أفراد الشعب إلى المؤتمر الأول الرسمي الذي عُقد في 26 ديسمبر 2021 بمركز مؤتمرات جامعة ديجل.

تحويل الروابط القبلية إلى مجتمع مدني في مجالات التضامن والتعليم والثقافة يشكل أساساً لمبادرة كيريم دمير الجديدة. يُعرف دمير كناشط سعى لسنوات إلى تحقيق سلام دائم ومصالحة مجتمعية في المنطقة. وتطمح جمعية الوحدة والتعاون والأخوة في الشرق الأوسط إلى نقل هذه الخبرة إلى ما يتجاوز حدود قبيلة واحدة، وإرساء قاعدة مفتوحة لجميع شعوب المنطقة.

خطاب الأخوة والتوقعات

المفاهيم البارزة في اسم الجمعية ونظامها – "الوحدة، التعاون، الأخوة" – لها تاريخ طويل في كردستان. استُخدمت هذه المفاهيم أحياناً للدلالة على التعايش المتساوي والحُر بين الشعوب، وأحياناً أخرى كخطاب رسمي يُخفِّي هوية الأكراد وحقوقهم. عدم ظهور كلمتي "كرد" و"كردستان" في النظام يُظهر أن الاختبار الحقيقي للجمعية سيكمن في مدى تمسكها بهذه القيم. سيتضح ما إذا كان مفهوم الأخوة في جمعية يقودها ناشط من قبيلة كردية عريقة في أمد سيعتمد على أساس مساواة يُعترف فيه بلغة وهوية الأكراد وحقهم في تقرير المصير، من خلال أنشطة الجمعية.

توفر تجربة كيريم دمير في تحويل التضامن القبلي إلى تنظيم مدني ثقة كبيرة للجمعية في هذا الاختبار. لا يمكن أن تتحقق الأخوة الحقيقية بين الشعوب إلا على أساس مساواة تُتيح لكل شعب أن يُذكر باسمه ويتحدث بلغته. كلما نجحت جمعية الوحدة والتعاون والأخوة في الشرق الأوسط في وضع هذا المبدأ في صميم أنشطتها، كلما استطاعت أن تقدم إسهاماً دائماً في سلام المنطقة.

خبر: حسام الدين توران

İlgili haberler