
HER KIŞIN BİR BAHARI VAR VEYA HÊVÎ-1
Mesele, acıyı inkâr etmek değil, acıyı enerjiye çevirebilecek bir bakış açısı geliştirmektir.
Rojava’da yaşanan son gelişmeler dünyanın dört bir yanındaki Kürtleri derinden yaraladı.
Üzülmek tabiidir. Acıyı hissetmek de tabiidir. Fakat acı başka şeydir, acının içinde boğulmak, hele hele ümidini kaybetmek tamamen başka bir şey.
Hadiseleri her zaman değiştiremeyebiliriz. Fakat hadiselere yüklediğimiz manayı değiştirebiliriz. Aynı hadise bir insanın bütün enerjisini tüketebilir, mücadele azmini felç edebilir; başka bir insan içinse yeniden düşünmenin, toparlanmanın ve çalışmanın başlangıcı olabilir.
Mesele, acıyı inkâr etmek değildir. Mesele, acıyı enerjiye çevirebilecek bir bakış açısı geliştirmektir.
Bunun çok çarpıcı örnekleri Bediüzzaman Seîdê Kurdî’nin hayatında arzıendam ediyorlar.
Hayatı sürgünler, mahkemeler, hapishaneler ve ağır baskılar içinde geçti. Öyle ki yaşadıklarının ağırlığı kendisine şu sözleri söylettirmiştir:
“Zaman oldu ki, hayattan bin defa ziyade ölümü tercih ettim. Eğer dinim intihardan beni men etmeseydi, belki bugün Said topraklar altında çürümüş gitmişti.”
Fakat dikkat çekici olan, yalnızca başına gelenler değildir.
Başına gelenleri nasıl yorumladığıdır.
İSLAM PARÇA PARÇA OLMUŞ
1910 senesinde Tiflis üzerinden Van’a dönerken Tiflis’te bir Rus polisi ile arasında bir konuşma geçer. Zaman karanlık bir zamandır. Osmanlı hariç neredeyse bütün Müslüman coğrafyasının sömürgelerin elinde olduğu bir zamandır. Ümit adına tek kıvılcımın çakmadığı bir devir.
Rus polisi “İslâm parça parça olmuş” dediğinde şiddetle itiraz eder ve sadece iki kelime ile cevap verir:
“Tahsile gitmişler.”
Sonra Hindistan’ı “İslâm’ın müstaid bir veledi”, Mısır’ı ise “İslâm’ın zekî bir mahdumu” olarak tasvir eder ve onları İngiliz mekteplerinde tehsil gören öğrenciler olarak tanımlar. Kafkasya’yı Rus mekteb-i harbiyesinde eğitim gören bir evlat olarak niteler. Onların bir gün mezun olup döneceklerini ifade eder.
İşte üzerinde düşünmemiz gereken şey budur.
Rus polisi aynı manzaraya bakıyor ve dağılma görüyor.
Seîdê Kurdî aynı manzaraya bakıyor ve hazırlık görüyor.
Hadise aynı.
Bakış açısı farklı.
Ve bakış değiştiğinde insanın enerjisi de değişiyor.
SÜRGÜNÜ HİZMET OLARAK GÖRMEK VE HİZMETE ÇEVİRMEK
Şehit Şeyh Said serhildanından sonraki süreçte Seîdê Kurdî Van’dan alınarak önce Burdur’a, sonra Isparta’ya ve nihayet Barla’ya gönderildi. Kuş uçmaz, kervan geçmez, yolu bile olmayan bu ıssız yerde unutulup gitmesi hesap edilirken Barla, onun hayatında Risale-i Nur’un önemli bölümlerinin yazıldığı merkez hâline geldi. Elli yaşında ona bu hizmeti yaptıracak enerjiyi nereden aldığını, yani bakış açısını, yazdığı On Üçüncü Mektup’ta görmek mümkündür.
“Siyaseti terk ve dünyadan tecerrüd ederek bir dağın mağarasında ahireti düşünmekte iken, ehl-i dünya, zulmen beni oradan çıkarıp nefyettiler (sürdüler). Halık-ı Rahîm ve Hakîm o nefyi bana bir rahmete çevirdi. Emniyetsiz ve ihlası bozacak esbaba maruz o dağdaki inzivayı emniyetli, ihlaslı Barla dağlarındaki halvete çevirdi. Rusya’da esarette iken niyet ettim ve niyaz ettim ki, ahir ömrümde bir mağaraya çekileyim. Erhamürrahimîn, bana Barla’yı o mağara yaptı, mağara faidesini verdi. Fakat sıkıntılı mağara zahmetini, zaif vücuduma yüklemedi.”
Kendisini toplumdan uzaklaştırmak için yapılan tecridi, Kur’an hizmetine yoğunlaşmasına vesile olan bir imkân olarak yorumlar. Hatta kendisine yapılan çeşitli engellemelerin Allah tarafından hizmet için bir rahmete çevrildiğini anlatır.
Yani:
Onlar sürgün gördüler; o hizmet alanı gördü.
Onlar yalnızlık verdiler; o tefekkür imkânı buldu.
Onlar uzaklaştırdılar; o bulunduğu yerden insanlara ulaşmanın yolunu aradı.
Üstelik elinde bugün bizim sahip olduğumuz imkânların hiçbiri yoktu.
Televizyon yoktu.
İnternet yoktu.
WhatsApp yoktu.
Sosyal medya yoktu.
Büyük bir yayınevi yoktu.
İlk dönemlerde Risaleler insanlar tarafından elle yazılarak çoğaltılıyordu. Kaynaklarda 1950’lere gelindiğinde bu şekilde çoğaltılan risalelerin sayısının yaklaşık 600.000 nüshaya ulaştığı aktarılıyor.
Bir insanın şartları son derece sınırlı olabilir; fakat ümidi ve çalışma iradesi sınırlı olmak zorunda değildir.
PEKİ BUGÜN KÜRTLERİN ELİNDE NE VAR?
Elbette muhasebemizi yapacak ve dersimizi çalışacağız. Ama bugün bizim meselemiz yalnızca “Neyi kaybettik?” sorusu olmamalıdır.
Bir de şunu sormalıyız:
Elimizde ne var?
Avrupa’da, Amerika’da, Kanada’da ve dünyanın başka yerlerinde yetişmiş yüz binlerce Kürt var.
Bulundukları ülkelerin dillerini konuşan gençleri var.
Doktorlar, mühendisler, akademisyenler, öğretmenler, iş insanları, hukukçular, bürokratlar ve teknoloji uzmanları var.
Üniversitelerde okuyan yeni bir nesil var.
Sermaye var.
Bilgi var.
Teknoloji var.
Ve belki hepsinden önemlisi, birbirinden haberdar olmaya başlayan bir Kürt toplumu var.
Rojava’daki acının içinde bile dikkat edilmesi gereken güzel bir taraf görüyorum:
Kürtlerin neredeyse tamamı Rojava için üzülüyor. Rojava gidince Bakur’daki Kürt üzülüyor.
Başûr’daki duyuyor.
Avrupa’daki hissediyor.
Amerika’daki konuşuyor.
İnsanlar artık kolayca:
“Bana ne Suriye’deki Kürtlerden?”
demiyor.
Belki de bu acının içinden çıkarılması gereken en kıymetli derslerden biri budur:
Kürtler birbirlerinin acısını kendi acıları gibi hissetmeye başlıyorlar.
ŞİMDİ BAŞKA SORU SORMALIYIZ
Öyleyse sürekli şu soruyu sormak bizi ileri götürmez:
“Bize ne yaptılar?”
Bunun yanında artık daha büyük bir soru sormamız gerekiyor:
“Biz ne yapabiliriz?”
Dünyanın dört tarafına dağılmış bu kadar insanı, bilgiyi, sermayeyi, tecrübeyi ve kabiliyeti hangi ortak hizmet alanlarında buluşturabiliriz?
Bir Kürt doktor başka Kürt doktorlarla ne yapabilir?
Bir öğretmen ne yapabilir?
Bir yazılımcı ne yapabilir?
Bir iş insanı ne yapabilir?
Bir akademisyen ne yapabilir?
Bir anne-baba kendi evinde ne yapabilir?
Bir öğrenci ne yapabilir?
Dilimiz için, eğitim için, teknoloji için, ekonomi için, ailelerimiz için, gençlerimiz için ne yapabiliriz?
Belki bugün ihtiyacımız olan şey, herkesi aynı ideoloji altında toplamak değildir.
Ortak ideoloji aramak yerine ortak hizmet alanları aramak olabilir.
Çünkü bir milletin geleceği yalnızca siyasî hadiselerle kurulmaz. Okulla kurulur. Dille kurulur. Kitapla kurulur. Ekonomiyle kurulur. Teknolojiyle kurulur. Aileyle kurulur. Kurumlarla ve birbirine güvenen insanlarla kurulur.
Rojava’da yaşananlar elbette acıdır. Fakat bu acı mücadele azmimizi felç ederse, ümitsiz yaparsa daha da ağırlaşır; bizi birbirimize yaklaştıracaksa başka bir manaya dönüşür.
Bugün kendimize söylememiz gereken söz belki de Seîdê Kurdî’nin Tiflis’te Rus polisine söylediği sözdür:
“Her kışın bir baharı, her gecenin bir neharı (sabahı) vardır.”
Ama bahar sadece beklenmez.
Bahara hazırlanılır.
Şimdi Kürtlerin önündeki büyük soru budur:
Bu kadar dağınık kabiliyeti, bilgiyi, sermayeyi ve insan gücünü hangi ortak paydalarda buluşturacağız?
Ümitsizliğe vereceğimiz en güzel cevap, sadece ümit etmek değil; organize olmak, öğrenmek, üretmek ve birlikte çalışmaktır.
BO WÊ HER ZIVISTANÊ BAREKE WÊ HEYE AN JÎ HÊVÎ-1
Mesele ne înkarkirina êşê ye, mesele pêşxistina nêrînekê ye ku dikare êşê bike enerjî.
Pêşketinên dawî yên li Rojavayê diqewimin, dilê Kurdên li hemû cîhanê zêde êşand.
Xemgîn bûn tiştekî sirûştî ye. Heskirina êşê jî sirûştî ye. Lê êş tiştekî din e, di nav êşê de xeniqîn û bi taybetî wendakirina hêviyê tiştekî bi temamî din e.
Dibe ku em nekaribin her tiştî û bûyeran her dem biguherînin. Lê em dikarin wateya ku em didin bûyeran biguherînin. Bûyereke heman dikare hemû energiya mirovekî biqedîne û biryardariya wî ya têkoşînê seqet bike; bo mirovekî din jî dikare bibe destpêka ji nû ve fikirînê, xwe civandinê û xebatê.
Mesele ne înkarkirina êşê ye. Mesele pêşxistina nêrînekê ye ku dikare êşê bike enerjî.
Nimûneyên gelek berçav yên vê tiştê di jiyana Bediûzzaman Seîdê Kurdî de tên dîtin.
Jiyana wî di nav surgûn, dadgeh, girtîxane û zextên giran de derbas bû. Ew qas ku giraniya tiştên ku dîtine ev gotin bi wî dane gotin:
"Dema ku min ji jiyanê bin carî bêtir mirin hilbijart. Eger dînê min ez ji xwekuştinê asteng nekiribana, dibe ku îro Seîd di bin erdê de rizî ba."
Lê tişta ku balê dikişîne ne tenê tiştên ku hatine serê wî ne.
Mesele ew e ku insan tiştên ku hatine serê wî çawa şîrove dike.
ÎSLAM PARÇE PARÇE BÛYE
Di sala 1910an de, dema ku ew di ser Tîflîsê re vedigera Wanê, di navbera wî û polîsekî Ûris ê li Tîflîsê de axaftinek çêbû. Zemanekî tarî bû. Ji bilî Osmaniyan, nêzîkî hemû axa Misulmanan di destê kolonyalîstan de bû. Serdemek ku ji bo hêviyê tu çirûskek pê nediket.
Dema polîsê Ûris go “Îslam parçebûyî ye”, ew bi tundî li dijî derket û tenê bi du peyvan bersiv da:
“Çûne perwerdeyê.”
Paşê Hindistanê wekî “zarokekî jêhatî yê Îslamê” û Misirê jî wekî “kurê zîrek ê Îslamê” pênase dike û wan wekî xwendekarên ku li dibistanên Îngilîzan perwerdeyê dibînin nîşan dide. Qefqasyayê jî wekî kurê ku li dibistana leşkerî ya Ûris de perwerdeyê dibîne pênase dike. Ew dibêje ku roj diqede û ew ê rojekê mezûn bibin û vegerin.
Meseleya ku divê em li ser bifikirin ev e.
Polîsê Ûris li heman dîmenî dinêre û belavbûnê dibîne.
Seîdê Kurdî li heman dîmenî dinêre û amadekariyê dibîne.
Rûdan heman rûdan e.
Lê nêrîn cuda ye.
U dema nêrîn diguherî, enerjiya insan jî diguherî.
SÛRGÛNÊ WEKÎ XIZMET DÎTIN U VEGUHERANDINA XIZMETÊ
Piştî proseya serhildana Şehîd Şêx Seîd, Seîdê Kurdî ji Wanê hat girtin û pêşî ji bo Burdurê, paşê ji bo Ispartayê û di dawiyê de jî ji bo Barlayê hat şandin. Di vê cihê bêdeng de, ku çûçik lê naye û karwan lê derbas nabin û rêya wê jî tune ye, hatibû hesabkirin ku ew bê jibîrkirin, lê Barla di jiyana wî de bû navenda ku beşên girîng ên Risale-i Nurê lê hatine nivîsandin. Mirov dikare di Nameya Sêzdehan de ku wî nivîsandiye, bibîne ku wî di pêncî saliya xwe de ew enerjiya ku di vê xizmêtê de bikar aniye ji kîderê girtiye, anku nêrîna wî çi bûye.
“Dema ku min siyaset terk kiribû û ji cîhanê veqetiyabûm, di şkefta çiyayekî de li axretê difikirîm, xelkê cîhanê bi zilmê ez ji wir derxistim û sirgun kirim. Xaliqê Rehem û Hekîm ew sirgûnkirin ji bo min kir rehm. Wî ew înzivaya li ser çiyê ku ne ewle bû û mercên wê ixlas xira dikirin, guhert bo xelweteke ewle û bi ixlas li çiyayên Barlayê. Dema ku ez li Rûsyayê di êsîriyê de bûm, min niyet kir û duya kir ku di dawiya temenê xwe de ez biçim şkeftê. Erhamurrahimîn, Barla ji bo min kir ew şkeft û feydeya şkeftê da min. Ji bilî vê, zehf û zehmeta wê şkeftê neda ser bedena min a lawaz.”
Ew tecrîda ku ji bo wî ji civakê dûr bixin hatibû kirin, wek derfetekê dibîne ku bibe wesîleya kûrboûna di xizmeta Qur’anê de. Heta ew dibêje ku astengiyên cûrbecûr yên li dijî wî hatine kirin, ji aliyê Xudê ve bûne rehmetek ji bo xizmetê.
Yênî:
Wan ew derve kir; wî ew der wek qada xizmetê dît.
Wan ew tenê hişt; wî derfeta tefakkurê dît.
Wan ew dûr xist; wî ji cihê xwe rêya gihîştina mirovan geriya.
Dîsa jî di destê wî de ji van derfetên ku îro di destê me de ne, ti tişt tune bû.
Televîzyon tune bû.
Înternet tune bû.
WhatsApp tune bû.
Medyaya civakî tune bû.
Weşanxaneyeke mezin tune bû.
Di serdemên yekem de, Risale ji aliyê mirovan ve bi destan dihatin nivîsandin û zêdekirin. Di çavkaniyan de tê gotin ku gava sal bûn 1950, hejmara risaleyên ku bi vî awayî hatine zêdekirin gihîştiye nêzîkî 600.000 nusxeyan.
Mercên mirovekî dikarin gelekî kêm bin; lê ne mecbûr e ku hêvî û îradeya wî ya xebatê kêm bibe.
TÊ KÊ, ÎRO DI DESTÊ KURDAN DE ÇI HEYE?
Bê guman em ê hisêba xwe bikin û dersa xwe bixwînin. Lê divê îro pirsa me tenê ne pirsiyara "Me çi winda kir?" be.
Divê em vê pirsê jî bikin:
Di destê me de çi heye?
Li Ewropa, Amerîka, Kanada û deverên din ên cîhanê bi sed hezaran Kurdên ku mezin bûne hene.
Ciwanên ku bi zimanên wan welatên lê dijîn diaxivin hene.
Doktor, endazyar, akademîsyen, mamoste, karsaz, hiqûqnas, burokrat û pisporên teknolojiyê hene.
Nifşekî nû yê ku li zanîngehan dixwîne heye.
Sermaye heye.
Zanîn heye.
Teknolojî heye.
Û dibe ku ji hemûyan girîngtir, civakeke Kurd heye ku dest bi agahdarbûna ji hev kiriye.
Tewra di nava êşa li Rojavayê de jî ez aliyekî xweşik dibînim ku divê bala mirov li ser be:
Hema hema hemû Kurd ji bo Rojava xemgîn dibin. Dema Rojava diçe, Kurdê li Bakur xemgîn dibe.
Yê li Başûr dibihîse.
Yê li Ewropa hîs dike.
Yê li Amerîka diaxive.
Mirov êdî bi hêsanî nabêjin:
“Ji min re çi ji Kurdên Sûriyeyê?”
Dibe ku yek ji wan dersên herî biqîmet ên ku divê ji nava vê êşê bê derxistin ev be:
Kurd dest bi hîskirina êşa hev wekî êşa xwe dikin.
NIHA DIVÊ EM PIRSEKE DIN BIKIN
Wê demê, bi berdewamî pirsîna vê pirsê me bi pêş ve nabe:
“Wan çi bi me kir?”
Li gel vê, êdî pêwîst e em pirseke mezintir bikin:
“Em dikarin çi bikin?”
Em çawa dikarin vê hemû mirov, zanîn, sermaye, tecrûbe û jêhatîbûna ku li çar aliyê cîhanê belav bûne, li qadên xizmeta hevpar bînin cem hev?
Doktorekî kurd bi doktorên din ên kurd re dikare çi bike?
Mamosteyek dikare çi bike?
Bernamevanek (yazılımcı) dikare çi bike?
Karsazek dikare çi bike?
Akademîsyenek dikare çi bike?
Dayik û bavek li mala xwe dikare çi bike?
Xwendekarek dikare çi bike?
Ji bo zimanê me, ji bo perwerdeyê, ji bo teknolojiyê, ji bo aboriyê, ji bo malbatên me, ji bo ciwanên me em dikarin çi bikin?
Belkî tişta ku îro em pê hewce ne, ne ew e ku em hemûyan di bin heman îdeolojiyê de kom bikin.
Li şûna lêgerîna îdeolojiya hevpar, dibe ku em li qadên xizmeta hevpar bigerin.
Çimkî paşeroja miletekî tenê bi bûyerên siyasî nayê avakirin. Bi dibistanê tê avakirin. Bi ziman tê avakirin. Bi pirtûkan tê avakirin. Bi aboriyê tê avakirin. Bi teknolojiyê tê avakirin. Bi malbatê tê avakirin. Bi saziyan û bi mirovên ku baweriya wan bi hev heye tê avakirin.
Tiştên ku li Rojavayê diqewimin bêguman biêş in. Lê eger ev êş vîna me ya têkoşînê felc bike û me bêhêvî bike, wê hîn girantir bibe; eger me nêzîkî hev bike, wê hingê wê wateyeke din werbigire.
Belkî ew gotina ku îro divê em ji xwe re bibêjin, ew gotina Seîdê Kurdî ye ku li Tîflîsê ji polîsê Rûs re gotibû:
“Her zivistanekê biharek, her şevekê rojek (sibê) heye.”
Lê bihar tenê nayê hêvîkirin.
Ji bo biharê mirov xwe amade dike.
Niha pirsa mezin a li pêşiya Kurdan ev e:
Em ê van hemû jêhatîbûn, zanîn, sermaye û hêza mirovî ya belavbûyî, li ser kîjan xalên hevpar kom bikin?
Bersiva herî xweş a ku em bidin bêhêviyê, ne tenê hêvîkirin e; rêxistinkirin, fêrbûn, hilberandin û bi hev re xebitîn e.
هەموو زستانێک بەهارێکی هەیە یان هێڤی-١
مەسەلەکە نکۆڵیکردن لە ئازار نییە، بەڵکو گەشەپێدانی روانگەیەکە کە بتوانێت ئازار بگۆڕێت بۆ وزە.
پێشهاتەکانی ئەم دواییەی ڕۆژئاوا، کوردانی لە هەموو گۆشەیەکی جیهاندا بە قوڵی بریندار کرد.
خەمباربوون شتێکی سروشتییە. هەستکردن بە ئازاریش سروشتییە. بەڵام ئازار شتێکە و نوقمبوون لەناو ئازاردا، بەتایبەتی لەدەستدانی هیوا، شتێکی دیکەی تەواوە.
هەموو کاتێک ناتوانین ڕووداوەکان بگۆڕین. بەڵام دەتوانین ئەو واتایەی کە دەیبەخشینە ڕووداوەکان، بیگۆڕین. هەمان ڕووداو دەکرێت هەموو وزەی مرۆڤێک بەفیڕۆ بدات و ئیرادەی خەباتکردنی ئیفلیج بکات؛ بۆ مرۆڤێکی دیکەش دەکرێت سەرەتایەک بێت بۆ بیرکردنەوەی نوێ، خۆڕێکخستنەوە و کارکردن.
مەسەلەکە نکۆڵیکردن لە ئازار نییە. مەسەلەکە گەشەپێدانی روانگەیەکە کە بتوانێت ئازار بگۆڕێت بۆ وزە.
نموونەی زۆر بەرچاو لەسەر ئەمە لە ژیانی بەدیعوززەمان سەعیدی کوردی-دا دەردەکەون.
ژیانی بە دەربەدەری، دادگایی، زیندان و گوشاری قورس تێپەڕی. بە جۆرێک کە قورسیی ئەوەی بەسەری هاتووە، وای لێکردووە ئەم وشانە بڵێت:
"کاتێک هات بەسەرمدا کە مردنم لە ژیان هەزار جار پێ باشتر بوو. ئەگەر ئایینەکەم ڕێگری لێ نەکردبام لە خۆکوشتن، ڕەنگە ئەمڕۆ سەعید لەژێر خاکدا داخورابوو و لەناوچووبوو."
بەڵام ئەوەی جێگەی سەرنجە، تەنها ئەو شتانە نییە کە بەسەری هاتوون.
ئەوەیە کە چۆن لێکدانەوە بۆ ئەو ڕووداوانە دەکەیت کە بەسەرتدا دێن.
ئیسلام پارچە پارچە بووە
لە ساڵی ١٩١٠ کاتێک لە ڕێگەی تفلیسەوە دەگەڕایەوە بۆ وان، لە تفلیس گفتوگۆیەک لە نێوان ئەو و پۆلیسێکی ڕووسدا ڕوودەدات. کاتەکە کاتێکی تاریکە. کاتێکە کە جگە لە عوسمانییەکان، نزیکەی هەموو جوگرافیای ئیسلامی لەژێر دەستی داگیرکەراندایە. سەردەمێکە کە هیچ بڵێسەیەکی هیوای تێدا نابینرێت.
کاتێک پۆلیسە ڕووسەکە دەڵێت "ئیسلام پارچە پارچە بووە"، بە توندی ناڕەزایی دەردەبڕێت و تەنها بە دوو وشە وەڵام دەداتەوە:
"چوون بۆ خوێندن."
دواتر هیندستان وەک "منداڵێکی بەتوانای ئیسلام" و میسر وەک "کوڕێکی زیرەکی ئیسلام" وەسف دەکات و ئەوان وەک خوێندکارێک پێناسە دەکات کە لە قوتابخانەکانی بەریتانیادا دەخوێنن. قەوقازیش وەک منداڵێک وەسف دەکات کە لە قوتابخانەی سەربازی ڕووسیدا دەخوێنێت. دەڵێت کە ڕۆژێک ئەوان خوێندنیان تەواو دەکەن و دەگەڕێنەوە.
ئەمە ئەو شتەیە کە دەبێت بیرمان لێ بکەینەوە.
پۆلیسە ڕووسەکە سەیری هەمان دیمەن دەکات و لێکبوونەوە دەبینێت.
سەعیدی کوردی سەیری هەمان دیمەن دەکات و ئامادەکاری دەبینێت.
ڕووداوەکە یەکە.
بەڵام گۆشەنیگاکە جیاوازە.
کاتێک گۆشەنیگا دەگۆڕێت، وزەی مرۆڤیش دەگۆڕێت.
بینینی دەربەدەری وەک خزمەت و گۆڕینی بۆ خزمەت
لە پاش ڕاپەڕینی شەهید شێخ سەعید، سەعیدی کوردی لە وانەوە بۆ بۆردور و پاشان بۆ ئیسپارتا و لە کۆتاییدا بۆ بارلا ڕاگوێزرا. لەو شوێنە چۆڵەوانەدا کە باڵندەی تێیدا ناخوێنێت و کاروانی تێیدا تێپەڕ نابێت و ڕێگاشی نەبوو، وایان دانابوو کە لەبیر دەچێتەوە، بەڵام بارلا بوو بەو ناوەندەی کە بەشە گرنگەکانی ڕیسالەی نووری تێدا نووسرا. لە نامەی سێزدەهەمدا دەکرێت تێبگەین کە لە تەمەنی پەنجا ساڵیدا ئەو وزەیەی بۆ ئەو خزمەتە لە کوێوە دەهێنا و ڕوانگەی چۆن بوو.
"لە کاتێکدا سیاسەتم بەجێهێشتبوو و لە دنیا دابڕابووم و لە ئەشکەوتێکی چیاکەدا بیری قیامەتم دەکرد، خەڵکی دنیا بە زۆرداری دەریان کردم و ڕایانگوێستنم. خوای بە بەزەیی و حەکیم، ئەو ڕاگواستنەی بۆ من کرد بە ڕەحمەت. ئەو گۆشەگیرییەی ناو ئەو چیایەی کە بێ ئەمن بوو و دەبوو بە هۆی تێکچوونی ئیخڵاس، گۆڕی بۆ خەڵوەتێکی ئەمن و پڕ لە ئیخڵاس لە چیاکانی بارلا. کاتێک لە ڕووسیا دیل بووم، نییەتم کرد و پاڕامەوە کە لە کۆتایی تەمەنمدا بچمە ئەشکەوتێکەوە. خوای بە بەزەیی، بارلای بۆ کردم بەو ئەشکەوتە و سوودی ئەشکەوتی پێ بەخشیم. بەڵام زەحمەتی ئەشکەوتە پڕ لە ناخۆشییەکەی نەخستە سەر جەستە لاوازەکەم."
ئەو گۆشەگیرییەی بۆ دوورخستنەوەی لە کۆمەڵگا بۆی کرابوو، وەک دەرفەتێک بۆ خۆتەرخانکردن بۆ خزمەتی قورئان لێکی دەداتەوە. تەنانەت باس لەوە دەکات کە ئەو بەربەستانەی بۆیان دروست کردووە، لەلایەن خوداوە بۆ خزمەتکردن گۆڕدراوە بۆ ڕەحمەت.
واتە:
ئەوان سۆنگەیان بۆ دانا؛ ئەو بە مەیدانی خزمەتی بینی.
ئەوان تەنیاییان پێ بەخشی؛ ئەو دەرفەتی بیرکردنەوەی دەستکەوت.
ئەوان دووریان خستەوە؛ ئەو لەو شوێنەی تێیدا بوو، بەدوای ڕێگەیەکدا دەگەڕا بۆ گەیشتن بە خەڵک.
لەگەڵ ئەوەشدا، هیچ کام لەو دەرفەتانەی ئەمڕۆ ئێمە هەیانە، لەبەردەستیدا نەبوو.
تەلەفزیۆن نەبوو.
ئینتەرنێت نەبوو.
واتسئەپ نەبوو.
سۆشیاڵ میدیا نەبوو.
دەزگایەکی گەورەی چاپ و بڵاوکردنەوە نەبوو.
لە سەرەتادا، ڕیسالەکان لەلایەن خەڵکەوە بە دەست دەنووسرانەوە و بڵاو دەکرانەوە. لە سەرچاوەکاندا باس لەوە دەکرێت کە کاتێک گەیشتینە ساڵانی ١٩٥٠، ژمارەی ئەو ڕیسالانەی بەو شێوەیە لەبەر دەگیرانەوە گەیشتبووە نزیکەی ٦٠٠ هەزار نوسخە.
ڕەنگە مەرجەکانی ژیانی مرۆڤێک زۆر سنووردار بێت؛ بەڵام پێویست ناکات ئومێد و ئیرادەی کارکردنی سنووردار بێت.
کەواتە ئەمڕۆ کورد چی لەبەردەستدایە؟
بێگومان ئێمە لێپرسینەوە لە خۆمان دەکەین و وانەکەمان دەخوێنین. بەڵام ئەمڕۆ کێشەی ئێمە نابێت تەنها پرسیاری "چی لەدەست داوە؟" بێت.
دەبێت ئەمەش بپرسین:
چی لە دەستماندایە؟
سەدان هەزار کوردمان هەن کە لە ئەوروپا، ئەمریکا، کەنەدا و شوێنەکانی تری جیهان گەورە بوون.
گەنجانێکمان هەن کە بە زمانی ئەو وڵاتانە قسە دەکەن کە تێیدا دەژین.
پزیشک، ئەندازیار، ئەکادیمیست، مامۆستا، خاوەنکار، پارێزەر، فەرمانبەر و پسپۆڕی تەکنەلۆژیامان هەن.
نەوەیەکی نوێمان هەیە کە لە زانکۆکان دەخوێنن.
سەرمایەمان هەیە.
زانیاریمان هەیە.
تەکنەلۆژیامان هەیە.
و لەوانەیە لە هەموویان گرنگتر، کۆمەڵگەیەکی کوردی هەیە کە دەستی کردووە بە ئاگاداربوون لە یەکتر.
تەنانەت لە ناو ئازارەکانی ڕۆژئاواشدا، لایەنێکی جوان دەبینم کە دەبێت سەرنجی بدرێتێ:
نزیکەی هەموو کوردێک بۆ ڕۆژئاوا خەمبارە. کاتێک ڕۆژئاوا دەکەوێتە بەر هێرش، کوردی باکوور خەمبار دەبێت.
کوردی باشوور هەستی پێ دەکات.
کوردی ئەوروپا هەستی پێ دەکات.
کوردی ئەمریکا باسی دەکات.
خەڵک ئیتر بە ئاسانی ناڵێن:
"من چی لە کوردەکانی سووریا؟"
لەوانەیە ئەمە یەکێک بێت لە بەنرخترین وانەکان کە دەبێت لەم ئازارە فێری بین:
کوردەکان دەستیان کردووە بەوەی ئازاری یەکتر وەک ئازاری خۆیان هەست پێ بکەن.
ئێستا دەبێت پرسیارێکی تر بکەین
کەواتە بەردەوام پرسیارکردن لەمە، ئێمە بەرەو پێش نابات:
"چییان لێ کردین؟"
لە تەنیشت ئەمە، ئیتر پێویستە پرسیارێکی گەورەتر بکەین:
"ئێمە چی لە دەستمان دێت؟"
چۆن دەتوانین ئەو هەموو مرۆڤ، زانیاری، سەرمایە، ئەزموون و توانایانەی کە بە هەموو جیهاندا بڵاو بوونەتەوە، لە بوارە خزمەتگوزارییە هاوبەشەکاندا کۆ بکەینەوە؟
پزیشکێکی کورد لەگەڵ پزیشکانی تری کورد چی پێ دەکرێت؟
مامۆستایەک چی پێ دەکرێت؟
بەرنامەنووسێک چی پێ دەکرێت؟
بازرگانێک چی پێ دەکرێت؟
ئەکادیمیستێک چی پێ دەکرێت؟
دایک و باوکێک لە ماڵی خۆیاندا چییان پێ دەکرێت؟
خوێندکارێک چی پێ دەکرێت؟
بۆ زمانەکەمان، بۆ پەروەردە، بۆ تەکنەلۆژیا، بۆ ئابووری، بۆ خێزانەکانمان، بۆ گەنجەکانمان چی پێمان دەکرێت؟
لەوانەیە ئەوەی ئەمڕۆ پێویستمان بێت، کۆکردنەوەی هەمووان نەبێت لەژێر یەک ئایدۆلۆژیادا.
لە جیاتی گەڕان بەدوای ئایدۆلۆژیای هاوبەش، لەوانەیە پێویست بێت بەدوای بوارەکانی خزمەتی هاوبەشدا بگەڕێین.
چونکە داهاتووی نەتەوەیەک تەنها بە ڕووداوە سیاسییەکان دروست نابێت. بە قوتابخانە دروست دەبێت. بە زمان دروست دەبێت. بە کتێب دروست دەبێت. بە ئابووری دروست دەبێت. بە تەکنەلۆژیا دروست دەبێت. بە خێزان دروست دەبێت. بە دامەزراوەکان و ئەو مرۆڤانە دروست دەبێت کە متمانەیان بە یەکتر هەیە.
ئەوەی لە ڕۆژئاوا ڕوو دەدات بێگومان ئازاربەخشە. بەڵام ئەگەر ئەم ئازارە ورەی تێکۆشانمان ئیفلیج بکات و بێ ئومێدمان بکات، ئەوا زیاتر قورس دەبێت؛ ئەگەر ببێتە هۆی ئەوەی لێک نزیک ببینەوە، ئەوا مانایەکی تر وەردەگرێت.
ئەو قسەیەی ئەمڕۆ دەبێت بە خۆمانی بڵێین، ڕەنگە هەمان ئەو قسەیە بێت کە سەعیدی کوردی لە تفلیس بە پۆلیسی ڕووسی وتووە:
"هەموو زستانێک بەهارێکی، هەموو شەوێکیش بەیانێکی هەیە."
بەڵام بەهار تەنها چاوەڕێ ناکرێت.
بۆ بەهار ئامادەکاری دەکرێت.
ئێستا گەورەترین پرسیار لە بەردەم کورددا ئەمەیە:
ئەم هەموو توانایی، زانیاری، سەرمایە و هێزی مرۆییە پەرتەوازەیە، لەسەر چ بنەمایەکی هاوبەش کۆ دەکەینەوە؟
باشترین وەڵامێک کە بۆ بێهیوایی بیدەینەوە، تەنها هیواداربوون نییە؛ بەڵکو ڕێکخستن، فێربوون، بەرهەمهێنان و پێکەوە کارکردنە.
Every Winter Has Its Own Spring, or Hope-1
The issue is not to deny the pain, but to develop a perspective that can turn pain into energy.
The recent developments in Rojava have deeply wounded Kurds around the world.
Feeling sad is natural. Feeling pain is also natural. But pain is something else; drowning in it, especially losing hope, is entirely different.
We may not always be able to change events. However, we can change the meaning we assign to them. The same event can drain one person's energy, paralyze their fighting spirit; for another, it can be the start of rethinking, regrouping, and working.
The issue is not to deny the pain. The issue is to develop a perspective that can turn pain into energy.
Striking examples of this can be found in the life of Bediüzzaman Saidê Kurdî.
His life passed through exiles, courts, prisons and heavy oppression. So much so that the weight of his experiences made him say the following words:
“There have been times when I chose death over life a thousand times. If my faith had not prohibited me from suicide, perhaps today Said would have rotted beneath the earth.”
However, what is striking is not only what happened to him.
It is how one interprets what happens to them.
ISLAM HAS BEEN FRAGMENTED
In 1910, while returning to Van via Tbilisi, he has a conversation with a Russian police officer in Tbilisi. The era is a dark one. It is a time when, except for the Ottoman Empire, almost the entire Muslim world is in the hands of colonial powers. It is a period in which no spark of hope has been struck.
When the Russian officer says “Islam has been fragmented,” he objects strongly and replies in just two words:
“They have gone to study.”
He then describes India as “a ready-made chapter of Islam” and Egypt as “an intellectual offspring of Islam,” and defines them as students receiving education in British schools. He characterizes the Caucasus as a child educated in the Russian military school. He states that they will graduate one day and return.
That is what we need to reflect upon.
The Russian officer looks at the same scene and sees disintegration.
Seîdê Kurdî looks at the same scene and sees preparation.
The event is the same.
The perspective is different.
And when the view changes, a person's energy also changes.
SEE CONTINUITY AS SERVICE AND TURN IT INTO SERVICE
After the martyr Sheikh Said uprising, Seîdê Kurdî was taken from Van, first sent to Burdur, then to Isparta, and finally to Barla. In this desolate place where no bird flies, no caravan passes, and there is not even a road, it was expected that he would be forgotten, yet Barla became the center where important sections of the Risale‑i Nur were written in his life. At the age of fifty, one can see in his Thirteenth Letter where he drew the energy—or perspective—that enabled him to perform this service.
While abandoning politics and withdrawing from the world to contemplate the hereafter in a mountain cave, the people of the world forcibly removed me from there and expelled me. The Compassionate and Wise Creator turned that exile into a mercy for me. The seclusion in that mountain, which was exposed to insecurity and to causes that would corrupt sincerity, was transformed into a safe, sincere haven in the mountains of Barla. While in exile in Russia, I intended and prayed that in the last part of my life I might retreat to a cave. The Most Merciful made Barla that cave for me and gave me its benefit. Yet He did not place the burdensome hardship of the troubled cave upon my frail body.
He interprets the isolation imposed to keep him away from society as an opportunity that allowed him to focus on serving the Qur'an. He even says that the various obstacles placed against him were turned by God into a mercy for his service.
In other words:
They experienced exile; he saw the field of service.
They gave him loneliness; he found an opportunity for contemplation.
They pushed him away; he searched for a way to reach people from his place.
Moreover, he had none of the resources we have today.
There was no television.
There was no internet.
There was no WhatsApp.
There was no social media.
There was no large publishing house.
In the early period, treatises were copied by hand by people. Sources indicate that by the 1950s, the number of such hand‑copied treatises had reached roughly 600,000 copies.
A person's circumstances can be extremely limited; but hope and the will to work need not be.
SO WHAT DO THE KURDS HAVE TODAY?
Of course we will do our accounting and study our lesson. But today our issue should not be limited to the question “What have we lost?”
We must also ask:
What do we have?
There are hundreds of thousands of Kurds who have grown up in Europe, the United States, Canada and other parts of the world.
They have young people who speak the languages of the countries they live in.
There are doctors, engineers, academics, teachers, businesspeople, lawyers, bureaucrats and technology experts.
A new generation is studying at universities.
There is capital.
There is knowledge.
There is technology.
And perhaps most importantly of all, there is a Kurdish community that is beginning to become aware of each other.
Even within the pain in Rojava, I see a positive aspect that deserves attention:
Almost all Kurds mourn for Rojava. When Rojava suffers, the Kurds in Bakur are saddened.
It is heard in Başûr.
It is felt in Europe.
It is spoken about in America.
People now easily:
No longer say, “What does it have to do with me, the Kurds in Syria?”
Perhaps this is one of the most valuable lessons to be drawn from this suffering:
Kurds are beginning to feel each other's pain as if it were their own.
NOW WE MUST ASK A DIFFERENT QUESTION
Therefore, constantly asking the following question will not move us forward:
“What have they done to us?”
In addition, we now need to ask a bigger question:
“What can we do?”
In which common fields of service can we bring together so many people, knowledge, capital, experience and capability that are scattered across the four corners of the world?
What can a Kurdish doctor do together with other Kurdish doctors?
What can a teacher do?
What can a software developer do?
What can a businessperson do?
What can an academic do?
What can a parent do at home?
What can a student do?
What can we do for our language, for education, for technology, for the economy, for our families, for our youth?
Perhaps what we need today is not to gather everyone under the same ideology.
Instead of searching for a common ideology, we might look for common areas of service.
Because a nation’s future is not built solely on political events. It is built through schools. Through language. Through books. Through the economy. Through technology. Through families. Through institutions and people who trust one another.
What has happened in Rojava is certainly painful. Yet if this pain paralyzes our resolve to fight, makes us hopeless, it only deepens; if it brings us closer together, it takes on a different meaning.
The words we perhaps need to tell ourselves today are the words that Seîdê Kurdî said to the Russian police in Tbilisi:
“Every winter has a spring, every night has a dawn (morning).”
But spring is not merely waited for.
One prepares for spring.
Now the great question facing the Kurds is:
On which common foundations will we bring together such scattered talent, knowledge, capital and human resources?
The finest answer we can give to hopelessness is not merely to hope; it is to organize, to learn, to produce, and to work together.
هر کسی بهاری دارد یا امید-1
موضوع انکار درد نیست، بلکه پرورش دیدگاهی است که میتواند درد را به انرژی تبدیل کند.
تحولات اخیر در روجآوا عمیقاً کردهای سراسر جهان را زخمی کرد.
غمگین شدن طبیعتی است. احساس درد نیز طبیعتی است. اما درد چیز دیگری است؛ غرق شدن در درد، بهویژه از دست دادن امید، کاملاً متفاوت است.
ما ممکن است همیشه نتوانیم وقایع را تغییر دهیم، اما میتوانیم معنایی که به آنها میدهیم را تغییر دهیم. همان رویداد میتواند تمام انرژی یک نفر را مصرف کند و ارادهٔ او برای مبارزه را فلج کند؛ در حالی که برای فرد دیگری میتواند نقطهٔ شروعی برای بازاندیشی، جمعآوری نیروها و کار باشد.
موضوع انکار درد نیست؛ موضوع پرورش دیدگاهی است که میتواند درد را به انرژی تبدیل کند.
نمونههای بسیار برجستهای از این مسأله در زندگی بادیالزمان سید کوردی دیده میشود.
زندگی او در تبعیدها، دادگاهها، زندانها و فشارهای سنگین سپری شد. بهدرجة که سنگینی تجربههایش او را به گفتن این جمله وادار کرد:
“زمانی رسید که هزار بار از زندگی بهجای آن، مرگ را برگزیدم. اگر دینم مرا از خودکشی منع نمیکرد، شاید امروز سعید زیر خاک خاکستری میمرد.”
اما نکتهٔ جالب این است که تنها اتفاقات برای او نیست.
اینکه چگونه اتفاقات پیش آمده را تفسیر میکند.
اسلام تکه تکه شده است
در سال ۱۹۱۰، هنگام بازگشت از تفلیس به وان، در تفلیس گفتگویی با یک افسر پلیس روسی داشت. زمان، دورهای تاریک بود. دورهای که به جز امپراتوری عثمانی تقریباً تمام جغرافیای مسلمان تحت تسلط مستعمرات بود. دورهای که برای امید، حتی یک جرقه هم روشن نمیشد.
وقتی افسر پلیس روسی گفت «اسلام تکه تکه شده است»، او به شدت اعتراض کرد و تنها با دو کلمه پاسخ داد: «به تحصیل رفتهاند.»
سپس هند را «یک زمانساز آماده برای اسلام» توصیف میکند، مصر را «یک پیشرو هوشمند اسلام» مینامد و آنها را دانشآموزانی که در مدارس انگلیسی تحصیل میکنند، معرفی میکند. قفقاز را به عنوان فرزندی که در مدرسه نظامی روسیه آموزش دیده است، توصیف میکند. میگوید روزی فارغالتحصیل میشوند و باز میگردند.
این همان چیزی است که باید دربارهاش فکر کنیم.
افسر پلیس روسی به همان صحنه نگاه میکند و تجزیه را میبیند.
سید کردی به همان صحنه نگاه میکند و آمادگی را میبیند.
حادثه نیز همینطور است.
دیدگاه متفاوت است.
و وقتی نگاه تغییر میکند، انرژی انسان نیز تغییر میکند.
درک کردن سرفرازی به عنوان خدمت و تبدیل آن به خدمت
پس از قیام شهید شیخ سعید، سید کوردی از وان گرفته شد و ابتدا به بوردور، سپس به اسپارتا و در نهایت به بارلا فرستاده شد. در این مکان خلوت و بیراه که پرندگان به آن پرواز نمیکنند و کاروانها عبور نمیکنند، گمان میرفت که فراموش شده و از بین میرود، اما بارلا به مرکزی تبدیل شد که بخشهای مهمی از رساله نور در آن نوشته شد. در سن پنجاه سالگی میتوان از نامه سیزدهم او دید که از کجا انرژی برای انجام این خدمت را میگیرد، یعنی دیدگاه او چیست.
«در حالی که سیاست را رها کرده و از دنیا دوری میکردم تا در غاری در دل کوه به آخرت فکر کنم، اهل دنیا به زور مرا از آنجا بیرون کشیدند و بازداشتند. خالق رحیم و حکیم آن نفس را به رحمت برای من تبدیل کرد. انزوا در آن کوه که در معرض خطرات ناامنی و فساد نیت بود، به پناهگاه امن و خالص در کوههای بارلا تبدیل شد. وقتی در تبعید در روسیه بودم، نیت کردم و دعا کردم که در آخر عمرم به غاری کشیده شوم. رحمتالرحمان، بارلا را آن غار برایم ساخت، بهرهٔ غار را داد. اما زحمت غار دشوار را به بدن ضعیفم تحمیل نکرد.»
او جدایی که برای دور کردن او از جامعه انجام میشود را بهعنوان فرصتی برای تمرکز بر خدمت قرآن تفسیر میکند. حتی میگوید موانع مختلفی که بر او وارد شده، توسط خدا به رحمت برای خدمت تبدیل شدهاند.
یعنی:
آنها تبعید شدند؛ او حوزهٔ خدمت را یافت.
آنها تنهایی دادند؛ او فرصتی برای تفکر پیدا کرد.
آنها او را دور کردند؛ او از مکانی که بود راهی برای رسیدن به مردم جستجو کرد.
بهعلاوه او هیچیک از امکاناتی که امروز ما در اختیار داریم، نداشت.
تلویزیون نبود.
اینترنت نبود.
واتساپ نبود.
شبکههای اجتماعی نبودند.
یک ناشر بزرگ نیز نبود.
در دورهٔ اولیه رسالات بهصورت دستی توسط افراد کپی میشد. منابع میگویند که تا دههٔ ۱۹۵۰، تعداد نسخههای تکثیر شدهٔ این رسالات به حدود ۶۰۰٬۰۰۰ نسخه رسیده بود.
شرایط یک انسان میتواند بسیار محدود باشد؛ اما امید و ارادهٔ کار باید محدود نباشد.
پس امروز در دست کردها چه چیزی است؟
البته حسابوکتاب خود را انجام میدهیم و درسمان را میخوانیم. اما امروز مسئلهٔ ما نباید فقط سؤال «چه چیزی را از دست دادیم؟» باشد.
همچنین باید این سؤال را بپرسیم:
ما چه داریم؟
صدها هزار کرد در اروپا، آمریکا، کانادا و سایر نقاط جهان بزرگ شدهاند.
جوانانی دارند که به زبانهای کشورهای محل زندگیشان مسلط هستند.
پزشکان، مهندسان، دانشگاهیان، معلمان، کارآفرینان، وکلا، بوروکراتها و متخصصان فناوری وجود دارند.
نسلی جدید در دانشگاهها تحصیل میکند.
سرمایه وجود دارد.
اطلاعات موجود است.
فناوری موجود است.
و شاید مهمترین نکته، جامعهای کرد است که به یکدیگر آگاهی مییابند.
حتی در دل درد روجآوا، جنبه زیبایی وجود دارد که باید به آن توجه کرد:
تقریباً تمام کردها برای روجآوا غمگین هستند. وقتی روجآوا میرود، کردهای شمال ترکیه (باکور) نیز غمگین میشوند.
در جنوب نیز این را میشنوند.
در اروپا احساس میشود.
در آمریکا دربارهاش صحبت میشود.
مردم دیگر به راحتی:
نمیگویند: «به من چه ربطی به کردهای سوری دارد؟»
شاید این یکی از ارزشمندترین درسهایی باشد که باید از این درد استخراج شود:
کردها شروع به احساس درد یکدیگر بهعنوان درد خود میکنند.
حالا باید سؤال دیگری بپرسیم
بنابراین پرسیدن مداوم این سؤال ما را پیش نمیبرد:
«ما را چه کردند؟»
در کنار این، دیگر باید سؤال بزرگتری بپرسیم:
«ما چه میتوانیم بکنیم؟»
چگونه میتوانیم این همه انسان، دانش، سرمایه، تجربه و توانایی که در چهار گوشهٔ جهان پراکندهاند را در چه حوزههای مشترک خدماتی گرد هم آوریم؟
یک پزشک کرد میتواند با دیگر پزشکان کرد چه کاری انجام دهد؟
یک معلم چه میتواند بکند؟
یک برنامهنویس چه میتواند بکند؟
یک کارآفرین چه میتواند بکند؟
یک دانشگاهی چه میتواند بکند؟
یک مادر یا پدر در خانهٔ خود چه میتواند بکند؟
یک دانشآموز چه میتواند بکند؟
ما میتوانیم برای زبانمان، آموزش، فناوری، اقتصاد، خانوادههایمان و جوانانمان چه کنیم؟
شاید امروز آنچه به آن نیاز داریم، جمع کردن همه تحت یک ایدئولوژی نیست.
به جای جستجوی ایدئولوژی مشترک، ممکن است به دنبال حوزههای مشترک خدماتی بگردیم.
زیرا آیندهٔ یک ملت تنها با رویدادهای سیاسی شکل نمیگیرد. با مدرسه ساخته میشود. با زبان ساخته میشود. با کتاب ساخته میشود. با اقتصاد ساخته میشود. با فناوری ساخته میشود. با خانواده ساخته میشود. با نهادها و افرادی که به یکدیگر اعتماد دارند ساخته میشود.
اتفاقات در روجآوا قطعاً دردناک است. اما اگر این درد، عزم مبارزهٔ ما را فلج کند یا ما را ناامید سازد، اوضاع بدتر میشود؛ و اگر ما را به یکدیگر نزدیکتر کند، به معنای دیگری تبدیل میشود.
امروز شاید کلمۀی که باید به خود بگوییم همان کلمۀی است که سیدِ کردى در تفلیس به پلیس روسیه گفت:
«هر زمستان یک بهار دارد، هر شب یک صبح (سحر) دارد.»
اما بهار فقط انتظار نمیکشَد.
به بهار آماده میشود.
اکنون سؤال بزرگ پیشروی کردها این است:
چگونه این همه توانایی، دانش، سرمایه و نیروی انسانی پراکنده را در چه پایههای مشترکی گرد هم میآوریم؟
بهترین پاسخی که به ناامیدی میدهیم فقط امید داشتن نیست؛ بلکه سازماندهی شدن، یادگیری، تولید و همکاری مشترک است.
لكل شتاء ربيع خاص به أو أمل-1
المسألة ليست إنكار الألم، بل تطوير منظور يمكنه تحويل الألم إلى طاقة.
التحولات الأخيرة التي شهدتها روجافا جرحت الأكراد في جميع أنحاء العالم بعمق.
الحزن أمر طبيعي. والشعور بالألم طبيعي أيضاً. لكن الألم شيء مختلف؛ الغرق في الألم، وخاصة فقدان الأمل، شيء مختلف تماماً.
قد لا نستطيع دائماً تغيير الأحداث. لكن يمكننا تغيير المعنى الذي نلصقه بها. فالنفس الحدث قد يستنزف طاقة شخص كاملًا ويشل عزيمته في النضال؛ بينما قد يكون بالنسبة لشخص آخر بداية لإعادة التفكير والتعافي والعمل.
المسألة ليست إنكار الألم. المسألة هي تطوير منظور قادر على تحويل الألم إلى طاقة.
هناك أمثلة بارزة على ذلك في حياة بديع الزمان سعيد الكردي.
عاش حياته بين النفي والمحاكم والسجون والضغوط الشديدة. لدرجة أن ثقل ما مر به دفعه إلى قول ما يلي:
“لقد وصل بي الأمر إلى أن اخترت الموت على الحياة أكثر من ألف مرة. لو لم يمنعني ديني من الانتحار، لكان ربما قد دفن سعيد تحت التراب اليوم.”
لكن ما يلفت الانتباه ليس ما حدث له فحسب.
إنه ما يفسره لما يحدث له.
الإسلام متفتت.
في عام 1910، أثناء عودته من تبليس إلى فان مرورًا بتبليس، دار حوار بينه وبين شرطي روسي. كان الزمان زمنًا مظلمًا. كان تقريبًا كل الجغرافيا الإسلامية تحت سيطرة الاستعمار، باستثناء الدولة العثمانية. كان عهدًا لا يشتعل فيه أي شرارة أمل.
عندما قال الشرطي الروسي «الإسلام متفتت»، اعترض بشدة وأجاب بكلمتين فقط:
«ذهبوا إلى التعليم.»
ثم صوّر الهند بأنها «فجر جاهز للإسلام»، ومصر بأنها «مستقبل ذكي للإسلام»، وعرفهما كطلاب يتلقون التعليم في المدارس البريطانية. وصف القوقاز بأنه ابن تلقى التعليم في المدرسة العسكرية الروسية. وأشار إلى أنهم سيُتخرجون يومًا ما ويعودون.
هذا هو ما يجب أن نتأمل فيه.
الشرطي الروسي ينظر إلى المشهد نفسه ويرى التفكك.
سيد كردي ينظر إلى المشهد نفسه ويرى الاستعداد.
الحدث نفسه.
وجهة النظر مختلفة.
وعندما تتغير النظرة، تتغير طاقة الإنسان أيضًا.
رؤية السعي كخدمة وتحويله إلى خدمة.
بعد ثورة الشهيد الشيخ سعيد، تم نقل سيد كردي من فان أولاً إلى بورдур، ثم إلى إسبارتا، وأخيراً إلى بارلا. في هذا المكان القاحل الذي لا تطير فيه الطيور ولا يمر القوافل ولا يوجد له حتى طريق، كان يُحتسب أن يُنسى ويُرحل، لكن بارلا أصبحت مركزاً كُتبت فيه أجزاء مهمة من رسائل النور في حياته. من الممكن رؤية مصدر الطاقة التي مكنته في الخمسين من عمره من أداء هذه الخدمة، أي وجهة نظره، في الرسالة الثالثة عشرة التي كتبها.
«حينما تركت السياسة وانعزلت عن العالم لأفكر في الآخرة داخل مغارة جبل، ألقى أهل الدنيا بظلمهم بي من هناك وطردوني (أبقوا عليّ). فخلق الرحمن والحكيم حول هذا الطرد إلى رحمة لي. حول العزلة في ذلك الجبل، التي كانت غير آمنة وتعرض للإفساد، إلى ملاذ آمن ومخلص في جبال بارلا. عندما كنت في المنفى في روسيا نويت وتضرعت أن أمضى آخر أيامي في مغارة. رحمة الرحمن جعلت بارلا تلك المغارة، ومنحها فائدتها. لكن لم يحمل عبء المغارة الصعبة إلى جسدي الضعيف.»
يفسر العزلة التي تُفرض عليه لابتعاده عن المجتمع كفرصة تُتيح له التركيز على خدمة القرآن. ويضيف أن العقبات المتنوعة التي وُجهت إليه تحولت بفضل الله إلى رحمة لخدمة الدين.
أي:
هم رأوا النفي؛ هو رأى مجال الخدمة.
هم منحوا العزلة؛ هو وجد فرصة للتفكر.
هم أبعدوه؛ هو بحث عن طريقة للوصول إلى الناس من مكانه.
وعلاوة على ذلك، لم يكن لديه أي من الإمكانات التي نمتلكها اليوم.
لم يكن هناك تلفاز.
لم يكن هناك إنترنت.
لم يكن هناك واتساب.
لم تكن هناك وسائل التواصل الاجتماعي.
لم يكن هناك دار نشر كبيرة.
في الفترات الأولى، كانت الرسائل تُنسخ يدويًا بواسطة الناس لتُضاعف. وتُشير المصادر إلى أنه بحلول خمسينيات القرن الماضي، وصل عدد النسخ المكررة من هذه الرسائل إلى حوالي 600,000 نسخة.
قد تكون ظروف الإنسان محدودة للغاية؛ لكن الأمل وإرادة العمل لا يجب أن تكون محدودة.
فماذا يمتلك الأكراد اليوم؟
بالطبع سنجري حساباتنا وسنُعيد دراسة دروسنا. لكن مسألتنا اليوم لا ينبغي أن تقتصر على سؤال «ماذا فقدنا؟» فقط.
ويجب أن نسأل أيضًا:
ماذا لدينا؟
هناك مئات الآلاف من الأكراد الذين نشأوا في أوروبا وأمريكا وكندا وأماكن أخرى من العالم.
هناك شباب يتحدثون لغات البلدان التي يعيشون فيها.
هناك أطباء ومهندسون وأكاديميون ومعلمون ورجال أعمال ومحامون وبروكرات وخبراء تكنولوجيا.
هناك جيل جديد يدرس في الجامعات.
هناك رأس مال.
هناك معرفة.
هناك تكنولوجيا.
وربما الأهم من كل ذلك، مجتمع كردي بدأ يتواصل ويتعرف على بعضه البعض.
حتى في ظل الألم في روجافا، أرى جانبًا جميلًا يستحق الانتباه:
تقريبًا جميع الأكراد يشعرون بالحزن من أجل روجافا. وعندما تذهب روجافا، يشعر الأكراد في باكور بالحزن.
ويُسمع ذلك في باشور.
ويُشعر به في أوروبا.
ويُتحدث عنه في أمريكا.
الناس الآن بسهولة:
لم يعودوا يقولون: “ماذا يخصني الأكراد في سوريا؟”
ربما يكون هذا أحد أهم الدروس التي يجب استخراجها من هذا الألم:
بدأ الأكراد يشعرون بألم بعضهم البعض كأنه ألمهم الخاص.
الآن علينا أن نسأل سؤالًا آخر
إذن، الاستمرار في طرح هذا السؤال لن يدفعنا إلى الأمام:
“ماذا فعلوا بنا؟”
وبالإضافة إلى ذلك، يجب علينا الآن طرح سؤال أكبر:
ماذا يمكننا أن نفعل؟
كيف يمكننا جمع هذا العدد من الناس، والمعرفة، ورأس المال، والخبرة، والقدرات المتناثرة في جميع أنحاء العالم في مجالات خدمة مشتركة؟
ماذا يستطيع طبيب كردي أن يفعل مع أطباء كرد آخرين؟
ماذا يستطيع المعلم أن يفعل؟
ماذا يستطيع المبرمج أن يفعل؟
ماذا يستطيع رجل الأعمال أن يفعل؟
ماذا يستطيع الأكاديمي أن يفعل؟
ماذا يستطيع الوالدان أن يفعلا في منزلهما؟
ماذا يستطيع الطالب أن يفعل؟
ماذا يمكننا أن نفعل من أجل لغتنا، وتعليمنا، وتكنولوجيتنا، واقتصادنا، وعائلاتنا، وشبابنا؟
ربما ما نحتاجه اليوم ليس جمع الجميع تحت أيديولوجية واحدة.
قد يكون البحث عن مجالات خدمة مشتركة بدلاً من البحث عن أيديولوجية موحدة هو الحل.
لأن مستقبل أمة لا يُبنى فقط على الأحداث السياسية. يُبنى بالمدرسة. يُبنى باللغة. يُبنى بالكتاب. يُبنى بالاقتصاد. يُبنى بالتكنولوجيا. يُبنى بالأسرة. يُبنى بالمؤسسات وبالناس الذين يثقون بعضهم ببعض.
ما يحدث في روجافا مؤلم بالطبع. لكن إذا كان هذا الألم يشل عزيمتنا في النضال أو يجعلنا يائسين، سيزداد الأمر سوءًا؛ وإذا كان يقربنا من بعضنا البعض، يتحول إلى معنى آخر.
الكلمة التي يجب أن نقولها لأنفسنا اليوم ربما تكون تلك التي قالها سيد كردي للشرطة الروسية في تبليس:
«لكل شتاء ربيع، ولكل ليلة نهار (صباح)».
لكن الربيع لا يُنتظر فقط.
يُستعد للربيع.
السؤال الكبير الآن أمام الأكراد هو:
كيف نجمع هذه القدرات المتفرقة، والمعرفة، ورأس المال، والقوى البشرية في أسس مشتركة؟
أجمل ردّ على اليأس ليس مجرد الأمل؛ بل التنظيم، التعلم، الإنتاج والعمل المشترك.