PEZKUWICHAINDIJITAL KURDISTAN NEWS 15 HEZÎRAN 2026 · DUŞEM
Gündem Teknoloji
Teknoloji

Dijital Kurdistan'ın altyapısı büyük ölçüde tamamlandı
Satoshi Qazi Muhammed'in öncülüğünde bir grup Kürt mühendisin geliştirdiği Dijital Kurdistan'ın (Komara Kurdistan) altyapısının yüzde 90'ın üzerinde hazır olduğu bildirildi. Kimlikten meclise, eğitimden borsaya kadar onlarca uygulama tek bir zincirde buluşuyor.

Dijital Kurdistan'ın altyapısı büyük ölçüde tamamlandı

Satoshi Qazi Muhammed'in öncülüğünde bir grup Kürt mühendisin geliştirdiği Dijital Kurdistan'ın (Komara Kurdistan) altyapısının yüzde 90'ın üzerinde hazır olduğu bildirildi. Kimlikten meclise, eğitimden borsaya kadar onlarca uygulama tek bir zincirde buluşuyor.

Bir telefon ekranı: üstte "Dijital Kurdistan — Ecosystem Hub" yazıyor. Altında dört bölüm sıralanıyor: Finans, Yönetişim, Eğitim ve Sosyal. Cüzdan, banka, borsa ve zekât; cumhurbaşkanlığı, meclis, oylama ve adalet; üniversite ve sertifikalar; mesajlaşma, medya ve müzik. Toplam 32 uygulama, tek bir uygulamanın içinde.

Bu ekran, Satoshi Qazi Muhammed'in öncülüğünde bir grup Kürt mühendisin yıllardır üzerinde çalıştığı Dijital Kurdistan'ın (Komara Kurdistan) bugün geldiği noktayı gösteriyor. Proje ekibine göre altyapının yüzde 90'ından fazlası hazır.

Devletin omurgası: kendi blokzinciri

Dijital Kurdistan'ın temelinde PezkuwiChain adlı bağımsız bir blokzincir var. Zincir, bir ana zincir (relay chain) ile ona bağlı sistem zincirlerinden oluşuyor: varlıkların tutulduğu Asset Hub, kimliklerin tutulduğu People zinciri, başka ağlarla bağlantıyı sağlayan Bridge Hub ve kurulların çalıştığı Collectives.

Projeyi sıradan bir kripto paradan ayıran, zincire doğrudan yazılmış devlet işlevleri. Ekibin geliştirdiği özel modüller arasında şunlar bulunuyor:

  • Welatî: yönetişim ve devlet idaresi; seçimler, referandumlar, kanun teklifleri, cumhurbaşkanı, başbakan, bakan ve divan üyesi atamaları.
  • Tiki: vatandaşın rolünü ve unvanını zincirde kayıt altına alan rol sistemi.
  • Kimlik ve KYC: dijital vatandaşlık başvurusu ve doğrulaması. Zincire kişisel veri yazılmıyor, yalnızca doğrulama için bir özet (hash) tutuluyor.
  • Perwerde: eğitim; eğitmenlerin açtığı kurslar, öğrenci kayıtları ve başarı kayıtları.
  • Güven puanı (Trust): katılımı, eğitimi ve katkıyı tek bir puanda toplayan motor; ödüller de bu puana göre dağıtılıyor.
  • Mesajlaşma: dijital karartma altındaki Kürtler için uçtan uca şifreli, sansüre dayanıklı mesajlaşma.
  • Hazine, komite ve davet modülleri; komite üyeleri güven puanı ile yaptıkları işe göre ödüllendiriliyor.

Ağın deneme sürümü Zagros test ağı canlı olarak çalışıyor. Ana ağın başlangıç bloğu (genesis), ekibin "bilinen her güvenlik açığı kapatılmadan başlatılmayacak" kararıyla son güvenlik aşamasından sonra atılacak.

Bugün çalışan uygulamalar

Altyapının önemli bir kısmı şimdiden kullanıcıya açık:

  • Pezkuwi Wallet: Android cüzdanı ve tarayıcı eklentisi.
  • Web uygulaması ve zincir gezgini: hesapların, oylamaların ve işlemlerin izlendiği arayüzler; ağın düğümleri canlı izleme ekranından takip ediliyor.
  • PEX borsası: ekosistemin borsası; USDT köprüsü 13 Ekim'de devreye girdi.
  • Telegram mini uygulaması: topluluk katılımı ve dağıtımlar.
  • Medya: altı dilde yayın yapan Dijital Kurdistan News, canlı yayın platformu DKS TV ve Kürtçe seslendirme yapan KurdîTTS.
  • Rewşenbîr: Kürt aydınlarını ve topluluklarını zincir üzerinde buluşturan platform.

Projenin kodu 50'yi aşkın depoda tutuluyor. Zincirden cüzdana, borsadan haber sitesine kadar her parça aynı ekip tarafından geliştiriliyor ve aynı ağa bağlanıyor.

Devletsiz bir ulusa dijital devlet

Dijital Kurdistan'ın iddiası, toprağı dört devlet arasında bölünmüş Kurd ulusuna sınır tanımayan bir ortak alan sunmak. Dünyanın neresinde yaşarsa yaşasın bir Kürt, aynı kimlikle oy verebiliyor, eğitim alabiliyor, ticaret yapabiliyor ve kendi meclisini seçebiliyor.

Ana ağın açılmasıyla bu uygulamaların tamamı gerçek değer taşıyan bir zincir üzerinde çalışmaya başlayacak. Ekip, kalan çalışmaların bu son aşamaya yoğunlaştığını belirtiyor.

Not: Dijital Kurdistan News, Dijital Kurdistan ekosisteminin bir parçasıdır.

Binesaziya Dijital Kurdistanê bi piranî temam bû

Hat ragihandin ku binesaziya Dijital Kurdistanê (Komara Kurdistanê) ya ku bi pêşengiya Satoshi Qazi Muhammed û komek endezyarên kurd hatiye pêşxistin, ji sedî 90 zêdetir amade ye. Ji nasnameyê heta meclîsê, ji perwerdeyê heta borsayê bi dehan sepan di zincîreke yekgirtî de dicivin.

Dîmenderekî telefonê: li jor "Dijital Kurdistan — Ecosystem Hub" dinivîse. Di bin wê de çar beş rêz bûne: Fînanse, Rêveberî, Perwerde û Civakî. Berîk, banka, borsa û zekat; serokkomarî, meclîs, dengdan û dad; zanîngeh û sertîfîka; peyamnêrî, medya û muzîk. Bi giştî 32 sepan, di nava sepanekê de ne.

Ev dîmender, wê xala ku Dijital Kurdistan (Komara Kurdistan) ya ku komek endezyarên kurd bi pêşengiya Satoshi Qazi Muhammed bi salan e li ser dixebitin, îro gihîştiyê nîşan dide. Li gorî tîma projeyê, zêdetirî ji sedî 90ê binesaziyê amade ye.

Stûna dewletê: blokzincîra taybet

Di bingehê Dijital Kurdistanê de blokzincîreke serbixwe ya bi navê PezkuwiChain heye. Zincîr, ji zincîreke sereke (relay chain) û zincîrên pergalê yên pê ve girêdayî pêk tê: Asset Hub a ku saman tê de tên parastin, zincîra People a ku nasname tê de tên parastin, Bridge Hub a ku têkiliya bi torên din re peyda dike û Collectives a ku lijne tê de dixebitin.

Tiştê ku vê projeyê ji pereyên krîpto yên asayî vediqetîne, erkên dewletê ne ku rasterast di nav zincîrê de hatine nivîsandin. Di nav modulên taybet ên ku tîmê pêş xistine de ev hene:

  • Welatî: rêveberî û îdareya dewletê; hilbijartin, referandum, pêşniyarên qanûnan, serokkomar, serokwezîr, wezîr û tayînkirina endamên dîwanê.
  • Tiki: sîstema rolê ku rola welatiyî û navnîşana wî li ser zincîrê tomar dike.
  • Nasname û KYC: serlêdan û piştrastkirina welatiyê dîjîtal. Tu agahiyên kesane li ser zincîrê nayên nivîsandin, tenê ji bo piştrastkirinê kurteyek (hash) tê parastin.
  • Perwerde: perwerde; kursên ku mamoste vedikin, tomarkirina xwendekaran û tomarên serkeftinê.
  • Pûana baweriyê (Trust): motora ku beşdarbûn, perwerde û tevkariyê di pûanekê de kom dike; xelat jî li gorî vê pûanê tên belavkirin.
  • Peyamşandin: ji bo kurdên di bin sansûra dîjîtal de, peyamşandina bi şîfrekirina dawî-bi-dawî û li hember sansûrê berxwedêr.
  • Modulên Xezîne, komîte û vexwendinê; endamên komîteyê li gorî pûana baweriyê û karê ku dikin tên xelatkirin.

Guhertoya ceribandinê ya torê, tora ceribandinê ya Zagrosê bi awayekî zindî dixebite. Bloka destpêkê (genesis) ya tora sereke, piştî qonaxa dawî ya ewlehiyê û bi biryara tîmê ya ku "heta hemû qelsiyên ewlehiyê yên tên zanîn neyên girtin dê neyê destpêkirin" dê were avêtin.

Sepanên ku îro dixebitin

Beşeke girîng a binesaziyê jixwe ji bo bikarhêneran vekiriye:

  • Pezkuwi Wallet: Berîka Androidê û pêveka gerokê.
  • Sepana webê û geroka zincîrê: Rûkarên ku hesab, dengdan û danûstandin lê tên şopandin; girêkên torê ji ekrana şopandina zindî tên dîtin.
  • Borsaya PEX: Borsaya ekosîstemê; pira USDT di 13ê Cotmehê de kete dewrê.
  • Mini sepana Telegramê: Beşdariya civakê û belavkirin.
  • Medya: Dijital Kurdistan News ku bi şeş zimanan weşanê dike, platforma weşana zindî DKS TV û KurdîTTS ku bi kurdî dengdêriyê dike.
  • Rewşenbîr: Platforma ku rewşenbîr û civakên kurd li ser zincîrê tîne ba hev.

Koda projeyê di zêdetirî 50 depoyan de tê parastin. Ji zincîrê heta berîkê, ji borsayê heta malpera nûçeyan, her perçe ji aliyê heman tîmê ve tê pêşxistin û bi heman torê ve tê girêdan.

Ji bo neteweyeke bêdewlet, dewleteke dîjîtal

Îdiaya Kurdistan a Dîjîtal ew e ku ji bo neteweya kurd a ku axa wê di navbera çar dewletan de hatiye parçekirin, qadeke hevpar a bê sînor pêşkêş bike. Kurdek li kû derê cîhanê bijî, dikare bi heman nasnameyê deng bide, perwerdehiyê bibîne, bazirganiyê bike û meclisa xwe hilbijêre.

Bi vekirina tora sereke, hemû van sepanan dê li ser zincîreke ku xwedî nirxê rastîn e dest bi xebatê bikin. Tîm diyar dike ku xebatên mayî li ser vê qonaxa dawî hatine komkirin.

Nîşe: Dijital Kurdistan News, beşek ji ekosîstema Dijital Kurdistanê ye.

ژێرخانی کوردستانى دیجیتاڵ بە شێوەیەکی بەرچاو تەواو بووە

بە سەرپەرشتی ساتۆشی قازی محەمەد، گروپێک لە ئەندازیارانی کورد پڕۆژەی کوردستانی دیجیتاڵ (کۆماری کوردستان)یان پەرەپێداوە و ڕاگەیەندراوە کە زیاتر لە ٩٠٪ی ژێرخانەکەی ئامادەیە. لە ناسنامەوە تا پەرلەمان، لە پەروەردەوە تا بۆرسە، دەیان ئەپڵیکەیشن لە یەک زنجیرەدا کۆ دەبنەوە.

شاشەی مۆبایلێک: لە سەرەوە نووسراوە "کوردستانی دیجیتاڵ — ناوەندی ئیکۆسیستەم". لە خوارەوە چوار بەش ڕیزکراون: دارایی، بەڕێوەبردن، پەروەردە و کۆمەڵایەتی. جزدان، بانک، بۆرسە و زەکات؛ سەرۆکایەتی، پەرلەمان، دەنگدان و دادپەروەری؛ زانکۆ و بڕوانامەکان؛ نامەگۆڕینەوە، میدیا و مۆسیقا. بە کۆی گشتی ٣٢ ئەپڵیکەیشن لە ناو یەک ئەپڵیکەیشندا.

ئەم شاشەیە ئەو خاڵە نیشان دەدات کە کوردستانی دیجیتاڵ (کۆماری کوردستان) ئەمڕۆ پێی گەیشتووە، کە گروپێک لە ئەندازیارانی کورد بە سەرپەرشتی ساتۆشی قازی محەمەد چەندین ساڵە کاری لەسەر دەکەن. بەپێی تیمی پڕۆژەکە، زیاتر لە ٩٠٪ی ژێرخانەکە ئامادەیە.

بڕبڕەی پشتی دەوڵەت: بلۆکچەینی تایبەت بە خۆی

لە بنەمای کوردستانی دیجیتاڵدا بلۆکچەینێکی سەربەخۆ بە ناوی "پێزکوی‌چەین" (PezkuwiChain) هەیە. زنجیرەکە لە تۆڕی سەرەکی (relay chain) و زنجیرە سیستەمە بەستراوەکانی پێکهاتووە: "ئەسێت هاب" (Asset Hub) کە سامانەکانی تێدا هەڵدەگیرێت، زنجیرەی "پیپڵ" (People) کە ناسنامەکانی تێدا هەڵدەگیرێت، "بریدج هاب" (Bridge Hub) کە پەیوەندی لەگەڵ تۆڕەکانی تر دابین دەکات و "کۆلێکتێڤس" (Collectives) کە ئەنجومەنەکان کاری تێدا دەکەن.

ئەوەی پڕۆژەکە لە دراوێکی کریپتۆی ئاسایی جیا دەکاتەوە، ئەو ئەرکە دەوڵەتییانەیە کە ڕاستەوخۆ لەناو زنجیرەکەدا نووسراون. لەنێو ئەو مۆدیلە تایبەتانەی تیمەکە پەرەیان پێداوە، ئەمانە دەبینرێن:

  • وڵاتی: بەڕێوەبردن و ئیدارەی دەوڵەت؛ هەڵبژاردنەکان، ڕیفراندۆمەکان، پێشنیارە یاساییەکان، دیاریکردنی سەرۆک کۆمار، سەرۆک وەزیران، وەزیرەکان و ئەندامانی دیوان.
  • تیکی: سیستەمی ڕۆڵەکان کە ڕۆڵ و ناونیشانی هاوڵاتی لەسەر زنجیرەکە تۆمار دەکات.
  • ناسنامە و KYC: داواکاری و پشتڕاستکردنەوەی هاوڵاتیبوونی دیجیتاڵی. هیچ زانیارییەکی کەسی لەسەر زنجیرەکە نانووسرێت، تەنها پوختەیەک (hash) بۆ پشتڕاستکردنەوە دەهێڵرێتەوە.
  • پەروەردە: پەروەردە؛ ئەو خولانەی کە ڕاهێنەران دەیکەنەوە، تۆمارکردنی خوێندکاران و تۆماری سەرکەوتنەکان.
  • خاڵی متمانە (Trust): بزوێنەرێک کە بەشداری، پەروەردە و هاوکارییەکان لە یەک خاڵدا کۆدەکاتەوە؛ خەڵاتەکانیش بەپێی ئەم خاڵە دابەش دەکرێن.
  • نامەگۆڕینەوە: نامەگۆڕینەوەی کۆدکراو و بەرگری لە سانسۆر بۆ ئەو کوردانەی لەژێر گەمارۆی دیجیتاڵیدان.
  • مۆدیولەکانی گەنجینە، کۆمیتە و بانگهێشت؛ ئەندامانی کۆمیتە بەپێی ئەو کارەی بە خاڵی متمانە ئەنجامی دەدەن، خەڵات دەکرێن.

وەشانی تاقیکاری تۆڕەکە بە ناوی تۆڕی تاقیکاری زاگرۆس بە شێوەیەکی زیندوو کاردەکات. بلۆکی دەستپێکی (genesis) تۆڕی سەرەکی، بە بڕیاری تیمەکە کە "تا هەموو لاوازییەکی ئەمنیی ناسراو چارەسەر نەکرێت دەست پێ ناکات"، دوای قۆناغی کۆتایی ئەمنی دادەنرێت.

ئەو ئەپڵیکەیشنانەی ئەمڕۆ کاردەکەن

بەشێکی گرنگی ژێرخانەکە ئێستا بۆ بەکارهێنەران کراوەیە:

  • Pezkuwi Wallet: جزدانی ئەندرۆید و پاشکۆی وێبگەڕ.
  • بەرنامەی وێب و گەڕۆکی زنجیرە: ڕووکارەکانی چاودێریکردنی هەژمارەکان، دەنگدانەکان و مامەڵەکان؛ گرێیەکانی تۆڕەکە لە ڕێگەی شاشەی چاودێریی ڕاستەوخۆوە دەبینرێن.
  • بۆرسەی PEX: بۆرسەی ئیکۆسیستەمەکە؛ پردی USDT لە ١٣ی تشرینی یەکەمدا کەوتە کار.
  • مینی بەرنامەی تێلێگرام: بۆ بەشداریی کۆمەڵگە و دابەشکردنەکان.
  • میدیا: دیجیتاڵ کوردستان نیوز کە بە شەش زمان پەخش دەکات، سەکۆی پەخشی ڕاستەوخۆی DKS TV و KurdîTTS کە دەق بە دەنگی کوردی دەخوێنێتەوە.
  • ڕۆشنبیر: سەکۆیەک بۆ کۆکردنەوەی ڕۆشنبیران و کۆمەڵگە کوردییەکان لەسەر زنجیرەکە.

کۆدی پڕۆژەکە لە زیاتر لە ٥٠ کۆگادا پارێزراوە. لە زنجیرەوە تا جزدان، لە بۆرسەوە تا ماڵپەڕی هەواڵی، هەموو بەشەکان لەلایەن هەمان تیمەوە پەرەیان پێ دەدرێت و بە هەمان تۆڕی سەرەکی دەبەسترێنەوە.

دەوڵەتێکی دیجیتاڵی بۆ نەتەوەیەکی بێ دەوڵەت

بانگەشەی دیجیتاڵ کوردستان ئەوەیە کە بۆ نەتەوەی کورد، کە خاکەکەی لە نێوان چوار دەوڵەتدا دابەش بووە، مەیدانێکی هاوبەشی بێ سنوور دابین بکات. هەر کوردێک لە هەر کوێی جیهان بژی، دەتوانێت بە هەمان ناسنامە دەنگ بدات، خوێندن وەربگرێت، بازرگانی بکات و پەرلەمانی خۆی هەڵبژێرێت.

بە کردنەوەی تۆڕی سەرەکی، سەرجەم ئەم ئەپڵیکەیشنانە لەسەر زنجیرەیەک کە خاوەن بەهای ڕاستەقینەیە دەست بە کار دەکەن. تیمەکە ئاماژە بەوە دەکەن کە کارە ماوەکان چڕکراونەتەوە بۆ ئەم قۆناغەی کۆتایی.

تێبینی: دیجیتاڵ کوردستان نیوز بەشێکە لە ئیکۆسیستەمی دیجیتاڵ کوردستان.

Digital Kurdistan's infrastructure largely completed

It was reported that the infrastructure of Digital Kurdistan (Komara Kurdistan), developed by a group of Kurdish engineers under the leadership of Satoshi Qazi Muhammed, is more than 90% ready. Dozens of applications—from identity to parliament, from education to the exchange—converge on a single chain.

A phone screen shows at the top “Digital Kurdistan — Ecosystem Hub”. Below it, four sections are listed: Finance, Governance, Education and Social. Wallet, bank, exchange and zakat; presidency, parliament, voting and justice; university and certificates; messaging, media and music. A total of 32 applications are housed within a single app.

The screen illustrates the current state of Digital Kurdistan (Komara Kurdistan), a project that a group of Kurdish engineers have been developing for years under the leadership of Satoshi Qazi Muhammed. According to the project team, more than 90% of the infrastructure is ready.

The state's backbone: its own blockchain

At the core of Digital Kurdistan is an independent blockchain called PezkuwiChain. The chain consists of a main relay chain and attached system chains: an Asset Hub that holds assets, a People chain that stores identities, a Bridge Hub that connects to other networks, and Collectives where various bodies operate.

What distinguishes the project from an ordinary cryptocurrency are the state functions written directly onto the chain. Among the custom modules developed by the team are:

  • Welatî: governance and state administration; elections, referendums, legislative proposals, president, prime minister, minister and council member appointments.
  • Tiki: role system that records the citizen’s role and title on the chain.
  • Kimlik ve KYC: digital citizenship application and verification. No personal data is written to the chain, only a summary (hash) is kept for verification.
  • Perwerde: education; courses opened by instructors, student registrations and achievement records.
  • Güven puanı (Trust): engine that aggregates participation, education and contribution into a single score; rewards are distributed according to this score.
  • Mesajlaşma: end‑to‑end encrypted, censorship‑resistant messaging for Kurds under digital blackout.
  • Hazine, komite ve davet modules; committee members are rewarded based on their trust score and the work they do.

The network’s trial version, the Zagros test network, is running live. The main network’s genesis block will be launched after the final security phase, following the team’s decision that it will not be started until every known vulnerability is patched.

Applications operating today

A significant portion of the infrastructure is already open to users:

  • Pezkuwi Wallet: Android wallet and browser extension.
  • Web application and chain explorer: interfaces for tracking accounts, votes and transactions; network nodes are monitored on a live dashboard.
  • PEX exchange: the ecosystem’s exchange; the USDT bridge went live on October 13.
  • Telegram mini‑app: community participation and distributions.
  • Media: Digital Kurdistan News publishing in six languages, live‑stream platform DKS TV and Kurdish‑language voice synthesis KurdîTTS.
  • Rewşenbîr: a platform that brings Kurdish intellectuals and communities together on the chain.

The project’s code is stored in more than 50 repositories. From chain to wallet, from exchange to news site, every component is developed by the same team and connected to the same network.

A digital state for a stateless nation

Digital Kurdistan’s claim is to provide a border‑less common space for the Kurdish nation, whose territory is divided among four states. Wherever a Kurd lives in the world, they can vote, receive education, conduct trade and elect their own parliament with the same identity.

With the opening of the main network, all these applications will start operating on a chain that carries real value. The team notes that the remaining work is now focused on this final stage.

Note: Digital Kurdistan News is part of the Digital Kurdistan ecosystem.

زیرساخت دیجیتال کردستان به‌طور عمده تکمیل شد

گزارش شده است که زیرساخت دیجیتال کردستان (جمهوری کردستان) که به پیشگامی ساتوشی قاضی محمد توسط گروهی از مهندسان کرد توسعه یافته، بیش از ۹۰ درصد آماده است. از هویت تا مجلس، از آموزش تا بورس، ده‌ها برنامه در یک زنجیره واحد گرد هم آمده‌اند.

یک صفحهٔ تلفن: در بالای آن نوشته شده «دیجیتال کردستان — مرکز اکوسیستم». زیر آن چهار بخش به ترتیب نمایش داده شده‌اند: مالی، حاکمیت، آموزش و اجتماعی. کیف‌پول، بانک، بورس و زکات؛ ریاست‌جمهوری، مجلس، رأی‌گیری و عدالت؛ دانشگاه و گواهینامه‌ها؛ پیام‌رسانی، رسانه و موسیقی. مجموعاً ۳۲ برنامه، در یک برنامهٔ واحد.

این صفحه، نقطه‌ای را نشان می‌دهد که دیجیتال کردستان (جمهوری کردستان) که تحت رهبری ساتوشی قاضی محمد و گروهی از مهندسان کرد سال‌هاست روی آن کار می‌کنند، امروز به آن رسیده است. بر اساس گفته‌های تیم پروژه، بیش از ۹۰ درصد زیرساخت آماده است.

ستون فقرات دولت: بلاک‌چین خودمان

در پایهٔ دیجیتال کردستان، یک بلاک‌چین مستقل به نام PezkuwiChain وجود دارد. این زنجیره شامل یک زنجیرهٔ اصلی (relay chain) و زنجیره‌های سیستمی متصل به آن است: Asset Hub برای نگهداری دارایی‌ها، زنجیرهٔ People برای ذخیره هویت‌ها، Bridge Hub برای ارتباط با شبکه‌های دیگر و Collectives برای فعالیت نهادها.

آنچه پروژه را از یک رمزارز معمولی متمایز می‌کند، عملکردهای دولتی است که مستقیماً بر روی زنجیره نوشته شده‌اند. از میان ماژول‌های ویژه‌ای که تیم توسعه داده است، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • Welatî: حاکمیت و اداره دولت؛ انتخابات، رفراندوم‌ها، پیشنهادهای قانونی، رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، وزیر و انتصاب اعضای دیوان.
  • Tiki: سامانه نقش که نقش و عنوان شهروند را در زنجیره ثبت می‌کند.
  • Kimlik ve KYC: درخواست و تأیید شهروندی دیجیتال. داده‌های شخصی در زنجیره نوشته نمی‌شود، فقط یک خلاصه (هش) برای تأیید نگهداری می‌شود.
  • Perwerde: آموزش؛ دوره‌های باز شده توسط مربیان، ثبت‌نام دانش‌آموزان و سوابق موفقیت.
  • Güven puanı (Trust): موتوری که مشارکت، آموزش و مشارکت را در یک امتیاز جمع می‌کند؛ جوایز نیز بر اساس این امتیاز توزیع می‌شوند.
  • Mesajlaşma: پیام‌رسانی انتها به انتها رمزگذاری شده و مقاوم در برابر سانسور برای کردهای تحت تاریک‌سازی دیجیتال.
  • Hazine, komite ve davet ماژول‌های خزانه، کمیته و دعوت؛ اعضای کمیته بر اساس امتیاز اعتماد و کارهای انجام‌شده‌شان پاداش می‌گیرند.

نسخه آزمایشی شبکه Zagros به‌صورت زنده در حال اجراست. بلوک اولیه (Genesis) شبکه اصلی پس از مرحله نهایی امنیتی و با تصمیم تیم مبنی بر اینکه «هیچ آسیب‌پذیری شناخته‌شده‌ای تا قبل از راه‌اندازی برطرف نخواهد شد» ایجاد خواهد شد.

برنامه‌های فعال امروز

بخش مهمی از زیرساخت‌ها هم‌اکنون برای کاربران در دسترس است:

  • Pezkuwi Wallet: کیف‌پول اندروید و افزونه مرورگر.
  • Web uygulaması ve zincir gezgini: برنامه وب و مرورگر زنجیره؛ رابط‌هایی برای پیگیری حساب‌ها، رأی‌ها و تراکنش‌ها؛ گره‌های شبکه از صفحه نمایش زنده‌ نظارت پیگیری می‌شوند.
  • PEX borsası: صرافی اکوسیستم؛ پل USDT در 13 اکتبر فعال شد.
  • Telegram mini uygulaması: برنامه مینی تلگرام برای مشارکت جامعه و توزیع‌ها.
  • Medya: خبرگزاری دیجیتال کردستان که به شش زبان منتشر می‌شود، پلتفرم پخش زنده DKS TV و صدای‌گذاری به زبان کردی توسط KurdîTTS.
  • Rewşenbîr: پلتفرمی که روشنفکران و جوامع کردی را بر روی زنجیره به هم پیوند می‌دهد.

کد پروژه در بیش از ۵۰ مخزن نگهداری می‌شود. از زنجیره تا کیف‌پول، از صرافی تا سایت خبری، هر بخش توسط همان تیم توسعه یافته و به همان شبکه متصل می‌شود.

دولت دیجیتال برای یک ملت بدون دولت

ادعای دیجیتال کردستان ارائه یک فضای مشترک است که به ملت کرد، که سرزمینش بین چهار کشور تقسیم شده، مرزی نمی‌گذارد. هر کرد، صرف‌نظر از مکانی که در جهان زندگی می‌کند، می‌تواند با همان هویت به رای‌گیری بپردازد، آموزش بگیرد، تجارت کند و مجلس خود را انتخاب کند.

با باز شدن شبکه اصلی، تمام این برنامه‌ها بر روی زنجیره‌ای که ارزش واقعی دارد، شروع به کار خواهند کرد. تیم اعلام می‌کند که کارهای باقی‌مانده به این مرحلهٔ نهایی متمرکز شده‌اند.

نکته: دیجیتال کردستان نیوز، بخشی از اکوسیستم دیجیتال کردستان است.

اكتمال البنية التحتية لديجيتال كردستان إلى حد كبير

أُعلن أن بنية ديجيتال كردستان (جمهورية كردستان) التي طورها مجموعة من المهندسين الأكراد بقيادة ساتوشي قاضي محمد جاهزة بأكثر من 90٪، وتشمل عشرات التطبيقات من الهوية إلى البرلمان، ومن التعليم إلى البورصة، جميعها على سلسلة واحدة.

شاشة هاتف: في الأعلى مكتوب «ديجيتال كردستان — مركز النظام البيئي». وتحتها تُرتّب أربعة أقسام: المالية، الحوكمة، التعليم والاجتماعي. المحفظة، البنك، البورصة والزكاة؛ رئاسة الجمهورية، البرلمان، التصويت والعدالة؛ الجامعة والشهادات؛ المراسلة، الإعلام والموسيقى. إجمالي 32 تطبيقًا داخل تطبيق واحد.

تُظهر هذه الشاشة ما وصل إليه مشروع ديجيتال كردستان (جمهورية كردستان) اليوم، وهو المشروع الذي يعمل عليه مجموعة من المهندسين الأكراد منذ سنوات تحت قيادة ساتوشي قاضي محمد. ووفقًا لفريق المشروع، فإن أكثر من 90٪ من البنية التحتية جاهزة.

العمود الفقري للدولة: سلسلته الخاصة

في صميم ديجيتال كردستان توجد سلسلة كتل مستقلة تُدعى PezkuwiChain. تتكوّن السلسلة من سلسلة رئيسية (relay chain) وسلاسل نظامية مرتبطة بها: مركز الأصول (Asset Hub) الذي يُحفظ فيه الأصول، وسلسلة الأشخاص (People) التي تُحفظ فيها الهويات، ومركز الجسر (Bridge Hub) الذي يوفّر الاتصال بشبكات أخرى، وجمعيات (Collectives) التي تعمل فيها الهيئات.

ما يميز المشروع عن العملات المشفرة العادية هو الوظائف الحكومية المكتوبة مباشرة على السلسلة. وتشمل الوحدات الخاصة التي طورها الفريق ما يلي:

  • Welatî: الحوكمة وإدارة الدولة؛ الانتخابات، الاستفتاءات، مقترحات القوانين، الرئيس، رئيس الوزراء، الوزير وأعضاء المجلس.
  • Tiki: نظام الدور الذي يسجل دور المواطن ولقبه في السلسلة.
  • Kimlik ve KYC: طلب وتحقق المواطنة الرقمية. لا تُكتب البيانات الشخصية في السلسلة، بل يُحفظ ملخص (هاش) فقط لأغراض التحقق.
  • Perwerde: التعليم؛ الدورات التي يفتحها المدربون، سجلات الطلاب وسجلات الإنجازات.
  • Güven puanı (Trust): محرك يجمع المشاركة، التعليم والمساهمة في نقطة واحدة؛ تُوزع المكافآت وفقًا لهذه النقطة.
  • Mesajlaşma: مراسلة مشفرة من الطرف إلى الطرف ومقاومة للرقابة للكورد تحت الحجب الرقمي.
  • Hazine, komite ve davet الوحدات؛ يُكافأ أعضاء اللجنة بناءً على نقاط الثقة والعمل الذي يقومون به.

الإصدار التجريبي للشبكة Zagros يعمل مباشرةً. سيتم إطلاق كتلة البداية (Genesis) للشبكة الرئيسية بعد مرحلة الأمان الأخيرة، وفقًا لقرار الفريق بعدم بدء التشغيل حتى يتم إغلاق جميع الثغرات الأمنية المعروفة.

التطبيقات العاملة اليوم

جزء مهم من البنية التحتية متاح الآن للمستخدمين:

  • محفظة Pezkuwi: محفظة أندرويد وإضافة للمتصفح.
  • تطبيق ويب ومستكشف السلسلة: واجهات لمتابعة الحسابات، التصويتات والمعاملات؛ تُتابع عقد الشبكة من خلال شاشة مراقبة مباشرة.
  • بورصة PEX: بورصة النظام البيئي؛ تم تشغيل جسر USDT في 13 أكتوبر.
  • تطبيق Telegram المصغر: مشاركة المجتمع والتوزيعات.
  • الإعلام: ديجيتال كردستان نيوز التي تبث بست لغات، منصة البث المباشر DKS TV، وتوليد الصوت بالكردية عبر KurdîTTS.
  • Rewşenbîr: منصة تجمع المثقفين والمجتمعات الكردية على السلسلة.

يُحفظ كود المشروع في أكثر من 50 مستودعًا. من السلسلة إلى المحفظة، ومن البورصة إلى موقع الأخبار، كل جزء يُطوّره نفس الفريق ويتصل بنفس الشبكة.

دولة رقمية لأمة بلا دولة

تسعى ديجيتال كردستان إلى تقديم مساحة مشتركة لا تضع حدودًا للأمة الكردية التي تقسم أراضيها بين أربع دول. مهما كان مكان إقامتهم في العالم، يستطيع أي كرد التصويت بنفس الهوية، الحصول على التعليم، ممارسة التجارة واختيار برلمانه الخاص.

مع فتح الشبكة الرئيسية، ستبدأ جميع هذه التطبيقات في العمل على سلسلة ذات قيمة حقيقية. وأشار الفريق إلى أن الأعمال المتبقية تتركز الآن على هذه المرحلة الأخيرة.

ملاحظة: ديجيتال كردستان نيوز، جزء من نظام ديجيتال كردستان البيئي.

İlgili haberler