
Hawraman’ın Nar Diyarında Bılber Köyü: 50 Yıllık Nar Ekşisi Geleneği
Rojhılat’ın dağ köyü Bılber, nar hasadı ve geleneksel nar ekşisi üretimiyle bölgenin kültürel yaşamının merkezinde.
Rojhılat’ın sarp dağları arasında, basamaklı taş evleriyle tanınan Bılber (Bolbar) köyü, Servabad ilçesine bağlı Şaho Dağı eteklerinde, Sirvan Nehri vadisinde yer alıyor. Köy, narlarıyla ün kazanmış ve bölge halkı tarafından "narın başkenti" olarak nitelendiriliyor; yolcuları devasa bir nar heykeli karşılıyor.
Sonbahar hasadı döneminde köyde nar ekşisi üretimi yarım asırdır süren geleneksel yöntemlerle devam ediyor. Kadınlar tahta sopalarla narları ayıklayıp kazanlara doldururken, at ve katır sırtında taşınan çuvallar dolusu nar köy meydanlarına ve evlerin damlarına yığılıyor. 51 yıldır bu geleneği sürdüren Saltanat Heme Hacı, "Bunu yemezsen seninle tek kelime konuşmam" diyerek taze narları misafirlere sunuyor.
Bılber’in sakinleri Hewramî lehçesiyle iletişim kuruyor ve yöresel kıyafetler giyiyor; erkekler çoha ve rank, ayaklarına el dokuması klâş takıyor, kadınlar ise renkli işlemeli fistanlar taşıyor. Modern dünyanın karmaşasından uzak, derin bir sadelik ve zarafetle devam eden yaşam, köyün kültürel mirasını ve nar etrafındaki toplumsal bağları güçlendiriyor.
Kaynak: Rûdaw
Li Welatê Henaran ê Hawramanê Gundê Bılberê: Kevneşopiya 50 Salan a Toraşê Henaran
Gundê çiyayî ê Bılberê li Rojhilat, bi berhevkirina henaran û hilberîna kevneşopî ya toraşê henaran re di navenda jiyana çandî ya herêmê de ye.
Rojhılat’ın sarp dağları arasında, basamaklı taş evleriyle tanınan Bılber (Bolbar) köyü, Servabad ilçesine bağlı Şaho Dağı eteklerinde, Sirvan Nehri vadisinde yer alıyor. Köy, narlarıyla ün kazanmış ve bölge halkı tarafından "narın başkenti" olarak nitelendiriliyor; yolcuları devasa bir nar heykeli karşılıyor.
Di dema berhevkirina payîzê de li gund hilberîna toraşê henaran bi rêbazên kevneşopî ku nîv sedsal e berdewam dike, dom dike. Jin bi darikên darîn henaran ji hev cûda dikin û dixin quşxaneyan, xurceyên tijî henar ku li ser pişta hesp û hêstiran tên veguhestin li qadên gund û li ser banên malan tên komkirin. Saltanat Heme Hacı ku 51 sal e vê kevneşopiyê berdewam dike, bi gotina "Tevî ku tu vê nexoy ez ti peyvekê bi te re napeyivim" henarên nû pêşkêşî mêvanan dike.
Bılber’in sakinleri Hewramî lehçesiyle iletişim kuruyor ve yöresel kıyafetler giyiyor; erkekler çoha ve rank, ayaklarına el dokuması klâş takıyor, kadınlar ise renkli işlemeli fistanlar taşıyor. Modern dünyanın karmaşasından uzak, derin bir sadelik ve zarafetle devam eden yaşam, köyün kültürel mirasını ve nar etrafındaki toplumsal bağları güçlendiriyor.
Çavkanî: Rûdaw
گوندی بلبەر لە وڵاتی هەناری هەورامان: نەریتی ٥٠ ساڵەی ڕەبەنار
گوندی شاخاویی بلبەر لە ڕۆژهەڵات، بە هەڵوەراندنی هەنار و بەرهەمهێنانی نەریتیی ڕەبەنار، لە ناوەندی ژیانی کلتووریی ناوچەکەیە.
لە نێوان شاخە سەختەکانی ڕۆژهەڵاتدا، گوندی بلبەر کە بە خانوو پەسکییە بەردینەکانی دەناسڕێتەوە، لە داێنی شاخی شاهۆ لە شارۆچکەی سەوڵاوا و لە دۆڵی ڕووباری سیرواندا هەڵکەوتووە. گوندەکە بە هەنارەکانی بەناوبانگە و لەلایەن خەڵکی ناوچەکەوە بە "پایتەختی هەنار" ناودێر دەکرێت؛ پەیکەرێکی گەورەی هەنار پێشوازی لە ڕێبواران دەکات.
لە وەرزی هەڵوەراندنی پایزدا، بەرهەمهێنانی ڕەبەنار (ڕەبەنار/دۆشاوی هەنار) لە گوندەکەدا بە ڕێگەی نەریتی کە نیوە سەدەیە بەردەوامە، بەڕێوەدەچێت. ژنان بە دارشەق هەنارەکان هەڵدەوەرێنن و دەیکەنە مەنجەڵەکانەوە، لە هەمان کاتدا فەردە فەردە هەنار کە بە پشتی ئەسپ و ئێستر دەگوێزرێنەوە، لە مەیدانەکانی گوند و لەسەر بانی خانووەکان کۆدەکرێنەوە. سەڵتەنەت حەمە حاجی کە ٥١ ساڵە ئەم نەریتە بەردەوام دەکات، بە پێشکەشکردنی هەناری تازه بە میوانەکان دەڵێت: "ئەگەر ئەمە نەخۆیت، یەک قسەت لەگەڵدا ناکەم".
دانیشتووانی بلبەر بە دیالێکتی هەورامی قسە دەکەن و جلی ناوچەیی دەپۆشن؛ پیاوان چۆخە و ڕانک و کەلاش لەپێ دەکەن، ژنانیش فستان ڕەنگاوڕەنگە نەخشێنراوەکان دەپۆشن. ژیان کە دوور لە ئاڵۆزیی جیهانی هاوچەرخ و بە سادەیی و جوانییەکی قووڵەوە بەردەوامە، کەلەپووری کلتووریی گوندەکە و پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی دەوروبەری هەنار بەهێزتر دەکات.
سەرچاوە: Rûdaw
Bılber Village in Hawraman’s Pomegranate Land: 50‑Year Pomegranate Syrup Tradition
The mountain village of Bılber in Rojhılat is at the heart of the region’s cultural life with its pomegranate harvest and traditional pomegranate syrup production.
Nestled among the steep mountains of Rojhılat, the village of Bılber (also known as Bolbar), known for its stepped stone houses, lies at the foothills of Mount Şaho in the Servabad district, within the Sirvan River valley. The village has become famous for its pomegranates and is called the “capital of pomegranates” by locals; travelers are greeted by a massive pomegranate statue.
During the autumn harvest season, pomegranate syrup production in the village continues using traditional methods that have been practiced for half a century. Women peel the pomegranates with wooden sticks and fill the vats, while sacks full of pomegranates carried on the backs of horses and donkeys are piled onto the village squares and house roofs. Saltanat Heme Hacı, who has kept the tradition alive for 51 years, offers fresh pomegranates to guests, saying, “If you don’t eat this, I won’t speak a word with you.”
The residents of Bılber communicate in the Hewramî dialect and wear traditional clothing; men wear a çoha and rank and hand‑woven clogs on their feet, while women carry colorful embroidered dresses. Removed from the hustle of the modern world, life here continues with deep simplicity and elegance, strengthening the village’s cultural heritage and the social bonds built around the pomegranate.
Source: Rûdaw
روستای بلبَر در سرزمین انارهای هورامان: سنت پنجاه ساله سرکه انار
روستای کوهستانی بلبَر در روجهلات، با برداشت انار و تولید سنتی سرکه انار، در مرکز زندگی فرهنگی منطقه قرار دارد.
در میان کوههای شیبدار روجهلات، روستای بلبَر (بولبار) که به خانههای سنگی پلهپلهایاش شناخته میشود، در دامنههای کوه شاهو، وابسته به شهرستان سروآباد، در درهٔ رودخانهٔ سیرون قرار دارد. این روستا به خاطر انارهایش شهرت یافته و توسط مردم منطقه «پایتخت انار» نامیده میشود؛ مسافران را یک مجسمهٔ عظیم انار استقبال میکند.
در دورهٔ برداشت پاییز، تولید سرکه انار در روستا به روشهای سنتی که نیم قرن است ادامه دارد. زنان با چوبهای چوبی، انارها را جدا کرده و در دیگها میریزند، در حالی که کیسههای پر از انار که بر پشت اسب و الاغ حمل میشوند، به میدانهای روستا و سقف خانهها میرسند. سالیانه این سنت را به مدت ۵۱ سال حفظ کرده است سلتانته هِمه حاجی که میگوید: «اگر این را نخورید، با شما یک کلمه هم صحبت نمیکنم»، انارهای تازه را به مهمانان عرضه میکند.
ساکنان بلبَر با لهجهٔ هورامی ارتباط برقرار میکنند و لباسهای محلی میپوشند؛ مردان چوها و رانک میپوشند و بر پای خود کلشهای دستبافته میپوشند، زنان نیز پیراهنهای رنگارنگ و گلدوزیشده میپوشند. زندگی که دور از شلوغی دنیای مدرن، با سادگی عمیق و ظرافت ادامه مییابد، میراث فرهنگی روستا و پیوندهای اجتماعی پیرامون انار را تقویت میکند.
منبع: Rûdaw
قرية بيلبر في وادي الرمان في هورامان: تقليد عصير الرمان منذ خمسين عاماً
قرية بيلبر الجبلية في روجهيلات، معروفة بحصاد الرمان وإنتاج عصير الرمان التقليدي، في قلب الحياة الثقافية للمنطقة.
تقع قرية بيلبر (بولبار) بين جبال روجهيلات الوعرة، وتشتهر ببيوتها الحجرية المتدرجة، وتابعة لبلدية سيرفاباد على سفوح جبل شاهو، في وادي نهر سيرفان. اكتسبت القرية شهرة بفضل رمانها ويُطلق عليها السكان المحليون لقب «عاصمة الرمان»، ويستقبل الزوار تمثالًا ضخمًا للرمان.
في موسم الحصاد الخريفي تستمر صناعة عصير الرمان في القرية وفق أساليب تقليدية تمتد لنصف قرن. تقوم النساء بفرز الرمان باستخدام عصيان خشبية وتملأ الأواني، بينما تُنقل أكياس مليئة بالرمان على ظهور الخيول والحمير إلى ساحات القرية وأسقف المنازل. يواصل «سلطانة هيمي حاجي» هذا التقليد منذ 51 عامًا، ويقول للضيوف: «إذا لم تأكل هذا، لن أتحدث معك كلمة واحدة»، مقدمًا الرمان الطازج.
يتواصل سكان بيلبر بلهجة هوارامية ويرتدون الزي التقليدي؛ يرتدي الرجال «تشوها» و«رانك» وتضع أقدامهم أحذية يدوية الصنع، بينما ترتدي النساء فساتين مطرزة بألوان زاهية. يعيشون بعيدًا عن صخب العالم الحديث، بأسلوب بسيط وعميق يجمع بين الرقي والبساطة، مما يعزز التراث الثقافي للقرية والروابط الاجتماعية حول الرمان.
المصدر: Rûdaw