
Erbil Kalesi: 6 Bin Yıllık Tarih ve UNESCO Dünya Mirası
Erbil Kalesi, 6 bin yıldan fazla süredir süregelen yerleşim izleri ve çok katmanlı arkeolojik birikimiyle 2014'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
Erbil şehrinin merkezinde, Irak Kürdistanı'nın başkenti Erbil'in üzerinde yükselen Erbil Kalesi, binlerce yıllık insan yerleşiminin izlerini taşıyan bir arkeolojik tepedir. UNESCO, kaleyi 2014 yılında Dünya Mirası Listesi'ne dahil etti.
Kaleye ait arkeolojik birikim, 30 metreyi aşan birikmiş tabakalar içeriyor ve bölgedeki ilk yerleşimlerin Mezopotamya'daki şehirleşmenin başlangıcına kadar uzandığını gösteriyor. Sürekli yerleşim süresi yaklaşık altı bin yıl olarak tahmin ediliyor; ancak mevcut yapıların çoğu Osmanlı dönemi ve 19‑20. yüzyıllara ait, eski katmanların üzerine inşa edilmiştir.
Tarihsel kaynaklarda kalenin bulunduğu bölge, Asur döneminde "Arbilla" ya da "Orbilum" gibi isimlerle anılmış ve o dönemde politik ve dini bir merkez olarak öne çıkmıştır. Bölge, antik Mezopotamya dininde tanrıça Aşşur'un ibadetine de ev sahipliği yapmıştır. Kalenin çok katmanlı yapısı, farklı dönemlerdeki inşa ve yıkım süreçlerinin birikimini yansıtarak Erbil'in tarihsel kimliğine ışık tutmaktadır.
Kaynak: Ishtar TV (قناة عشتار الفضائية)
Kelha Hewlêrê: Dîroka 6 hezar salî û Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê
Kelha Hewlêrê, bi şopên niştecihbûnê yên ku zêdetirî 6 hezar salan berdewam dikin û berhevoka xwe ya arkeolojîk a pir-tebeqeyî, di sala 2014an de kete Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê.
Kelha Hewlêrê ku li navenda bajarê Hewlêrê, paytexta Herêma Kurdistanê bilind dibe, girekî arkeolojîk e ku şopên niştecihbûna mirovan a bi hezaran salan dihewîne. UNESCOyê di sala 2014an de kelhê xiste nav Lîsteya Mîrata Cîhanî.
Berhevoka arkeolojîk a kelhê, tebeqeyên ku ji 30 metreyan derbas dibin dihewîne û nîşan dide ku niştecihbûnên ewil ên li herêmê heta destpêka bajarvaniya li Mezopotamyayê diçin. Tê texmînkirin ku dema niştecihbûna bênavber nêzîkî şeş hezar salan e; lê belê piraniya avahiyên heyî yên serdema Osmanî û sedsalên 19-20an in ku li ser tebeqeyên kevn hatine avakirin.
Di çavkaniyên dîrokî de, herêma ku kelh lê ye di serdema Asûriyan de bi navên wekî "Arbilla" an jî "Orbilum" hatiye binavkirin û di wê demê de wekî navendeke siyasî û olî derketiye pêş. Herêm, di ola Mezopotamyaya kevnar de mazûvaniya perestina xwedawend Aşûr jî kiriye. Avahiya pir-tebeqeyî ya kelhê, berhevoka pêvajoyên avakirin û hilweşandinê yên serdemên cuda nîşan dide û ronahiyê dide nasnameya dîrokî ya Hewlêrê.
Çavkanî: Ishtar TV (قناة عشتار الفضائية)
قەڵای هەولێر: مێژوویەکی ٦ هەزار ساڵە و میراتی جیهانیی یوونسکۆ
قەڵای هەولێر بەهۆی شوێنەواری نیشتەجێبوون کە زیاتر لە ٦ هەزار ساڵە بەردەوامە و کەڵەکەبوونی شوێنەواریی فرە چین، لە ساڵی ٢٠١٤دا خرایە لیستی میراتی جیهانیی یوونسکۆوە.
قەڵای هەولێر کە لە ناوەندی شاری هەولێر، پایتەختی هەرێمی کوردستانی عێراق بەرز بووەتەوە، گردێکی شوێنەوارییە کە شوێنەواری نیشتەجێبوونی مرۆڤی بە درێژایی هەزاران ساڵ لەسەرە. یوونسکۆ لە ساڵی ٢٠١٤دا قەڵاکەی خستە لیستی میراتی جیهانییەوە.
کەڵەکەبوونی شوێنەواریی قەڵاکە چینگەلێک لەخۆ دەگرێت کە بەرزییەکەیان لە ٣٠ مەتر تێپەڕ دەبێت و ئەوە دەردەخات کە یەکەم نیشتەجێبوون لە ناوچەکەدا دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای شارنشینی لە میزۆپۆتامیا. مەزەندە دەکرێت ماوەی نیشتەجێبوونی بەردەوام نزیکەی شەش هەزار ساڵ بێت؛ بەڵام زۆربەی بیناکانی ئێستا هی سەردەمی عوسمانی و سەدەکانی ١٩ و ٢٠ن کە لەسەر چینە کۆنەکان دروست کراون.
لە سەرچاوە مێژووییەکاندا، ئەو ناوچەیەی قەڵاکەی لێیە لە سەردەمی ئاشوورییەکاندا بە ناوەکانی وەک "ئەربێلا" یان "ئۆربیلوم" ناوی هاتووە و لەو سەردەمەدا وەک ناوەندێکی سیاسی و ئایینی دەرکەوتووە. ناوچەکە شوێنی پەرستنی خوداوەند ئاشووریش بووە لە ئایینی کۆنی میزۆپۆتامیا. پێکهاتەی فرە چینی قەڵاکە، کەڵەکەبوونی پرۆسەکانی دروستکردن و وێرانکاری لە سەردەمە جیاوازەکاندا نیشان دەدات و ڕووناکی دەخاتە سەر ناسنامەی مێژوویی هەولێر.
سەرچاوە: Ishtar TV (قناة عشتار الفضائية)
Erbil Castle: 6 Thousand Years of History and UNESCO World Heritage
Erbil Castle, with settlement traces spanning more than 6,000 years and a multi‑layered archaeological record, was added to the UNESCO World Heritage List in 2014.
Rising above Erbil, the capital of Iraqi Kurdistan, Erbil Castle is an archaeological mound that bears the marks of human settlement dating back thousands of years. UNESCO inscribed the castle on the World Heritage List in 2014.
The archaeological deposits at the site comprise layers that exceed 30 metres in thickness and show that the earliest settlements in the area reach back to the dawn of urbanisation in Mesopotamia. Continuous habitation is estimated at roughly six thousand years, although most of the standing structures date from the Ottoman period and the 19th–20th centuries, having been built atop older layers.
Historical sources refer to the area of the castle in the Assyrian era as “Arbilla” or “Orbilum,” and it functioned as a political and religious centre at that time. The site also hosted worship of the goddess Ashur in ancient Mesopotamian religion. The castle’s multi‑layered fabric reflects successive cycles of construction and destruction, shedding light on Erbil’s historical identity.
Source: Ishtar TV (قناة عشتار الفضائية)
قلعه اربیل: تاریخ شش هزار ساله و میراث جهانی یونسکو
قلعه اربیل، با آثار سکونتگاههای بیش از شش هزار ساله و لایههای چندگانه باستانشناسی، در سال ۲۰۱۴ به فهرست میراث جهانی یونسکو افزوده شد.
قلعه اربیل که در مرکز شهر اربیل، پایتخت کردستان عراق، بر فراز شهر ایستاده است، تپهای باستانی است که نشانههای سکونت انسانها را به هزاران سال پیش بازمیگرداند. یونسکو این قلعه را در سال ۲۰۱۴ به فهرست میراث جهانی اضافه کرد.
سهم باستانشناسی این قلعه شامل لایههای انباشتهای است که بیش از ۳۰ متر ارتفاع دارند و نشان میدهند که نخستین سکونتها در این منطقه تا آغاز شهرنشینی در بینالنهرین میرسند. مدت زمان سکونت مستمر حدود شش هزار سال برآورد میشود؛ هرچند اکثر سازههای موجود به دوره عثمانی و قرنهای ۱۹‑۲۰ میلادی تعلق دارند و بر لایههای قدیمیتر ساخته شدهاند.
در منابع تاریخی، منطقهای که قلعه در آن قرار دارد، در دوره آشوری با نامهای «آربیلا» یا «اُربیلم» شناخته میشده و آن زمان به عنوان یک مرکز سیاسی و دینی برجسته بوده است. این ناحیه همچنین میزبان پرستش الهه آشور در دین باستانی بینالنهرین بوده است. ساختار چندلایهٔ قلعه، تجمیع فرآیندهای ساخت و تخریب در دورههای مختلف را نشان میدهد و به روشن شدن هویت تاریخی اربیل کمک میکند.
منبع: Ishtar TV (قناة عشتار الفضائية)
قلعة أربيل: تاريخ يمتد لستة آلاف سنة وإرث عالمي لليونسكو
قلعة أربيل، التي تحمل آثار استيطان مستمر لأكثر من ستة آلاف سنة وتراكمًا أثريًا متعدد الطبقات، أُدرجت في قائمة التراث العالمي لليونسكو عام 2014.
تقع قلعة أربيل، التي ترتفع فوق عاصمة إقليم كردستان العراق، أربيل، في وسط المدينة، وتُعدّ تلًا أثريًا يحمل آثار استيطان بشري يمتد لآلاف السنين. أدرجت اليونسكو القلعة في قائمة التراث العالمي عام 2014.
تحتوي التراث الأثري للقلعة على طبقات متراكمة تتجاوز 30 مترًا، وتظهر أن أقدم الاستيطانات في المنطقة تعود إلى بداية التحضر في بلاد ما بين النهرين. يُقدّر أن مدة الاستيطان المستمر تقارب ستة آلاف عام؛ إلا أن معظم المباني الحالية تعود إلى الفترة العثمانية والقرنين التاسع عشر والعشرين، وقد بُنيت فوق الطبقات القديمة.
في المصادر التاريخية، ذُكرت المنطقة التي تقع فيها القلعة في العصر الآشوري بأسماء مثل «آربيلا» أو «أوربيلوم»، وكانت آنذاك مركزًا سياسيًا ودينيًا بارزًا. كما استضافت المنطقة عبادة الإلهة آشور في الديانة القديمة لبلاد ما بين النهرين. تعكس البنية المتعددة الطبقات للقلعة تراكم عمليات البناء والدمار عبر العصور المختلفة، مسلطةً الضوء على الهوية التاريخية لأربيل.
المصدر: Ishtar TV (قناة عشتار الفضائية)