Kürtçe müzik üzerine yürütülen kapsamlı bir müzikolojik araştırmada, 28 binden fazla Kürtçe halk şarkısı incelendi. Bu incelemeler sonucunda, 4.971 şarkının melodi ve sözlerinin izinsiz bir şekilde değiştirilerek Türkçe’ye uyarlandığı belirlendi.

Araştırma, bu uyarlamaların "sanat hırsızlığı" niteliğinde olduğunu ve eserlerin Türkçe versiyonlarıyla Türk eseri gibi tanıtıldığını vurguladı.

68 yaşındaki araştırmacı ve müzikolog Veysi Varlı, Kürt dili ve kültürü üzerindeki tarihi baskı ve yasakların, Kürt sanat eserlerinin adeta "yağmalanmış bir mülk" gibi ele geçirildiğini gösterdiğini ifade etti. Varlı, 1972-1988 yılları arasında Delgeş ve Brader gibi sanatçılarla çalıştığını, Koma Dengê Şoreş grubunda yer aldığını ve 1988'den bu yana müzikolog kimliğiyle bu tür araştırmaları sürdürdüğünü belirtti.

Araştırma ayrıca, özgün metin ve melodilerin değiştirilmesine yönelik çabalara rağmen Kürt müziğinin canlılığını koruduğunu ve halkın kimliğini güçlü bir şekilde savunduğunu ortaya koydu.

Kaynak: Kurdistan24

Di lêkolîneke berfireh a muzîknasî ya li ser muzîka kurdî de, zêdetirî 28 hezar stranên gelêrî yên kurdî hatin lêkolînkirin. Di encama van lêkolînan de hat diyarkirin ku melodi û gotinên 4 hezar û 971 stranan bê destûr hatine guhertin û bo tirkî hatine wergerandin.

Lêkolînê tekez kir ku ev wergerandin di asta "dizîtiya hunerî" de ne û ev berhem bi guhertoyên xwe yên tirkî wekî berhemên tirkî tên nîşandan.

Lêkolîner û muzîknasê 68 salî Veysî Varli diyar kir ku zext û qedexeyên dîrokî yên li ser ziman û çanda kurdî nîşan didin ku berhemên hunerî yên kurdî wekî "milkê talankirî" hatine desteserkirin. Varli da zanîn ku di navbera salên 1972-1988an de bi hunermendên wekî Delgeş û Brader re xebitiye, di koma Dengê Şoreş de cih girtiye û ji sala 1988an ve bi nasnameya muzîknasî van lêkolînan didomîne.

Lêkolînê her wiha eşkere kir ku tevî hewldanên ji bo guhertina metn û melodiyên resen, muzîka kurdî zindîbûna xwe diparêze û gel bi awayekî xurt xwedî li nasnameya xwe derdikeve.

Çavkanî: Kurdistan24

لە لێکۆڵینەوەیەکی بەرفراوانی مۆسیقازانیدا لەسەر مۆسیقای کوردی، زیاتر لە ٢٨ هەزار گۆرانی فۆلکلۆری کوردی لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە. لە ئەنجامی ئەو پشکنینانەدا دەرکەوتووە کە مێلۆدی و تێکستی ٤ هەزار و ٩٧١ گۆرانی بەبێ مۆڵەت گۆڕدراون و کراون بە تورکی.

لێکۆڵینەوەکە جەختی لەوە کردووەتەوە کە ئەو گۆڕانکارییانە لە چەشنی "دزینی هونەری"ن و بەرهەمەکان بە وەشانی تورکی وەک بەرهەمی تورکی ناسێنراون.

وەیسی ڤارلی، لێکۆڵەر و مۆسیقازانی تەمەن ٦٨ ساڵ، ئاماژەی بەوە کردووە کە گوشار و قەدەغەکارییە مێژووییەکان لەسەر زمان و کەلتووری کوردی نیشانی دەدات کە بەرهەمە هونەرییەکانی کورد وەک "موڵکێکی تاڵانکراو" دەستیان بەسەردا گیراوە. ڤارلی باسی لەوە کردووە کە لە نێوان ساڵانی ١٩٧٢-١٩٨٨ لەگەڵ هونەرمەندانی وەک دەلگەش و برادەر کاری کردووە، لە گروپی کۆما دەنگێ شۆڕەشدا بووە و لە ساڵی ١٩٨٨ەوە بە ناسنامەی مۆسیقازانی درێژە بەو جۆرە لێکۆڵینەوانە دەدات.

هەروەها لێکۆڵینەوەکە دەریخستووە کە سەرەڕای هەوڵەکان بۆ گۆڕینی تێکست و مێلۆدییە ڕەسەنەکان، مۆسیقای کوردی زیندوێتی خۆی پاراستووە و گەل بەهێزانە بەرگری لە ناسنامەی خۆی دەکات.

سەرچاوە: Kurdistan24

In a comprehensive musicological study of Kurdish music, more than 28,000 Kurdish folk songs were examined. As a result of these examinations, it was determined that the melody and lyrics of 4,971 songs had been altered without permission and adapted into Turkish.

The study emphasized that these adaptations constitute “art theft” and that the Turkish versions are presented as Turkish works.

The 68‑year‑old researcher and musicologist Veysi Varlı said that the historical repression and bans on the Kurdish language and culture have shown how Kurdish artistic works have been seized as if they were “plundered property.” Varlı noted that between 1972 and 1988 he worked with artists such as Delgeş and Brader, was a member of the group Koma Dengê Şoreş, and has continued such research in his capacity as a musicologist since 1988.

The study also showed that despite efforts to change the original texts and melodies, Kurdish music has retained its vitality and continues to assert the people's identity strongly.

Source: Kurdistan24

در یک تحقیق موسیقایی جامع دربارهٔ موسیقی کردی، بیش از ۲۸ هزار آهنگ فولکلوریک کردی مورد بررسی قرار گرفت. در نتیجه این بررسی‌ها مشخص شد که ۴٬۹۷۱ آهنگ به‌صورت غیرمجاز، ملودی و متن آن‌ها تغییر یافته و به ترکی ترجمه شده‌اند.

تحقیق تأکید کرد که این اقتباس‌ها به‌عنوان «سرقت هنری» محسوب می‌شوند و نسخه‌های ترکی این آثار طوری معرفی می‌شوند که گویی اثر ترکی هستند.

ویسی وارلی، پژوهشگر ۶۸ ساله و موسیقیدان، بیان کرد که فشارها و ممنوعیت‌های تاریخی بر زبان و فرهنگ کردی، نشان می‌دهد که آثار هنری کردی گویی «اموالی غارت‌شده» به‌دست گرفته شده‌اند. وارلی افزود که بین سال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۸۸ با هنرمندانی چون دلگش و برادر همکاری داشته، در گروه «کما دنگه شورش» فعال بوده و از سال ۱۹۸۸ به‌عنوان موسیقیدان پژوهش‌های مشابه را ادامه می‌دهد.

تحقیق همچنین نشان داد که علیرغم تلاش‌ها برای تغییر متن و ملودی‌های اصلی، موسیقی کردی زنده باقی مانده و هویت مردم را به‌طور قوی دفاع می‌کند.

منبع: Kurdistan24

في دراسة موسيقية شاملة أجريت حول الموسيقى الكردية، تم فحص أكثر من 28 ألف أغنية شعبية كردية. وأسفرت هذه الفحوصات عن تحديد أن 4971 أغنية تم تعديل ألحانها وكلماتها دون إذن لتكييفها إلى التركية.

وأكد البحث أن هذه التكييفات تُعدّ «سرقة فنية» وأن الأعمال تُعرض بنسخها التركية كأنها أعمال تركية.

وقال الباحث والموسيقي البالغ من العمر 68 عاماً، فيسي فارلي، إن الضغوط والحظر التاريخي على اللغة والثقافة الكردية يبرزان كيف تُستولى على الأعمال الفنية الكردية كأنها «ممتلكات منقبة». وأضاف فارلي أنه عمل بين عامي 1972 و1988 مع فنانين مثل دلغش وبرادر، وكان عضواً في فرقة «كومه دنج شوريش»، ومنذ عام 1988 يمارس عمله كموسيقي باحث في هذا المجال.

كما أظهر البحث أن الموسيقى الكردية حافظت على حيويتها ودفاعها القوي عن هوية الشعب، رغم الجهود المبذولة لتغيير النصوص والألحان الأصلية.

المصدر: Kurdistan24