
Göbeklitepe’de 10 bin yıllık iki yeni mezar keşfedildi
Alman Arkeoloji Enstitüsü araştırmacıları, Göbeklitepe’de MÖ 8700‑8000 tarihli iki insan mezarı buldu.
Dünyanın en eski anıtsal yapı komplekslerinden biri olan Göbeklitepe (halk arasında Girê Miraza), 1995 yılından bu yana yapılan kazılarda ilk kez bütünlüğü büyük ölçüde koruyan insan mezarları ortaya çıkardı. Alman Arkeoloji Enstitüsü araştırmacılarının PLOS ONE dergisinde yayımlanan çalışmasına göre, yaklaşık 10 bin yıl öncesine tarihlenen iki mezar tespit edildi.
İlk mezar, böbrek biçimli bir çukurda toplu bir gömü içeriyor; burada yetişkin bir kadın, genç bir erkek ve ergenlik çağındaki bir kız çocuğuna ait iskeletler bulundu. İkinci mezarda ise 20‑30 yaşları arasında olduğu tahmin edilen genç bir kadının iskeleti yan yatırılmış ve bacakları vücuduna doğru çekilmiş şekilde ortaya çıkarıldı.
Daha önce Göbeklitepe’de dağınık halde bulunan insan kemikleri, genellikle büyük yapıların dolgu tabakalarında tespit edilmişti. Yeni mezarlar, bu kemiklerin alandaki kaynağına ilişkin iki temel görüşü yeniden gündeme getirdi: ritüel amaçlı taşınma ve erozyonla yamaçtan aşağı kayma. Araştırmacılar, yeni bulguların ikinci açıklamayla daha uyumlu olduğunu, ancak ritüel kullanımını tamamen dışlamadıklarını belirtti.
Mezarlardaki kemikler ciddi biçimde parçalanmış, kalsiyum birikintileri ve kemirgen izleri taşıyor; bu özellikler, daha önce dağınık bulunan kemiklerle benzerlik gösteriyor ve Göbeklitepe’nin yalnızca tören merkezi değil, uzun süreli bir yerleşim olabileceği görüşünü güçlendiriyor.
Kaynak: Rûdaw
Li Girê Miraza du gozên nû yên 10 hezar salî hatin dîtin
Lêkolînerên Enstîtuya Arkeolojiyê ya Almanî li Girê Miraza du gozên mirovan ên ji salên 8700‑8000 berî zayînê dîtin.
Girê Miraza ku yek ji mezintirîn û kevintirîn avahiyên cîhanê ye, ji sala 1995an û vir ve ku kolan lê têne kirin, cara yekem e ku gozên mirovan ên ku bi giranî saxlem mane hatin dîtin. Li gorî lêkolîna lêkolînerên Enstîtuya Arkeolojiyê ya Almanî ku di kovara PLOS ONE de hat weşandin, du gozên ku dîroka wan vedigere nêzî 10 hezar sal berê hatine dîtin.
Goza yekem di çaleke mîna gurçikê de ye û tê de çend kes hatine veşartin; li vir hestiyên jinaka mezin, xortekî ciwan û keçikeke nûgihayî hatin dîtin. Di goza duyem de jî hestiyên jinaka ciwan a ku tê texmînkirin di navbera 20-30 salî de ye hatin dîtin, ku li ser alî hatibû dirêjkirin û lingên wê ber bi laşê wê ve hatibûn kişandin.
Beriya vê yekê, hestiyên mirovan ên ku li Girê Miraza belavbûyî dihatin dîtin, bi gelemperî di çînên axa avahiyên mezin de dihatin tespîtkirin. Gozên nû ji bo çavkaniya van hestiyan du nerînên sereke dîsa anîn rojevê: veguhastina ji bo merasîman û şimşîna axê ji quntarê gir. Lêkolîneran diyar kir ku dîtinên nû bêtir bi dîtina duyem re diguncin, lê ew karanîna ji bo merasîman jî bi temamî red nakin.
Hestiyên di gozan de pir şikestî ne, şopên kalsiyûmê û şopên diranên ajalan li ser wan hene; ev taybetmendî dişibin hestiyên ku berê belavbûyî hatibûn dîtin û vê nerînê xurt dikin ku Girê Miraza ne tenê navendeke merasîman bû, di heman demê de cîhekî nîştecîhbûnê yê demdirêj bû.
Çavkanî: Rûdaw
لە گردی مێرازا (گۆبەکلیتەپە) دوو گۆڕی نوێی ١٠ هەزار ساڵە دۆزرانەوە
توێژەرانی پەیمانگای ئەرکیۆلۆژیی ئەڵمانی لە گردی مێرازا دوو گۆڕی مرۆڤیان دۆزیوەتەوە کە مێژووەکەیان بۆ ٨٧٠٠ تا ٨٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە.
گردی مێرازا کە یەکێکە لە کۆنترین پێکهاتە شوێنەوارییە جیهانییەکان، لە ساڵی ١٩٩٥ەوە بۆ یەکەمجار لە هەڵکۆڵینەکاندا گۆڕی مرۆڤی تێدا دۆزرایەوە کە تا ڕادەیەکی زۆر پارێزراون. بەپێی توێژینەوەیەکی توێژەرانی پەیمانگای ئەرکیۆلۆژیی ئەڵمانی کە لە گۆڤاری (PLOS ONE)دا بڵاوکراوەتەوە، دوو گۆڕ دەستنیشانکراون کە مێژووەکەیان بۆ نزیکەی ١٠ هەزار ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە.
گۆڕی یەکەم لە چاڵێکدا چەند تەرمێکی تێدایە؛ لەوێ ئێسک و پرووسکی ژنێکی پێگەیشتوو، گەنجێکی کوڕ و کچێکی هەرزەکار دۆزراونەتەوە. لە گۆڕی دووەمدا ئێسک و پرووسکی ژنێکی گەنج کە تەمەنی لە نێوان ٢٠ تا ٣٠ ساڵدا مەزەندە دەکرێت، بە لایەکدا درێژکراوە و قاچەکانی بەرەو جەستەی چەماونەتەوە.
پێشتر لە گردی مێرازا ئێسکی پەڕشوبڵاوی مرۆڤ لە توێژاڵەکانی ناو پێکهاتە گەورەکاندا دۆزرابوونەوە. گۆڕە نوێیەکان دوو بۆچوونی سەرەکییان لەبارەی سەرچاوەی ئەم ئێسکانە لە ناوچەکەدا هێنایەوە بەڕێوە: گواستنەوە بۆ مەبەستی ڕێوڕەسمی ئایینی، یان خزانیان لە گردەکەوە بەهۆی ڕانەزران. توێژەران ئاماژەیان بەوە کردووە کە دۆزراوە نوێیەکان زیاتر لەگەڵ ڕوونکردنەوەی دووەمدا دەگونجێن، بەڵام بەکارهێنانی بۆ مەبەستی ڕێوڕەسمیش بە تەواوی ڕەت ناکەنەوە.
ئێسکەکانی ناو گۆڕەکان بەسەرختی شکاون، شوێنەواری کلس و گەستنی ڕاگەندەیان پێوەیە؛ ئەم تایبەتمەندییانە هاوشێوەی ئەو ئێسکانەن کە پێشتر بە پەڕشوبڵاوی دۆزرابوونەوە و ئەو بۆچوونە بەهێزتر دەکەن کە گردی مێرازا تەنیا ناوەندێکی ڕێوڕەسمی نەبووە، بەڵکو شوێنی نیشتەجێبوونی درێژخایەنیش بووە.
سەرچاوە: Rûdaw
Two new 10,000‑year‑old graves discovered at Göbeklitepe
Researchers from the German Archaeological Institute found two human graves dating to 8700‑8000 BCE at Göbeklitepe.
Göbeklitepe, one of the world’s oldest monumental complexes (known locally as Girê Miraza), has yielded, for the first time since excavations began in 1995, human graves that remain largely intact. According to a study by researchers from the German Archaeological Institute published in PLOS ONE, two graves dated to roughly 10,000 years ago were identified.
The first grave consists of a kidney‑shaped pit containing a collective burial; the skeletons of an adult woman, a young man and an adolescent girl were found there. In the second grave, the skeleton of a young woman, estimated to be between 20 and 30 years old, was discovered lying on her side with her legs drawn up toward her torso.
Previously, human bones found at Göbeklitepe had been scattered and were usually detected in the fill layers of the large structures. The new graves have revived two main hypotheses about the origin of those bones in the area: ritual relocation and erosion‑driven downhill movement. The researchers note that the new evidence fits better with the second explanation, though they do not completely rule out ritual use.
The bones in the graves are heavily fragmented, bear calcium deposits and rodent marks; these characteristics resemble the previously scattered bones and strengthen the view that Göbeklitepe was not only a ceremonial centre but may have been a long‑term settlement.
Source: Rûdaw
در گوبکلتیپه دو قبر جدید دههزار ساله کشف شد
پژوهشگران مؤسسه باستانشناسی آلمان، دو قبر انسانی با تاریخ ۸۷۰۰‑۸۰۰۰ پیش از میلاد در گوبکلتیپه یافتند.
یکی از قدیمیترین مجموعههای سازهای نمادین جهان، گوبکلتیپه (که در میان مردم به «گیرێ میرازا» معروف است)، در حفاریهای انجامشده از سال ۱۹۹۵ تاکنون برای اولین بار قبرهای انسانی که بهطور قابلتوجهی سالم باقی ماندهاند را بهدست آورد. بر اساس مطالعهای که پژوهشگران مؤسسه باستانشناسی آلمان در مجله PLOS ONE منتشر کردند، دو قبر با تاریخ تقریباً دههزار سال پیش شناسایی شدهاند.
قبر اول شامل یک تدفین جمعی در یک گودال به شکل کلیوی است؛ در آن اسکلتهای یک زن بزرگسال، یک مرد جوان و یک دختر در دورهٔ نوجوانی یافت شد. در قبر دوم، اسکلت زنی جوان که برآورد میشود بین ۲۰ تا ۳۰ سال سن داشته باشد، بهصورت جانبی دراز کشیده و پاهایش به سمت بدن کشیده شده بود.
پیش از این، استخوانهای انسانی که بهصورت پراکنده در گوبکلتیپه کشف شده بودند، عمدتاً در لایههای پرکنندهٔ سازههای بزرگ یافت میشدند. کشف قبرهای جدید دو نظریهٔ اصلی دربارهٔ منبع این استخوانها را دوباره بهوجود آورد: جابجایی بهمنظور مراسم و سرریز ناشی از فرسایش که بهسوی پایین تپه میلغزد. پژوهشگران اعلام کردند که شواهد جدید بیشتر با توضیح دوم سازگار است، اما استفادهٔ مراسمی را بهطور کامل رد نمیکنند.
استخوانهای موجود در قبرها بهطور جدی تجزیه شدهاند و رسوبات کلسیمی و آثار گربهموشها را نشان میدهند؛ این ویژگیها با استخوانهای پراکندهٔ پیشین شباهت دارد و نظریهٔ اینکه گوبکلتیپه نه تنها یک مرکز مراسمی، بلکه میتواند یک سکونت طولانیمدت بوده باشد را تقویت میکند.
منبع: Rûdaw
اكتشاف قبرين يقدران بـ 10 آلاف سنة في غوبكليتيبي
باحثو المعهد الألماني للآثار اكتشفوا في غوبكليتيبي قبرين بشريين يعود تاريخهما إلى 8700‑8000 قبل الميلاد.
يُعدّ غوبكليتيبي (المعروف بين الناس باسم جيري ميرازا) أحد أقدم المجمعات المعمارية الضخمة في العالم، ومنذ عام 1995 أُجريت فيه تنقيبات أدت إلى اكتشاف أول قبور بشرية محفوظة إلى حد كبير. وفقًا لدراسة نشرها باحثو المعهد الألماني للآثار في مجلة PLOS ONE، تم تحديد قبرين يعود تاريخهما إلى ما يقرب من عشرة آلاف سنة.
القبر الأول يحتوي على دفن جماعي داخل حُفرة على شكل كلى؛ حيث وُجدت هياكل عظمية لامرأة بالغة، وشاب، وفتاة في مرحلة المراهقة.
أما القبر الثاني فظهر فيه هيكل عظمي لامرأة شابة يقدّر عمرها بين 20 و30 سنة، وقد وُضع على جانبها وسُحبت ساقاها نحو جسدها.
سابقًا كانت العظام البشرية المتناثرة في غوبكليتيبي تُعثر عادةً في طبقات تعبئة المباني الضخمة. وتعيد القبور الجديدة إحياء اثنتين من الفرضيات الأساسية حول مصدر هذه العظام في المنطقة: النقل لأغراض طقسية والانزلاق نتيجة التآكل من المنحدر. وأشار الباحثون إلى أن الأدلة الجديدة تتماشى أكثر مع التفسير الثاني، مع عدم استبعادهم تمامًا للاستخدام الطقسي.
العظام الموجودة في القبور متفتتة إلى حد كبير، وتحمل تراكمات من الكالسيوم وآثار قوارض؛ وهذه الخصائص تشبه العظام المتناثرة التي عُثر عليها مسبقًا، وتدعم فكرة أن غوبكليتيبي لم يكن مجرد مركز احتفالي بل قد يكون مستوطنًا طويل الأمد.
المصدر: Rûdaw