Yazar Azad Sağnıç'ın yeni romanı İnkâr: Karanlık Yıllar, Aydınlık İzler için tanıtım ve söyleşi programı düzenleniyor. Program 17 Ekim 2026 Cumartesi günü saat 15.00'te, Beyoğlu Asmalı Mescit Mahallesi Yemenici Abdüllatif Sokak 1 numaradaki Kıraathane İstanbul Edebiyat Evi'nde yapılacak.

Roman, kahramanı İbrahim Gürbüz'ün 12 Eylül 1980 darbesinin ardından cezaevlerinde geçirdiği dört buçuk yılı ve tahliyeden sonraki zor yıllarını anlatıyor. Sağnıç, İbrahim'in hikâyesini Kaskanlılar özelinde Kürdlerin yüzyıllardır yaşadığı göç, sürgün ve inkâr siyasetinin kronolojisiyle birlikte kuruyor.

Kitabın editörlüğünü üstlenen ve önsözünü de yazan Leyla Mihrinaz Engin, romanın merkezine İbrahim'in ve öteki siyasi tutukluların, özellikle Kürd tutukluların gördüğü işkenceyi, hakareti ve bazı arkadaşlarının işkencede öldürülmesini yerleştirdiğini belirtiyor. Engin'e göre bu bölümler okurda yazarın da aynı süreçlerden geçtiği kanısını uyandırıyor ve bu kanı yerinde. Engin şöyle yazıyor:

"Kitabın başkarakteri İbrahim'in maruz kaldığı işkenceler karşısında çözülecek, bitecek, delirecek, ölecek dediğiniz yerde bir daha ayağa kalkıp direnmesi, okuyucuyu sarsan niteliktedir."

Önsözün öne çıkardığı sahnelerden biri, idam cezası bekleyen İbrahim'in tek kişilik hücrede eline geçen eski bir gazetede Paris Kürd Enstitüsü'nün kuruluş haberini okuması. Kendal Nezan, Yılmaz Güney, Cegerxwîn ve başka Kürd aydınlarının girişimiyle kurulan enstitünün haberi, İbrahim'e bir söz verdiriyor: Zindandan sağ çıkarsa Kürd dili, edebiyatı, tarihi ve sanatı için kurumsal olarak çalışacak. Romanda İbrahim, tahliyeden sonra ölüm tehditlerine, kumpaslara ve suikast girişimlerine rağmen Mezopotamya Kültür Merkezi'nin, Kürt Enstitüsü'nün, Yaşam Radyo'nun ve İsmail Beşikçi Vakfı'nın kuruluşunda yer alıyor. Devletin baskısı ise tasarladığı başka işlerin çoğunu yarım bırakıyor.

Engin, bilge kadın Serayê karakterinin gergin ilerleyen anlatı içinde okura soluk aldırdığını da yazıyor. Önsöze göre roman, bir kişinin hayat hikâyesinin ötesinde savaşların, zorunlu göçlerin, asimilasyon siyasetinin ve yoksulluğun bir milletin belleğinde açtığı yaraları anlatıyor; köklerinden koparılan bir ailenin göç yollarındaki yabancılığını ve dayanışmasını ayrıntılarıyla veriyor. Engin, Mir Celadet Bedirxan'ın "Welat bi xebata mirovên xwenda xelas dibe" sözünü hatırlatarak okurun romanın satırları arasında bu sözün doğruluğunu göreceğini söylüyor.

Azad Sağnıç kimdir?

Azad Sağnıç, 15 Ekim 1960'ta Bidlîs'in Tetwan ilçesinde, altı çocuklu bir ailenin beşinci çocuğu olarak ikiz kardeşi Ferhat ile birlikte doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Tetwan'da tamamladı. Kürd dil bilgini ve edebiyatçı Feqî Huseyîn Sağnıç ile Cumartesi Anneleri'nin tanınan yüzlerinden Rabia Sağnıç-Anecan'ın oğludur. Zana ve Peşeng adında iki oğlu var.

Sağnıç, 12 Eylül 1980 darbesine kadar yirmiden fazla kez gözaltına alındı ve tutuklandı; siyasi hayatının bir döneminde yolu Rizgarî hareketiyle kesişti. Darbenin ardından babası ve kardeşleri Nevzat ve Ferhat ile birlikte tutuklandı, ağır işkenceli sorgulardan geçti; aile Kars, Erzirom, Mûş, Tetwan, İstanbul ve Amed cezaevlerinde yattı. 1983'teki Rizgarî operasyonunda kardeşleriyle birlikte yeniden gözaltına alındı ve altı aydan uzun bir süre İstanbul'daki Sultanahmet Cezaevi'nde tutuklu kaldı. Sonraki yıllarda HAK-PAR'da on iki yıl boyunca Parti Meclisi üyeliği, Merkez Yürütme Kurulu üyeliği ve Genel Başkan Yardımcılığı görevlerinde bulundu.

Yazarın kitapları araştırma ile roman arasında duruyor. Bana Beyaz Bir At Getirin (Nota Bene, 2016), 1975-1984 yıllarında Türk solunun Kurdistan'daki örgütlenmesini Dev-Yol ve Orhan Keskin'in hayatı üzerinden anlatıyor. Ama Onlar Kardeştiler (Nota Bene, 2020), Birinci Dünya Savaşı'nda birbirini kaybeden iki kız kardeşin elli yıl sonraki buluşmasını işleyen tarihî bir roman. 30 Gün (Doz, 2024), bir işkenceci ile işkence görmüş bir insanın yollarının bir psikiyatri kliniğinde kesişmesini konu alıyor. İz Bırakanlar (Doz, 2024), 1870-1942 yılları arasında Tetwan'da yaşamış ya da yolu oradan geçmiş 35 Kürd aydınının ve yurtseverinin hayatını, babasının arşivinden de yararlanarak kayda geçiriyor. Yarım Kalan Sesler ve Saat 03:59 (Erda, 2026) ise bir Kürd devrimcisinin hayatı üzerinden 12 Eylül öncesini ve sonrasını anlatan bir roman. İnkâr, bu çalışmaları sürdürüyor.

Program bilgisi

• Etkinlik: İnkâr: Karanlık Yıllar, Aydınlık İzler tanıtımı ve söyleşi
• Tarih: 17 Ekim 2026, Cumartesi
• Saat: 15.00
• Yer: Kıraathane İstanbul Edebiyat Evi, Asmalı Mescit Mahallesi, Yemenici Abdüllatif Sokak No: 1, Beyoğlu, İstanbul

Haber: Hüsamettin Turan

Ji bo romana nû ya nivîskar Azad Sağnıç ya bi navê Înkar: Salên Tarî, Şopên Ronî bernameyeke danasîn û gotûbêjê tê lidarxistin. Bername wê roja şemiyê 17ê Cotmeha 2026an, saet di 15.00an de, li Mala Edebiyatê ya Kıraathane Stenbolê ya li Beyoğlu, Taxa Asmalı Mescit, Kolana Yemenici Abdüllatif, hejmar 1 pêk bê.

Roman, behsa çar sal û nîvên ku qehremanê wê Îbrahîm Gürbüz piştî derbeya 12ê Îlona 1980yî di girtîgehan de derbas kiriye û salên wî yên dijwar ên piştî berdanê dike. Sağnıç, çîroka Îbrahîm di çarçoveya Kaskanliyan de, bi kronolojiya koçberî, sirgûn û siyaseta înkarê ya ku Kurd bi sedsalan e dijîn, ava dike.

Leyla Mihrinaz Engin a ku edîtoriya pirtûkê kiriye û pêşgotina wê nivîsiye, diyar dike ku roman di navenda xwe de cih dide îşkence û heqaretên ku Îbrahîm û girtiyên din ên siyasî, bi taybetî girtiyên Kurd dîtine û her wiha behsa kuştina hin hevalên wan di bin îşkenceyê de dike. Li gorî Engin, ev beş di xwendevan de wê baweriyê çêdikin ku nivîskar bi xwe jî ji heman pêvajoyan derbas bûye û ev bawerî rast e. Engin wiha dinivîse:

"Li cihê ku hûn dibêjin wê karakterê sereke yê pirtûkê Îbrahîm li hemberî îşkenceyên ku lê tên kirin bihele, biqede, dîn bibe, bimire; careke din radibe ser piyan û li ber xwe dide, ev yek xwendevan dihejîne."

Yek ji dîmenên ku di pêşgotinê de derdikeve pêş, xwendina nûçeya damezrandina Enstîtuya Kurdî ya Parîsê ye ku Îbrahîmê li benda cezayê îdamê di hucreya yekkesî de di rojnameyeke kevn a ketiye destê wî de dibîne. Nûçeya enstîtuya ku bi pêşengiya Kendal Nezan, Yılmaz Güney, Cegerxwîn û rewşenbîrên din ên kurd hatiye damezrandin, Îbrahîm dide sondxwarin: Eger sax ji zindanê derkeve, wê ji bo ziman, wêje, dîrok û hunera kurdî bi awayekî sazîbûyî bixebite. Di romanê de Îbrahîm, piştî tehliyeyê tevî gefên kuştinê, kemînan û hewldanên sûîqestê, di damezrandina Navenda Çanda Mezopotamyayê, Enstîtuya Kurdî, Radyoya Jiyanê û Weqfa Îsmaîl Beşîkçî de cih digire. Zextên dewletê jî dibe sedem ku piraniya karên din ên ku wî plan kiribûn nîvco bimînin.

Engin dinivîse ku karakterê jina zana Serayê, di nav vegotina ku bi tansiyoneke bilind pêş dikeve de, bêhna xwendevan vedike. Li gorî pêşgotinê, roman ne tenê çîroka jiyana kesekî ye, belkî birînên ku şer, koçberiya bi zorê, polîtîkayên asîmîlasyonê û xizanî di bîra miletekî de vekirine, vedibêje; bi hûrgilî behsa xerîbî û piştevaniya malbateke ku ji kokên xwe hatiye qutkirin û ketiye rêyên koçberiyê dike. Engin bi bîr xistina gotina Mîr Celadet Bedirxan a "Welat bi xebata mirovên xwenda xelas dibe" dibêje ku xwendevan dê di nav rêzên romanê de rastiya vê gotinê bibîne.

Azad Sağnıç kî ye?

Azad Sağnıç di 15ê Cotmeha 1960an de li navçeya Tetwanê ya Bidlîsê, wekî zarokê pêncemîn ê malbateke şeş zarokî, bi birayê xwe yê cêwî Ferhat re hatiye dinê. Perwerdehiya xwe ya seretayî, navîn û amadehiyê li Tetwanê qedandiye. Ew kurê zanyarê zimanê kurdî û edebiyatvan Feqî Huseyîn Sağnıç û Rabia Sağnıç-Anecan e ku yek ji rûyên naskirî yên Dayikên Şemiyê ye. Du kurên wî bi navên Zana û Peşeng hene.

Sağnıç, heta derbeya 12ê Îlona 1980î zêdetirî bîst caran hat binçavkirin û girtin; di demekê de di jiyana xwe ya siyasî de rêya wî bi tevgera Rızgarî re ket. Piştî derbeyê, bi bavê xwe û birayên xwe Nevzat û Ferhat re hat girtin, di bin îşkenceyên giran de hat lêpirsînkirin; malbatê di girtîgehên Qers, Erzîrom, Mûş, Tetwan, Stenbol û Amedê de ma. Di operasyona Rızgarî ya sala 1983an de careke din bi birayên xwe re hat binçavkirin û zêdetirî şeş mehan li Girtîgeha Sultanahmet a Stenbolê ma. Di salên piştre de, di HAK-PARê de di nav 12 salan de endamtiya Meclîsa Partiyê, endamtiya Lijneya Rêveberiya Navendî û cîgiriya serokê giştî kir.

Pirtûkên nivîskar di navbera lêkolîn û romanê de ne. Bana Beyaz Bir At Getirin (Nota Bene, 2016), rêxistinbûna çepgirên Tirk li Kurdistanê ya di navbera salên 1975-1984an de, bi rêya Dev-Yol û jiyana Orhan Keskin vedibêje. Ama Onlar Kardeştiler (Nota Bene, 2020), romaneke dîrokî ye ku behsa hevdîtina du xwişkan piştî pêncî salan dike ku di Şerê Cîhanê yê Yekem de ji hev qetiyabûn. 30 Gün (Doz, 2024), mijara hevdîtina rêya îşkencekerekî û kesekî ku îşkence dîtibû li klînîkek derûnnasiyê dike. İz Bırakanlar (Doz, 2024), jiyana 35 rewşenbîr û welatparêzên Kurd ên ku di navbera salên 1870-1942an de li Tetwanê jiyane an rêya wan ji wir derbas bûye, bi sûdwergirtina ji arşîva bavê xwe tomar dike. Yarım Kalan Sesler ve Saat 03:59 (Erda, 2026) jî romaneke ku bi rêya jiyana şoreşgerekî Kurd, beriya 12ê Îlonê û piştî wê vedibêje. İnkâr, van xebatan didomîne.

Agahiyên bernameyê

• Çalakî: Pêşkêşkirina pirtûka Înkar: Salên Tarî, Şopên Ronî û gotûbêj
• Dîrok: 17ê Cotmeha 2026an, roja Şemiyê
• Demjimêr: 15.00
• Cih: Mala Wêjeyê ya Kıraathane Stenbol, Taxa Asmalı Mescit, Kolana Yemenici Abdüllatif Hejmar: 1, Beyoğlu, Stenbol

Nûçe: Hüsamettin Turan

بۆ ڕۆمانی نوێی نووسەر ئازاد ساغنیچ بە ناونیشانی "ئینکار: ساڵانی تاریک، شوێنەواری ڕووناک"، بەرنامەیەکی ناساندن و گفتوگۆ ڕێکدەخرێت. بەرنامەکە ڕۆژی شەممە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ کاتژمێر ١٥:٠٠ لە "کێراتخانە ئەستەنبوڵ ئەدەبیات ئێڤی" لە گەڕەکی ئەسمالی مەسجید، شەقامی یەمەنیجی عەبدوللەتیف، ژمارە ١ لە بەیۆغڵو بەڕێوەدەچێت.

ڕۆمانەکە باس لەو چوار ساڵ و نیوە دەکات کە پاڵەوانی ڕۆمانەکە ئیبراهیم گوربوز دوای کودەتای ١٢ی ئەیلولی ١٩٨٠ لە زینداندا بەسەری بردووە و هەروەها باس لە ساڵە سەختەکانی دوای ئازادبوونی دەکات. ساغنیچ چیرۆکی ئیبراهیم لەسەر بنەمای مێژووی کۆچ، دەربەدەری و سیاسەتی ئینکار کە کوردەکان بە گشتی و خەڵکی کاسکان بە تایبەتی سەدەیەکە پێیدا تێپەڕ دەبن، دادەڕێژێت.

لەیلا میهریناز ئەنگین کە سەرپەرشتی دەستکاریی کتێبەکەی کردووە و پێشەکییەکەشی نووسیوە، ئاماژە بەوە دەکات کە ڕۆمانەکە جەخت لەسەر ئەشکەنجە و سووکایەتییەکانی سەر ئیبراهیم و زیندانییە سیاسییەکانی دیکە، بەتایبەت زیندانییە کوردەکان و کوژرانی هەندێک لە هاوڕێکانیان لە ژێر ئەشکەنجەدا دەکاتەوە. بە بڕوای ئەنگین، ئەم بەشانە ئەو باوەڕە لای خوێنەر دروست دەکات کە نووسەر خۆیشی بە هەمان قۆناغدا تێپەڕ بووە و ئەم باوەڕەش ڕاستە. ئەنگین بەم شێوەیە دەنووسێت:

«لەو شوێنەی کە پێتوایە ئیبراهیمی پاڵەوانی ڕۆمانەکە بەرامبەر بە ئەشکەنجەکان دەڕووخێت، کۆتایی دێت، شێت دەبێت یان دەمرێت، ئەو جارێکی دیکە هەڵدەستێتەوە و بەرگری دەکات؛ ئەمەش ئەو شتەیە کە خوێنەر تووشی شۆک دەکات.»

یەکێک لەو دیمەنانەی کە لە پێشەکییەکەدا جەختی لەسەر کراوەتەوە، ئەوەیە کاتێک ئیبراهیم لە ژووری تاکەکەسی چاوەڕێی سزای لەسێدارەدان دەکات، لە ڕۆژنامەیەکی کۆندا کە دەستی دەکەوێت، هەواڵی دامەزراندنی پەیمانگای کوردی لە پاریس دەخوێنێتەوە. هەواڵی دامەزراندنی ئەو پەیمانگایە کە بە دەسپێشخەریی کەندال نەزان، یەڵماز گونەی، جەگەرخوێن و چەندین ڕۆشنبیری دیکەی کورد دامەزراوە، ئیبراهیم ناچار دەکات بەڵێنێک بە خۆی بدات: ئەگەر بە ساغی لە زیندان هاتە دەرەوە، بە شێوەیەکی دامەزراوەیی بۆ زمان، ئەدەب، مێژوو و هونەری کوردی کار بکات. لە ڕۆمانەکەدا ئیبراهیم دوای ئازادبوونی، سەرەڕای هەڕەشەی کوشتن، پیلانگێڕی و هەوڵی تیرۆرکردن، بەشداری لە دامەزراندنی ناوەندی ڕۆشنبیریی میزۆپۆتامیا، پەیمانگای کوردی، ڕادیۆی ژیان و دامەزراوەی ئیسماعیل بێشکچی دەکات. بەڵام گوشارەکانی دەوڵەت دەبێتە هۆی ئەوەی زۆربەی ئەو کارانەی دیکەی کە پلانی بۆ داناون، نیوەچڵ بمێننەوە.

ئەنگین دەنووسێت کە کارەکتەری ژنی ژیر "سەرایێ"، لەناو گێڕانەوەیەکی پڕ لە گرژی و ئاڵۆزدا، هەناسەیەک بە خوێنەر دەبەخشێت. بەپێی پێشەکییەکە، ڕۆمانەکە تەنیا چیرۆکی ژیانی کەسێک نییە، بەڵکو باس لە برینەکانی جەنگ، کۆچی زۆرەملێ، سیاسەتی تواندنەوە و هەژاری دەکات کە لە یادەوەریی نەتەوەیەکدا جێماون؛ بە وردی باسی بێگانەیی و هاوپشتیی خێزانێکی لە ڕەگ و ڕیشەی خۆی دابڕاو لە ڕێگاکانی کۆچدا دەکات. ئەنگین بە بیرهێنانەوەی وتەکەی میر جەلادەت بەدرخان کە دەڵێت "وڵات بە خەباتی مرۆڤی خوێندەوار خەلاس دەبێت"، دەڵێت خوێنەر لەنێوان دێڕەکانی ڕۆمانەکەدا ڕاستیی ئەم وتەیە دەبینێت.

ئازاد ساغنیچ کێیە؟

ئازاد ساغنیچ لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٠ لە شارۆچکەی تەتوانی بەدلیس، وەک منداڵی پێنجەمی خێزانێکی شەش منداڵی و لەگەڵ برا دووانەکەی فەرهاد لەدایک بووە. خوێندنی سەرەتایی، ناوەندی و ئامادەیی لە تەتوان تەواو کردووە. کوڕی زانای زمانی کوردی و ئەدیب فەقی حوسێن ساغنیچ و ڕابیا ساغنیچ-ئانەجانە کە یەکێکە لە ڕووخسارە ناسراوەکانی دایکانی شەممە. خاوەنی دوو کوڕە بە ناوەکانی زانا و پێشەنگ.

ساغنیچ تا کودەتای ١٢ی ئەیلولی ١٩٨٠ زیاتر لە بیست جار دەستبەسەر و زیندانی کراوە؛ لە قۆناغێکی ژیانی سیاسیدا ڕێگای لەگەڵ بزووتنەوەی ڕزگاری یەکگرتووە. دوای کودەتاکە لەگەڵ باوکی و براکانی نەوزاد و فەرهاد دەستگیرکران و ڕووبەڕووی لێکۆڵینەوەی توند و ئەشکەنجەی زۆر بوونەوە؛ خێزانەکە لە زیندانەکانی قەرس، ئەرزڕۆم، موش، تەتوان، ئەستەنبوڵ و ئامەد زیندانی کران. لە ئۆپەراسیۆنی ڕزگاریدا لە ساڵی ١٩٨٣ جارێکی دیکە لەگەڵ براکانی دەستگیرکرایەوە و بۆ ماوەی زیاتر لە شەش مانگ لە زیندانی سوڵتان ئەحمەد لە ئەستەنبوڵ زیندانی کرا. لە ساڵانی دواتردا بۆ ماوەی دوازدە ساڵ لە پارتی ماف و ئازادییەکان (HAK-PAR) وەک ئەندامی ئەنجومەنی پارت، ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری ناوەندی و جێگری سەرۆکی گشتی کاری کردووە.

کتێبەکانی ئەم نووسەرە لەنێوان لێکۆڵینەوە و ڕۆماندا دەمێننەوە. کتێبی بۆ من ئەسپێکی سپی بێنن (نۆتا بێنێ، ٢٠١٦)، باسی ڕێکخستنی چەپەکانی تورکیا لە کوردستان لە ساڵانی ١٩٧٥-١٩٨٤ لە ڕێگەی ژیانی "دێڤ-یۆل" و ئۆرهان کێسکینەوە دەکات. بەڵام ئەوان خوشک و برا بوون (نۆتا بێنێ، ٢٠٢٠)، ڕۆمانێکی مێژووییە کە باس لە یەکتر دۆزینەوەی دوو خوشک دەکات کە لە جەنگی جیهانیی یەکەمدا لێک دابڕابوون و دوای پەنجا ساڵ یەکتریان بینییەوە. ٣٠ ڕۆژ (دۆز، ٢٠٢٤)، باسی یەکتربینینی ئەشکەنجەدەرێک و کەسێکی ئەشکەنجەدراو لە نەخۆشخانەیەکی دەروونیدا دەکات. ئەوانەی شوێنەواریان بەجێهێشت (دۆز، ٢٠٢٤)، ژیانی ٣٥ ڕۆشنبیر و نیشتمانپەروەری کورد کە لە نێوان ساڵانی ١٨٧٠-١٩٤٢ لە تەتوان ژیاون یان ڕێگەیان پێیدا کەوتووە، بە سوودوەرگرتن لە ئەرشیفی باوکی تۆمار دەکات. دەنگە نیوەچڵەکان و کاتژمێر ٠٣:٥٩ (ئێردە، ٢٠٢٦) ڕۆمانێکە کە لە ڕێگەی ژیانی شۆڕشگێڕێکی کوردەوە، باسی پێش و پاش ١٢ی ئەیلول دەکات. نکۆڵی درێژە بەم کارانە دەدات.

زانیاری بەرنامە

• چالاکی: ناساندنی کتێبی ئینکار: ساڵانی تاریک، شوێنەواری ڕووناک و گفتوگۆ
• بەروار: ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، ڕۆژی شەممە
• کات: ١٥:٠٠
• شوێن: ماڵی ئەدەبیاتی قیرائەتخانەی ئەستەنبوڵ، گەڕەکی ئەسمەلی مەسجید، شەقامی یەمەنیجی عەبدوللەتیف، ژمارە ١، بەیۆغڵو، ئەستەنبوڵ

هەواڵ: حوسامەدین توران

A launch and discussion program is being organized for author Azad Sağnıç's new novel İnkâr: Dark Years, Bright Traces. The event will take place on Saturday, October 17, 2026 at 15:00 at the Kıraathane Istanbul Literature House, located at 1 Yemenici Abdüllatif Street, Asmalı Mescit neighbourhood, Beyoğlu.

The novel tells the story of its protagonist, İbrahim Gürbüz, who spent four and a half years in prison after the September 12, 1980 coup and the difficult years that followed his release. Sağnıç situates İbrahim’s narrative within the chronology of the centuries‑long migration, exile and denial policies experienced by Kurds, particularly those from the Kaskan region.

Leyla Mihrinaz Engin, who served as the book’s editor and wrote its foreword, notes that the novel places at its core the torture, humiliation and the killing of some comrades during interrogation endured by İbrahim and other political detainees, especially Kurdish prisoners. According to Engin, these passages evoke in the reader the sense that the author himself went through the same ordeals, and that impression is justified. Engin writes:

"When the protagonist Ibrahim faces torture and you think he will break, end, go mad, or die, he instead gets up again and resists – a moment that shakes the reader."

One of the scenes highlighted in the foreword shows Ibrahim, awaiting the death penalty, reading in his solitary cell an old newspaper that reports the founding of the Paris Kurdish Institute. The institute, established through the initiative of Kurdish intellectuals such as Kendal Nezan, Yılmaz Güney, Cegerxwîn and others, makes Ibrahim promise himself: if he survives the prison, he will work institutionally for the Kurdish language, literature, history and art.

In the novel, after his release Ibrahim takes part in the founding of the Mesopotamia Culture Center, the Kurdish Institute, Yaşam Radio and the İsmail Beşikçi Foundation, despite death threats, conspiracies and assassination attempts. The state's pressure, however, leaves most of its other schemes unfinished.

Engin also writes that the wise woman character Serayê takes the reader’s breath away within the tense, advancing narrative. According to the foreword, the novel tells, beyond an individual’s life story, the wounds inflicted on a nation’s memory by wars, forced migrations, assimilation policies and poverty; it details the alienation and solidarity of a family uprooted from its roots along migration routes. Engin recalls Mir Celadet Bedirxan’s saying “Welat bi xebata mirovên xwenda xelas dibe” and says readers will see the truth of this statement within the pages of the novel.

Who is Azad Sağnıç?

Azad Sağnıç was born on 15 October 1960 in the Tetwan district of Bidlîs, as the fifth child of a family with six children, together with his twin brother Ferhat. He completed his primary, secondary and high‑school education in Tetwan. He is the son of Kurdish linguist and writer Feqî Huseyîn Sağnıç and Rabia Sağnıç‑Anecan, one of the well‑known faces of the “Saturday Mothers”. He has two sons, Zana and Peşeng.

Sağnıç was detained and arrested more than twenty times before the September 12, 1980 coup; for a period his political activity intersected with the Rizgari movement. After the coup he was arrested together with his father and his brothers Nevzat and Ferhat, endured brutal interrogations involving severe torture; the family spent time in prisons in Kars, Erzurum, Muş, Tunceli, Istanbul and Diyarbakır. In the 1983 Rizgari operation he was taken into custody again with his brothers and remained imprisoned for more than six months in Istanbul’s Sultanahmet Prison. In the following years he served for twelve years in HAK‑PAR as a member of the Party Council, a member of the Central Executive Board and as Deputy Chairman.

The author's books sit between research and fiction. Bana Beyaz Bir At Getirin (Nota Bene, 2016) tells the story of the Turkish left’s organization in Kurdistan between 1975 and 1984 through the lives of Dev-Yol and Orhan Keskin. Ama Onlar Kardeştiler (Nota Bene, 2020) is a historical novel that follows the reunion, fifty years later, of two sisters who lost each other during the First World War. 30 Gün (Doz, 2024) deals with the crossing of paths between a torturer and a tortured person in a psychiatric clinic. İz Bırakanlar (Doz, 2024) records the lives of 35 Kurdish intellectuals and patriots who lived in or passed through Tetwan between 1870 and 1942, drawing also on the author's father's archives. Yarım Kalan Sesler ve Saat 03:59 (Erda, 2026) is a novel that narrates the period before and after the September 12 coup through the life of a Kurdish revolutionary. İnkâr continues this line of work.

Program bilgisi

• Event: İnkâr: Dark Years, Bright Traces presentation and interview
• Date: October 17, 2026, Saturday
• Time: 15:00
• Venue: Kıraathane Istanbul Literature House, Asmalı Mescit Neighborhood, Yemenici Abdüllatif Street No: 1, Beyoğlu, Istanbul

Report: Hüsamettin Turan

برای رمان جدید نویسندهٔ آزاد ساغنچ، İnkâr: Karanlık Yıllar, Aydınlık İzler، برنامه‌ای برای معرفی و گفت‌وگو برگزار می‌شود. این برنامه در تاریخ شنبه ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۰۰، در کتابخانه ادبیات استانبول، کیراثانه، واقع در محلهٔ اسماعیلی مسجیت، خیابان یمن‌چی عبد‌التف ۱، بییولو برگزار خواهد شد.

رمان داستان ابراهیم گوربوز، قهرمان آن، را که پس از کودتای ۱۲ سپتامبر ۱۹۸۰، چهار سال و نیم را در زندان سپری می‌کند و پس از آزادی‌اش سال‌های سختی را تجربه می‌کند، روایت می‌کند. ساغنچ داستان ابراهیم را در چارچوب مهاجرت، تبعید و سیاست انکار که کردها به‌مدت قرن‌ها تجربه کرده‌اند، به‌ویژه در میان کاسکان‌ها، می‌سازد.

لیلا میهریناز انگین که مسئول ویراستاری کتاب بوده و پیش‌گفتار آن را نیز نوشته است، می‌گوید که رمان بر محور شکنجه، تحقیر و کشته شدن برخی از دوستان در حین شکنجه، به‌ویژه برای ابراهیم و سایر بازداشت‌شدگان سیاسی، به‌ویژه بازداشت‌شدگان کرد، متمرکز شده است. به گفتهٔ انگین، این بخش‌ها در خواننده حس می‌کند که نویسنده نیز از همان فرآیندها عبور کرده است و این حس درست است. انگین می‌نویسد:

"در مواجهه با شکنجه‌هایی که شخصیت اصلی کتاب، ابراهیم، متحمل می‌شود، جایی که می‌گویید او خواهد شکست، تمام خواهد شد، دیوانه خواهد شد، خواهد مرد، او دوباره ایستاده و مقاومت می‌کند؛ این صحنه توانایی تکان دادن خواننده را دارد."

یکی از صحنه‌های برجسته پیشگفتار، خواندن خبر تأسیس مؤسسه کرد پاریس در روزنامه‌ای که در سلول تک‌نفرهٔ ابراهیم، که در انتظار حکم اعدام است، به دست می‌آید. خبر مؤسسه‌ای که به‌وسیلهٔ کندال نازان، ییلماز گونی، چگرخین و دیگر روشنفکران کرد تأسیس شده است، به ابراهیم قول می‌دهد: اگر از زندان زنده بیرون بیاید، به‌صورت نهادی برای زبان، ادبیات، تاریخ و هنر کرد کار خواهد کرد. در رمان، پس از آزادی، ابراهیم علیرغم تهدیدهای مرگ، توطئه‌ها و تلاش‌های ترور، در تأسیس مرکز فرهنگ بین‌النهرین، مؤسسه کرد، رادیو زندگی و بنیاد اسماعیل بشیکچی حضور دارد. فشار دولت نیز بسیاری از پروژه‌های دیگر او را نیمه‌تمام می‌گذارد.

انگین می‌نویسد که شخصیت زن دانا سِرایِ در روایت پرتنش، خواننده را نفس‌نفس می‌گیرد. به گفته پیش‌گفتار، رمان فراتر از داستان زندگی یک فرد، زخم‌های ناشی از جنگ‌ها، مهاجرت‌های اجباری، سیاست همگنی‌سازی و فقر را که در حافظه یک ملت باز می‌شود، شرح می‌دهد؛ و به تفصیل بیگانگی و همبستگی یک خانواده‌ای که از ریشه‌های خود جدا شده‌اند، در مسیرهای مهاجرتی نشان می‌دهد. انگین با یادآوری گفتار میر جلال‌الدین بدیرخان «Welat bi xebata mirovên xwenda xelas dibe» می‌گوید خواننده در میان خطوط رمان صحت این گفته را خواهد دید.

آزاد ساغنچ کیست؟

آزاد ساغنچ در ۱۵ اکتبر ۱۹۶۰ در شهرستان تتوان، ایالت بیدلیس، به عنوان پنجمین فرزند یک خانواده شش فرزندی به همراه برادر دوقلوی خود، فرهاد، به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی، متوسطه و دبیرستان خود را در تتوان به پایان رساند. او پسر فقی حسین ساغنچ، زبان‌شناس و ادیب کردی، و از چهره‌های شناخته‌شده «مادران شنبه»، ربیع ساغنچ‑آنچن است. دو فرزند به نام‌های زانا و پشنگ دارد.

ساغنچ تا پیش از کودتای 12 سپتامبر 1980 بیش از بیست بار بازداشت و دستگیر شد؛ در دوره‌ای از زندگی سیاسی‌اش مسیرش با جنبش ریزگاری تلاقی کرد.

پس از کودتا، به همراه پدر و برادرانش، نووزات و فرهاد، دستگیر شد و تحت بازجویی‌های سنگین و شکنجه‌آمیز قرار گرفت؛ خانواده در زندان‌های کارس، ارزی‌روم، موش، تتوان، استانبول و آمید به سر برد.

در عملیات ریزگاری سال ۱۹۸۳، به همراه برادرانش دوباره بازداشت شد و بیش از شش ماه در زندان سلطان‌احمت استانبول به حبس ادامه داد.

در سال‌های بعد، به مدت دوازده سال در حزب HAK-PAR به عنوان عضو مجلس حزب، عضو شورای مرکزی اجرایی و معاون رئیس‌جمهور فعالیت کرد.

کتاب‌های نویسنده بین پژوهش و رمان قرار دارند. Bana Beyaz Bir At Getirin (Nota Bene, 2016)، سازماندهی چپ ترکیه در کردستان در سال‌های ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۴ را از طریق زندگی دیو‑یول و اورهان کسکین روایت می‌کند. Ama Onlar Kardeştiler (Nota Bene, 2020)، رمانی تاریخی است که ملاقات دو خواهر از دست رفته در جنگ جهانی اول را پس از پنجاه سال به تصویر می‌کشد. 30 Gün (Doz, 2024)، درباره تقاطع مسیر یک شکنجه‌گر و فردی که شکنجه دیده است در یک کلینیک روانپزشکی می‌پردازد. İz Bırakanlar (Doz, 2024)، زندگی ۳۵ روشنفکر و میهن‌پرست کرد که بین سال‌های ۱۸۷۰ تا ۱۹۴۲ در تِتووان زندگی کرده یا از آنجا عبور کرده‌اند، با بهره‌گیری از آرشیو پدرشان ثبت می‌کند. Yarım Kalan Sesler ve Saat 03:59 (Erda, 2026) رمانی است که از طریق زندگی یک انقلابی کرد، پیش و پس از ۱۲ سپتامبر را روایت می‌کند. İnkâr، این کارها را ادامه می‌دهد.

اطلاعات برنامه

• رویداد: انکار: سال‌های تاریک، ردپای روشن معرفی و گفت‌وگو
• تاریخ: ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، شنبه
• ساعت: ۱۵:۰۰
• مکان: خانه کتاب‌خوانی ادبیات استانبول، محله اسماعیلی مسجیت، خیابان یمانجی عبد‌التف شماره ۱، بییولو، استانبول

خبر: حسام‌الدین توران

يُنظَّم برنامج تعريف وحوار حول الرواية الجديدة للكاتب أزاد ساغنچ إنكار: سنوات مظلمة، آثار مضيئة. سيُعقد البرنامج يوم السبت 17 أكتوبر 2026 الساعة 15:00 في كيراتان إستانبول إديبات إفي الواقعة في حي أسمالي مسجيت، بييوغلو، شارع يمانجي عبد اللطيف رقم 1.

تحكي الرواية قصة إبراهم جوربوز، البطل، الذي قضى أربعة ونصف سنة في السجون عقب انقلاب 12 سبتمبر 1980، وتصف سنواته الصعبة بعد الإفراج. يربط ساغنچ قصة إبراهم بسياق تاريخ الكاسكانليين، ويضعها ضمن تسلسل سياسات النفي، الترحيل وإنكار معاناة الأكراد على مدى قرون.

توضح ليلى مهريناز إنجين، التي تولت تحرير الكتاب وكتبت المقدمة، أن الرواية تضع في صميمها التعذيب والإهانة التي تعرض لها إبراهم وغيرهم من السجناء السياسيين، وخاصة السجناء الأكراد، بالإضافة إلى مقتل بعض أصدقائهم أثناء التعذيب. وتضيف إنجين أن هذه الفقرات تثير في القارئ الشعور بأن الكاتب مرّ بنفس التجارب، وهذا الشعور مبرر. وتكتب إنجين:

إن صمود الشخصية الرئيسية في الكتاب، إبراهيم، الذي يواجه التعذيب، وعندما يُقال إنه سيفقد صوابه، سيموت، سيتحلل، سيستسلم، ينهض مرة أخرى ويقاوم، هو ما يهز القارئ.

إحدى المشاهد التي يبرزها المقدمة هي قراءة إبراهيم، الذي ينتظر تنفيذ حكم الإعدام، خبرًا عن تأسيس معهد كرد في باريس في صحيفة قديمة سقطت بيده داخل زنزانته الفردية. الخبر عن المعهد الذي أسسه كل من كندال نيزان، ييلماز غوني، ججرخوين وغيرهم من المثقفين الأكراد، يَعِد إبراهيم بأنه إذا نجا من السجن سيعمل مؤسسيًا من أجل اللغة الكردية، أدبها، تاريخها وفنها.

في الرواية، يشارك إبراهيم بعد الإفراج عنه في تأسيس مركز ثقافة بلاد الرافدين، ومعهد الكرد، وإذاعة ياشام، ومؤسسة إسماعيل بشيكجي، رغم تهديدات الموت والمؤامرات ومحاولات الاغتيال. ضغط الدولة يترك معظم المشروعات الأخرى التي كان يخطط لها غير مكتملة.

يكتب إنجين أن شخصية المرأة الحكيمة سيراى تُشعر القارئ بالدهشة في السرد المتصاعد المتوتر. وبحسب المقدمة، يروي الرواية ما وراء قصة حياة فرد، حيث تصف جراح الحروب والهجرات القسرية وسياسة الاستيعاب والفقر التي تُخلّفها في ذاكرة أمة؛ وتفصل غربة وتضامن عائلة تُقَطعت جذورها على طرق الهجرة. ويشير إنجين إلى قول مير جيلاد بديرخان: «Welat bi xebata mirovên xwenda xelas dibe»، قائلاً إن القارئ سيتحقق من صحة هذا القول بين سطور الرواية.

من هو أزاد ساغنچ؟

ولد أزاد ساغنچ في 15 أكتوبر 1960 في مقاطعة تتوان بولاية بدلس، كطفل خامس في عائلة مكوّنة من ستة أطفال، إلى جانب توأمه فرحات. أكمل تعليمه الابتدائي والمتوسط والثانوي في تتوان. هو ابن الفقيه اللغوي الكردي والأديب فقي حسين ساغنچ ومن الوجوه المعروفة لجمعية أمهات السبت، رابية ساغنچ‑أنكان. لديه ولدان اسمان زانا وبشينغ.

ساغنيت، حتى انقلاب 12 سبتمبر 1980، تم احتجازه أكثر من عشرين مرة وسُجن؛ وفي مرحلة من حياته السياسية تقاطع طريقه مع حركة ريزغاري. بعد الانقلاب، تم اعتقاله مع والده وإخوته نيفزات وفهرات، وخضع لاستجوابات عنيفة شديدة التعذيب؛ وعاشت عائلته في سجون كارص، إرزيروم، موش، تيتوان، إسطنبول وأمد. في عملية ريزغاري عام 1983، تم احتجازه مرة أخرى مع إخوته وظل محتجزاً في سجن السلطان أحمد بإسطنبول لأكثر من ستة أشهر.

في السنوات اللاحقة شغل ساغنيت في حزب هاك-بار لمدة اثني عشر عاماً عضوية مجلس الحزب، وعضوية المجلس التنفيذي المركزي، ومناصب نائب رئيس عام.

تقف كتب المؤلف بين البحث والرواية. Bana Beyaz Bir At Getirin (Nota Bene, 2016)، يروي تنظيم اليسار التركي في كردستان خلال الفترة 1975-1984 عبر حياة ديف-يول وأورهان كيسكين. Ama Onlar Kardeştiler (Nota Bene, 2020)، رواية تاريخية تتناول لقاء أخوتين فقدتا بعضهما خلال الحرب العالمية الأولى بعد خمسين عاماً. 30 Gün (Doz, 2024)، يتناول تقاطع طرق معذب وشخص تعرض للتعذيب في عيادة نفسية. İz Bırakanlar (Doz, 2024)، يسجل حياة 35 من المثقفين والوطنيين الكرد الذين عاشوا أو مروا عبر تيتوان بين عامي 1870 و1942، مستعيناً بأرشيف والدهم. Yarım Kalan Sesler ve Saat 03:59 (Erda, 2026) رواية تحكي ما قبل وما بعد 12 سبتمبر عبر حياة ثوري كردي. İnkâr يواصل هذه الأعمال.

معلومات البرنامج

• الفعالية: إنكار: سنوات الظلام، آثار النور تقديم ومقابلة
• التاريخ: 17 أكتوبر 2026، السبت
• الوقت: 15:00
• المكان: مقهى الأدب في إسطنبول، حي أسما علي مسجيت، شارع يمانجي عبد اللطيف رقم 1، بييوغلو، إسطنبول

الخبر: حسام الدين توران