Modern Kürt alfabesinin mimarı ve aydınlanma hareketinin önde gelen isimlerinden Celadet Alî Bedirxan’ın 1922‑1925 yıllarını kapsayan kişisel kayıtları, araştırmacı‑yazar Malmîsanij tarafından sadeleştirilerek Avesta Yayınları etiketiyle okuyucularla buluştu.

Kitap, Bedirxan’ın İstanbul’dan ayrılışıyla başlayan, Almanya’da geçirdiği yılları ve bu süreçteki geçim sıkıntıları, ikamet izinleri, öğrenim arayışları, şehir gözlemleri ve dostlukları gibi günlük yaşam detaylarını içeriyor. Metin, yazarın iç dünyasını ve Avrupa’da yaşayan bir Kürt aydınınının deneyimlerini kendi anlatımıyla aktarıyor.

Bu eser, Bedirxan külliyatının eksik kalan bir bölümünü tamamlayarak, 1920’ler Avrupa’sında Kürt entelektüellerinin kişisel ve fikri yolculuklarına ışık tutuyor. Kürt modernleşmesi, dil tarihi ve aydın biyografileri üzerine çalışan araştırmacılar ve edebiyatseverler için temel bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor.

Kaynak: Rûdaw

Tomarên kesane yên mîmarê alfabeya kurdî ya modern û yek ji navên pêşeng ên tevgera ronakbîriyê Celadet Alî Bedirxan, ku salên 1922-1925an dihewîne, ji aliyê lêkolîner-nivîskar Malmîsanij ve hatin sadekirin û bi etîketa Weşanên Avestayê gihîştin ber destê xwendevanan.

Pirtûk, bi derketina Bedirxan a ji Stenbolê dest pê dike û salên wî yên li Almanyayê, zehmetiyên wî yên debarê, destûrên rûniştinê, lêgerînên wî yên xwendinê, çavdêriyên wî yên li ser bajaran û hûrgiliyên jiyana wî ya rojane yên wekî dostaniyên wî dihewîne. Nivîs, cîhana hundirîn a nivîskar û serpêhatiyên rewşenbîrekî kurd ê li Ewropayê dijî, bi vegotina wî bi xwe radigihîne.

Ev berhem, beşeke kêmmayî ya kulliyata Bedirxan temam dike û ronahiyê dide ser rêwîtiyên kesane û fikrî yên rewşenbîrên kurd ên li Ewropaya salên 1920î. Ev pirtûk ji bo lêkolînerên ku li ser modernbûna kurdî, dîroka ziman û biyografiyên ronakbîran dixebitin û ji bo hezkiriyên wêjeyê, wekî çavkaniyeke bingehîn a referansê tê dîtin.

Çavkanî: Rûdaw

تۆمارە کەسییەکانی جەلادەت عەلی بەدرخان، ئەندازیاری ئەلفوبێی مۆدێرنی کوردی و یەکێک لە ناوە دیارەکانی بزووتنەوەی ڕۆشنگەری، کە ساڵانی ١٩٢٢-١٩٢٥ دەگرێتەوە، لەلایەن توێژەر و نووسەر مالمیسانیژەوە ئامادە کراوە و بە ئیمزای بڵاوکراوەکانی ئاڤێستا گەیشتە دەستی خوێنەران.

کتێبەکە وردەکارییەکانی ژیانی ڕۆژانەی بەدرخان لەخۆ دەگرێت، لەوانە: جێهێشتنی ئەستەنبوڵ، ئەو ساڵانەی لە ئەڵمانیا بەسەری بردوون، کێشەکانی بژێوی ژیان، مۆڵەتی نیشتەجێبوون، گەڕان بەدوای خوێندن، تێبینییەکانی لەسەر شارەکان و پەیوەندییە دۆستانەکانی. دەقەکە جیهانی ناوەوەی نووسەر و ئەزموونی ڕۆشنبیرێکی کورد لە ئەوروپا بە گێڕانەوەی خۆی دەخاتە ڕوو.

ئەم بەرهەمە بە تەواوکردنی بەشێکی کەمی کۆی بەرهەمەکانی بەدرخان، ڕووناکی دەخاتە سەر گەشتە کەسی و هزرییەکانی ڕۆشنبیرانی کورد لە ئەوروپای ساڵانی ١٩٢٠کان. ئەم کتێبە بۆ توێژەرانی بواری مۆدێرنبوونی کوردی، مێژووی زمان و ژیاننامەی ڕۆشنبیران و هەروەها بۆ ئەدەبدۆستان، وەک سەرچاوەیەکی بنەڕەتی دەمێنێتەوە.

سەرچاوە: Rûdaw

The personal records of Celadet Ali Bedirxan, the architect of the modern Kurdish alphabet and a leading figure of the enlightenment movement, covering the years 1922‑1925, have been simplified by researcher‑author Malmîsanij and presented to readers under the Avesta Publications imprint.

The book recounts Bedirxan’s years in Germany, which began with his departure from Istanbul, and includes everyday details such as financial hardships, residence permits, searches for education, observations of the city, and friendships. The text conveys the author’s inner world and the experiences of a Kurdish intellectual living in Europe in his own voice.

This work fills a missing gap in Bedirxan’s oeuvre, shedding light on the personal and intellectual journeys of Kurdish intellectuals in 1920s Europe. It serves as a fundamental reference for researchers and literary enthusiasts working on Kurdish modernization, language history, and biographies of intellectuals.

Source: Rûdaw

سوابق شخصی جلال‌الدین عه‌لی بدیرخان، معمار الفبای مدرن کردی و یکی از چهره‌های برجستهٔ جنبش روشنفکری، که دورهٔ ۱۹۲۲ تا ۱۹۲۵ را در بر می‌گیرد، توسط پژوهشگر‑نویسندهٔ مالمیسانیج ساده‌سازی شده و تحت نشان انتشارات اوستا به دست خوانندگان رسیده است.

این کتاب شامل جزئیات زندگی روزمرهٔ بدیرخان است؛ از زمان خروج او از استانبول و آغاز سال‌های سپری‌شده در آلمان، تا مشکلات معیشتی، مجوزهای اقامت، جست‌وجوی تحصیل، مشاهدات شهری و دوستی‌های او. متن، دنیای درونی نویسنده و تجربیات یک روشنفکر کردی ساکن اروپا را به روایت خود او منتقل می‌کند.

این اثر، بخشی از مجموعهٔ بدیرخان که پیش از این ناقص مانده بود را تکمیل می‌کند و نوری بر مسیرهای شخصی و فکری روشنفکران کردی در اروپا در دههٔ ۱۹۲۰ می‌تاباند. برای پژوهشگرانی که به مدرن‌سازی کرد، تاریخ زبان و زندگینامهٔ روشنفکران می‌پردازند و همچنین علاقه‌مندان به ادبیات، منبع مرجع اساسی محسوب می‌شود.

منبع: Rûdaw

المهندس المعماري للأبجدية الكردية الحديثة وإحدى أبرز شخصيات حركة التنوير، سيلاديت علي بديرخان، قدم سجلاته الشخصية التي تغطي الفترة من 1922 إلى 1925، وقد تم تبسيطها من قبل الباحث والكاتب مالميسانج ونشرها تحت علامة دار النشر أفستا لتصل إلى القراء.

يتضمن الكتاب تفاصيل حياة بديرخان اليومية بدءًا من مغادرته إسطنبول، مرورًا بسنواته في ألمانيا، وصعوبات المعيشة التي واجهها، وتصاريح الإقامة، وسعيه للتعليم، وملاحظاته عن المدن، وعلاقاته الودية. النص يعكس عالمه الداخلي وتجارب أحد المثقفين الكرد في أوروبا بأسلوبه الخاص.

يُكمل هذا العمل جزءًا مفقودًا من مجموعة أعمال بديرخان، ويسلط الضوء على الرحلة الشخصية والفكرية للمثقفين الكرد في أوروبا خلال عشرينيات القرن الماضي. ويُعد مصدرًا أساسيًا للباحثين وعشاق الأدب الذين يدرسون تحديث الكردية وتاريخ اللغة وسير حياة المثقفين.

المصدر: Rûdaw