Erbil'de, Kürdistan Bölgesi Tarihi Eserler ve Kültürel Miras Genel Müdürlüğü'nün gözetiminde, İtalyan CAMNES Araştırma Merkezi, Milano Üniversitesi, Fransa'nın Sorbonne Üniversitesi ve Erbil Tarihi Eserler Müdürlüğü ortaklığıyla dört kilit tarihi höyükte geniş çaplı kazılar yürütülüyor.

Ali Mulan Höyüğü, Erbil'in 10 kilometre güneydoğusunda yer alıyor ve Kalkolitik Çağ ile "Ninova 5" dönemine ait yerleşimin geçmişi M.Ö. 4500 yılına kadar uzanıyor. Hilawa Höyüğü, Erbil Ovası'nda M.Ö. 5. binyıla ait en büyük arkeolojik alan olarak kabul ediliyor; 22 metre yüksekliğindeki tepe Halaf ve Ubeyd dönemlerine ait izlerle M.Ö. 6000 yılına kadar uzanıyor. Alyawa Höyüğü, Alyawa'ya 3 kilometre yakın bir konumda bulunuyor ve Tunç Çağı'nda 30 hektarlık geniş bir yerleşim olarak hizmet vermiş; tarih boyunca İslam dönemine kadar kesintisiz insan yerleşimine ev sahipliği yapmış. Kasrı Şamamuk, Erbil'in 30 kilometre güneyinde 70 hektarlık bir alanı kapsıyor ve Yeni Asur döneminde önemli bir eyalet başkenti olarak M.Ö. 2. binyıldan Sasani dönemine kadar uzanan bir tarihe sahip.

Bu kazılar, bölgedeki yerleşik hayatın ve kentleşme tarihinin günümüzden 8 bin yıl öncesine (M.Ö. 6000) kadar uzandığını belgeleyerek Erbil'i Orta Doğu'daki arkeolojik araştırmaların ana merkezlerinden biri konumuna getiriyor.

Kaynak: Kurdistan24

Li Hewlêrê, di bin çavdêriya Rêveberiya Giştî ya Şûnwar û Mîrata Çandî ya Herêma Kurdistanê de, bi hevkariya Navenda Lêkolînê ya CAMNES a Îtalî, Zanîngeha Mîlanoyê, Zanîngeha Sorbonne ya Fransayê û Rêveberiya Şûnwarên Hewlêrê, li çar girên dîrokî yên sereke kolandinên berfireh tên kirin.

Gira Elî Mûlan, 10 kîlometre li başûrê rojhilatê Hewlêrê ye û dîroka niştecihbûna wê ya serdema Kalkolîtîk û "Nînova 5" digihîje sala 4500 a berî zayînê. Gira Hîlawa, li Deşta Hewlêrê wekî mezintirîn qada arkeolojîk a serdema 5emîn a berî zayînê tê qebûlkirin; girê ku bilindahiya wî 22 metre ye, bi şopên serdemên Xelef û Ubeyd ve digihîje sala 6000 a berî zayînê. Gira Alyawa, 3 kîlometre nêzîkî Alyawa ye û di Serdema Bronz de wekî nişteciheke berfireh a 30 hektarî xizmet kiriye; di dirêjahiya dîrokê de heta serdema Îslamî bê navber bûye cihê jiyana mirovan. Qesra Şamamuk, 30 kîlometre li başûrê Hewlêrê ye û qadeke 70 hektarî digire; di serdema Nû ya Asûrî de wekî paytexta parêzgehekê xwedî dîrokek e ku ji hezarsala 2yemîn a berî zayînê heta serdema Sasanî dirêj dibe.

Ev kolandin, belge dikin ku dîroka jiyana niştecihbûnê û bajarvaniyê li herêmê digihîje 8 hezar sal berê (sala 6000 a berî zayînê) û Hewlêrê dike yek ji navendên sereke yên lêkolînên arkeolojîk ên li Rojhilata Navîn.

Çavkanî: Kurdistan24

لە هەولێر و بە چاودێری بەڕێوەبەرایەتی گشتی شوێنەوار و کەلەپووری هەرێمی کوردستان، بە هاوبەشی لەگەڵ سەنتەری توێژینەوەی "کامنس"ی ئیتاڵی، زانکۆی میلانۆ، زانکۆی سۆربۆنی فەرەنسی و بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری هەولێر، کاری هەڵکۆڵینی بەرفراوان لە چوار گردی مێژووییدا بەڕێوەدەچێت.

گردی عەلی ئاوا لە ١٠ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژهەڵاتی هەولێر هەڵکەوتووە و مێژووی نیشتەجێبوون تێیدا بۆ سەردەمی "کالکۆلیتیک" و "نەینەوا ٥" دەگەڕێتەوە کە مێژووەکەی بۆ ٤٥٠٠ ساڵ پێش زایین دەچێت. گردی هێلاوە لە دەشتی هەولێر بە گەورەترین ناوچەی شوێنەواری سەردەمی پێنج هەزار ساڵ پێش زایین دادەنرێت؛ ئەم گردە کە بەرزییەکەی ٢٢ مەترە، شوێنەواری سەردەمەکانی "حەلەف" و "عوبەید"ی پێوە دیارە و مێژووەکەی بۆ ٦٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە. گردی ئەلیاوا لە ٣ کیلۆمەتری ئەلیاوا هەڵکەوتووە و لە سەردەمی برۆنزدا وەک ناوچەیەکی نیشتەجێبوونی بەرفراوان بە ڕووبەری ٣٠ هێکتار بەکارهاتووە؛ ئەم ناوچەیە بە درێژایی مێژوو تا سەردەمی ئیسلامی بەردەوام شوێنی نیشتەجێبوونی مرۆڤ بووە. قەڵای شەمامک لە ٣٠ کیلۆمەتری باشووری هەولێر هەڵکەوتووە و ڕووبەرەکەی ٧٠ هێکتارە، لە سەردەمی ئاشووری نوێدا وەک پایتەختێکی گرنگی پارێزگاکان ڕۆڵی هەبووە و مێژووەکەی لە ٢٠٠٠ ساڵ پێش زایینەوە تا سەردەمی ساسانییەکان درێژ دەبێتەوە.

ئەم هەڵکۆڵینانە بەڵگەن بۆ ئەوەی کە ژیانی نیشتەجێبوون و مێژووی شارستانییەت لەم ناوچەیەدا بۆ ٨ هەزار ساڵ لەمەوبەر (٦٠٠٠ ساڵ پێش زایین) دەگەڕێتەوە، ئەمەش هەولێر دەکاتە یەکێک لە ناوەندە سەرەکییەکانی توێژینەوەی شوێنەواری لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.

سەرچاوە: Kurdistan24

In Erbil, under the supervision of the General Directorate of Historical Monuments and Cultural Heritage of the Kurdistan Region, extensive excavations are being carried out at four key historic mounds through a partnership of the Italian CAMNES Research Center, the University of Milan, France’s Sorbonne University and the Erbil Directorate of Historical Monuments.

Ali Mulan Mound is located 10 kilometres southeast of Erbil and the settlement from the Chalcolithic period and the “Ninova 5” phase dates back to 4500 BC. Hilawa Mound, considered the largest archaeological site in the Erbil Plain from the 5th millennium BC, is a 22‑metre‑high hill with traces from the Halaf and Ubaid periods extending back to 6000 BC. Alyawa Mound lies about 3 kilometres from Alyawa and served as a 30‑hectare settlement in the Bronze Age; it hosted continuous human occupation up to the Islamic period. Kasr‑e‑Shamamuk, covering 70 hectares 30 kilometres south of Erbil, was an important provincial capital in the Neo‑Assyrian period and has a history stretching from the 2nd millennium BC to the Sasanian era.

These excavations document that settled life and urban development in the region extend back 8 000 years (to 6000 BC), positioning Erbil as one of the main hubs for archaeological research in the Middle East.

Source: Kurdistan24

در اربیل، تحت نظارت ادارهٔ کل آثار تاریخی و میراث فرهنگی منطقه کردستان، با مشارکت مرکز تحقیقاتی ایتالیایی CAMNES، دانشگاه میلان، دانشگاه سوربن فرانسه و ادارهٔ آثار تاریخی اربیل، حفاری‌های گسترده‌ای در چهار تپهٔ کلیدی تاریخی انجام می‌شود.

تپهٔ علی مولان، در ۱۰ کیلومتری جنوب‑شرق اربیل واقع شده و تاریخ سکونت آن که به دورهٔ کالکولیتیک و دورهٔ «نینوا ۵» تعلق دارد، به حدود ۴۵۰۰ پیش از میلاد می‌رسد. تپهٔ هیلاوا، در دشت اربیل، به عنوان بزرگ‌ترین منطقهٔ باستان‌شناسی مربوط به هزارهٔ پنجم پیش از میلاد شناخته می‌شود؛ این تپهٔ ۲۲ متری با آثار دوره‌های هلاف و اوبید به حدود ۶۰۰۰ پیش از میلاد باز می‌گردد. تپهٔ الیوا، در حدود ۳ کیلومتری نزدیک به الیوا قرار دارد و در دورهٔ برنز به عنوان یک شهرک وسیع به مساحت ۳۰ هکتار خدمت کرده؛ در طول تاریخ تا دورهٔ اسلام به‌صورت پیوسته محل سکونت انسان‌ها بوده است. کاخ شاماموک، در ۳۰ کیلومتری جنوب اربیل، مساحتی حدود ۷۰ هکتار را در بر می‌گیرد و در دورهٔ نوین آشوری به عنوان پایتخت مهمی از یک ایالت، از هزارهٔ دوم پیش از میلاد تا دورهٔ ساسانی تاریخچه‌ای دارد.

این حفاری‌ها با مستند کردن این که زندگی ساکن و تاریخ شهرنشینی در این منطقه تا هشت هزار سال پیش از امروز (۶۰۰۰ پیش از میلاد) امتداد دارد، اربیل را به یکی از مراکز اصلی تحقیقات باستان‌شناسی خاورمیانه تبدیل می‌کند.

منبع: Kurdistan24

في أربيل، وتحت إشراف مديرية الآثار والتراث الثقافي العامة في إقليم كردستان، تُجرى حفر واسعة النطاق في أربعة تلّات تاريخية رئيسية بالتعاون بين مركز أبحاث كامنيس الإيطالي، جامعة ميلانو، جامعة السوربون الفرنسية وإدارة الآثار التاريخية في أربيل.

تل علي مولان يقع على بعد 10 كيلومترات جنوب شرق أربيل، وتعود جذور المستوطنات فيه إلى العصر الكلكولي وفترة "نينوفا 5" إلى ما قبل 4500 قبل الميلاد. تل هيلوا يُعتبر أكبر موقع أثري في سهل أربيل يعود إلى الألفية الخامسة قبل الميلاد؛ ويتجاوز ارتفاعه 22 متراً ويحتوي على آثار تعود إلى عصور حلاف وعُبيد حتى عام 6000 قبل الميلاد. تل أليوا يقع على بعد نحو 3 كيلومترات من أليوا، وقد كان مستوطناً واسعاً مساحته 30 هكتاراً في العصر البرونزي، واستمر سكنه بلا انقطاع حتى الفترة الإسلامية. قصر الشماموك يمتد على مساحة 70 هكتاراً على بعد 30 كيلومتراً جنوب أربيل، وكان عاصمة إقليمية مهمة في العصر الآشوري الجديد منذ الألفية الثانية قبل الميلاد وحتى فترة الساسانيين.

توثّق هذه الحفريات أن حياة الاستقرار وتاريخ التحضر في المنطقة تمتد إلى ما قبل 8000 عام (6000 قبل الميلاد)، مما يضع أربيل ضمن أحد المراكز الرئيسية للبحوث الأثرية في الشرق الأوسط.

المصدر: Kurdistan24