İstanbul Atatürk Kitaplığı'nda uzun yıllar unutulmuş halde bulunan "Çirayê Ronî" adlı eser, 1866 yılında İstanbul'da basılmış ve Ermeni alfabesinden Latin alfabesine uyarlanmıştır. Kitabın yazarı, Kürdistan Ermenileri Kiliseler Sorumlusu Papaz Mıgırdıç Dikranyan'dır; 1815 yılında Diyarbakır'da doğmuş, Harput ve Siirt gibi şehirlerde de yaşamıştır.

Kitap, Ermeni toplumunun durumuna dair gözlemler ve Hristiyanlık dini hakkında bilgiler içeriyor. Derleyici Tahir Baykuşak, eserin Kurmanci Kürtçesiyle yazıldığını ve bazı kısımların okunamadığını belirterek, bu keşfin Ermeni‑Kürt birlikte yaşam kültürüne ışık tuttuğunu vurguladı.

Araştırmacılar, "Çirayê Ronî"nin dönemin önemli bir kesitine ışık tutan değerli bir kaynak olduğunu ve Kürt coğrafyasında kilise çan sesleri ile cami ezan seslerinin barışçıl bir şekilde bir arada çaldığı geleneksel birlikte yaşam kültürünün hâlâ yaşandığını hatırlattı.

Kaynak: Kurdistan24

Berhema bi navê "Çirayê Ronî" ya ku bi salan li Pirtûkxaneya Ataturk a Stenbolê di rewşeke jibîrkirî de mabû, di sala 1866an de li Stenbolê hatiye çapkirin û ji alfabeya Ermenî bo alfabeya Latînî hatiye veguhestin. Nivîskarê pirtûkê, Berpirsê Dêrên Ermeniyên Kurdistanê Keşîş Mıgırdıç Dikranyan e; ew di sala 1815an de li Diyarbekirê ji dayik bûye û li bajarên wekî Xarpêt û Sêrtê jî jiyaye.

Pirtûk, çavdêriyên derbarê rewşa civaka Ermenî û agahiyên derbarê ola Xirîstiyaniyê de dihewîne. Berhevkar Tahir Baykuşak diyar kir ku berhem bi Kurdiya Kurmancî hatiye nivîsandin û hin beşên wê nayên xwendin; wî bal kişand ser wê yekê ku ev keşf ronahiyê dide çanda jiyana bihevre ya Ermenî û Kurdan.

Lêkolîneran anîn ziman ku "Çirayê Ronî" çavkaniyeke giranbiha ye ku ronahiyê dide serdemeke girîng a dîrokê û bi bîr xistin ku çanda jiyana bihevre ya kevneşopî ya ku tê de dengê zengilên dêran û dengê bangên mizgevtan bi awayekî aştiyane bi hev re dihatin bihîstin, hîn jî li erdnîgariya Kurdistanê dijî.

Çavkanî: Kurdistan24

بەرهەمی "چرای ڕۆنی" کە بۆ ماوەیەکی زۆر لە کتێبخانەی ئەتاتورکی ئەستەنبوڵ بە فەرامۆشکراوی مابووەوە، لە ساڵی ١٨٦٦ لە ئەستەنبوڵ چاپ کراوە و لە ئەلفوبێی ئەرمەنییەوە بۆ ئەلفوبێی لاتینی گواستراوەتەوە. نووسەری کتێبەکە، قەشە مێگردیچ دیکرانیان، بەرپرسی کڵێساکانی ئەرمەنییەکانی کوردستان بووە؛ ناوبراو لە ساڵی ١٨١٥ لە دیاربەکر لەدایک بووە و لە شارەکانی وەک خارپێت و سێرت ژیاوە.

کتێبەکە تێبینی و سەرنجەکانی سەبارەت بە دۆخی کۆمەڵگەی ئەرمەنی و زانیاری لەسەر ئایینی مەسیحی لەخۆ دەگرێت. تاهیر بایکووشاک کە کۆکەرەوەی بەرهەمەکەیە، ئاماژەی بەوە کردووە کە کتێبەکە بە زمانی کوردیی کورمانجی نووسراوە و هەندێک بەشی نەخوێنراوەتەوە، هەروەها جەختی لەوە کردووەتەوە کە ئەم دۆزینەوەیە ڕووناکی دەخاتە سەر کولتووری پێکەوەژیانی ئەرمەنی و کورد.

توێژەران ئاماژەیان بەوە کردووە کە "چرای ڕۆنی" سەرچاوەیەکی بەنرخە کە ڕووناکی دەخاتە سەر قۆناغێکی گرنگی ئەو سەردەمە و بیرخەرەوەی ئەوەیە کە لە جوگرافیای کوردستاندا، کولتووری نەریتیی پێکەوەژیان کە تێیدا دەنگی زەنگی کڵێسا و بانگی مزگەوت بە ئاشتیانە پێکەوە دەبیستران، هێشتا زیندووە.

سەرچاوە: Kurdistan24

The work titled “Çirayê Ronî”, which had lain forgotten for years in Istanbul’s Atatürk Library, was printed in Istanbul in 1866 and was transcribed from the Armenian alphabet into the Latin alphabet. Its author is Priest Mıgırdıç Dikranyan, the head of the Armenian churches in Kurdistan; he was born in Diyarbakır in 1815 and also lived in cities such as Harput and Siirt.

The book contains observations on the condition of the Armenian community and information about the Christian faith. Compiler Tahir Baykuşak noted that the work is written in Kurmanji Kurdish and that some sections are illegible, emphasizing that the discovery sheds light on the shared Armenian‑Kurdish culture of coexistence.

Researchers said that “Çirayê Ronî” is a valuable source that illuminates an important slice of the era and reminded that the traditional culture of peaceful coexistence—where church bells and mosque calls to prayer once rang together—still persists in Kurdish regions.

Source: Kurdistan24

اثر «چیرای رونئی» که سال‌ها در کتابخانه آتاتورک استانبول به‌صورت فراموش‌شده نگهداری می‌شد، در سال ۱۸۶۶ در استانبول چاپ شد و از الفبای ارمنی به الفبای لاتین تبدیل شده است. نویسنده این کتاب، کشیش میغیرج دیکرانیان، مسئول کلیساهای ارمنی‌نشینان کردستان است؛ او در سال ۱۸۱۵ در دیاربکر متولد شد و در شهرهایی چون هارپوت و سیرت نیز زندگی کرده است.

کتاب شامل مشاهداتی درباره وضعیت جامعه ارمنی و اطلاعاتی درباره دین مسیحیت است. ویراستار طاهر بای‌کوشاک اشاره کرد که این اثر به زبان کردی کرمانجی نوشته شده و برخی بخش‌های آن قابل خواندن نیستند و این کشف نور جدیدی بر فرهنگ زندگی مشترک ارمنی‑کردی می‌تاباند.

پژوهشگران یادآور شدند که «چیرای رونئی» منبعی ارزشمند است که نگاهی مهم به دورهٔ تاریخی می‌اندازد و نشان می‌دهد که در سرزمین‌های کردی هنوز فرهنگ سنتی زندگی مشترک که در آن صدای زنگ کلیسا و اذان مسجد به‌طور صلح‌آمیز همزمان می‌نوازند، زنده است.

منبع: Kurdistan24

العثور على عمل بعنوان "تشيراى رونى" في مكتبة أتاتورك بإسطنبول، الذي ظل منسيًا لسنوات طويلة، وقد نُشر في عام 1866 في إسطنبول وتم تحويله من الأبجدية الأرمنية إلى الأبجدية اللاتينية. مؤلف الكتاب هو القس ميغرديتش ديكرانيان، المسؤول عن كنائس الأرمن في كردستان؛ وُلد عام 1815 في ديار بكر، وعاش أيضًا في مدن مثل هاربوت وسيرت.

يتضمن الكتاب ملاحظات حول وضع المجتمع الأرمني ومعلومات عن الدين المسيحي. وأشار المُجمع طاهر بايكوشاك إلى أن النص مكتوب بالكُردية الكورمانجية وأن بعض الأجزاء غير قابلة للقراءة، مؤكدًا أن هذا الاكتشاف يُسلّط الضوء على ثقافة التعايش المشترك بين الأرمن والأكراد.

وذكر الباحثون أن "تشيراى رونى" يُعد مصدرًا ثمينًا يسلط الضوء على مشهد مهم في تلك الفترة، وأن أصوات أجراس الكنائس وأذان المساجد لا تزال تُسمع معًا في الجغرافيا الكردية، مما يدل على استمرار ثقافة التعايش السلمي التقليدي.

المصدر: Kurdistan24