
Irak, Türkiye ile su projeleri için petrol gelirlerinden özel fon kurdu
İki ülke arasındaki 15 yıllık çerçeve mutabakatı kapsamında, günlük 30‑35 bin varil petrol geliri su altyapısı fonuna aktarılıyor.
Irak Başbakanı Su İşleri Danışmanı Turhan Müftü, Türkiye ile imzalanan 15 yıllık çerçeve mutabakatı çerçevesinde, günlük 30‑35 bin varil petrol gelirinin doğrudan su projeleri finansmanına ayrıldığı özel bir fon kurulduğunu ve bu sistemin 1 Eylül itibarıyla yürürlüğe girdiğini açıkladı.
Türkiye’den sağlanan yüksek akış ve yağışlar sayesinde barajlardaki doluluk oranının geçen yıla kıyasla 7‑8 kat arttığını belirten Müftü, Fırat Nehri'nden saniyede 1.000 metreküpün üzerinde, Fırat ve Dicle nehirlerinden ise toplamda 1.500‑1.600 metreküp su aktığını ve Hadise Barajı’nın %80 doluluk seviyesine ulaştığını kaydetti.
Fon, Irak’taki ve Kürdistan Bölgesi’ndeki Türk şirketlerinin hayata geçireceği baraj inşası, arazi ıslahı ve atık su arıtma tesisleri gibi altyapı projelerinin hak edişlerini karşılayacak; teknoloji transferi ve su seviyesinin korunması da bu mekanizma sayesinde güvence altına alınacak. Müftü, bu iş birliğinin gelecekte stratejik bir bağlayıcı anlaşmaya dönüşebileceğini ve benzer bir finansman modelinin İran ile Karun Nehri’nin Şattülarap’a geri döndürülmesi hedefiyle gündeme gelebileceğini ifade etti.
Kaynak: Rûdaw
Iraqê ji bo projeyên avê yên li gel Tirkiyeyê ji dahata neftê foneke taybet ava kir
Di çarçoveya lihevtêgihiştina 15 salan a di navbera her du welatan de, dahata 30-35 hezar bermîl nefta rojane ji bo fona jêrxana avê tê veguhastin.
Turhan Muftî, Şêwirmendê Serokwezîrê Iraqê yê Karên Avê ragihand ku di çarçoveya lihevtêgihiştina 15 salan a li gel Tirkiyeyê hatî îmzakirin de, foneke taybet hatiye ava kirin ku dahata 30-35 hezar bermîl nefta rojane rasterast ji bo fînansmana projeyên avê tê veqetandin û ev sîstem ji 1ê Îlonê ve ketiye rewşê.
Muftî diyar kir ku bi saya herikîna bilind û baranên ji Tirkiyeyê hatine, rêjeya dagirtina bendavan li hemberî sala borî 7-8 qat zêde bûye. Wî da zanîn ku ji Çemê Feratê di çirkeyekê de zêdetirî 1.000 metresêcar, ji çemên Ferat û Dîcleyê jî bi giştî 1.500-1.600 metresecar av dikişe û astên dagirtina Bendava Hadîseyê gihîştiye %80yî.
Ev fon wê daxwazên darayî yên projeyên jêrxanê yên wekî çêkirina bendavan, başkirina erd û zeviyan û saziyên paqijkirina ava qirêj ku ji aliyê kompaniyên Tirk ve li Iraq û Herêma Kurdistanê tên cîbênîkirin dabîn bike; veguhastina teknolojiyê û parastina asta avê jî bi saya vê mekanîzmeyê wê bikeve bin garantiyê. Muftî diyar kir ku ev hevkarî di paşerojê de dikare bibe peymaneke stratejîk a girêdayî û modelek fînansmanê ya bi vî rengî dikare li gel Îranê jî bi armanca vegerandina Çemê Karûnê bo Şetulerebê bikeve rojevê.
Çavkanî: Rûdaw
عێراق بۆ پڕۆژەکانی ئاو لەگەڵ تورکیا سندوقێکی تایبەتی لە داهاتی نەوت دامەزراند
لە چوارچێوەی ڕێککەوتنی ١٥ ساڵەی نێوان دوو وڵاتدا، داهاتی ڕۆژانەی ٣٠ بۆ ٣٥ هەزار بەرمیل نەوت دەکرێتە سندوقی ژێرخانی ئاوەوە.
تورهان موفتی، ڕاوێژکاری سەرۆک وەزیرانی عێراق بۆ باری ئاو ڕایگەیاند کە لە چوارچێوەی ڕێککەوتنی ١٥ ساڵەی لەگەڵ تورکیا، سندوقێکی تایبەت دامەزراوە کە تێیدا داهاتی ڕۆژانەی ٣٠ بۆ ٣٥ هەزار بەرمیل نەوت ڕاستەوخۆ بۆ دابینکردنی بودجەی پڕۆژەکانی ئاو تەرخان دەکرێت و ئەم سیستەمە لە ١ی ئەیلوولەوە چووەتە بواری جێبەجێکردنەوە.
موفتی ئاماژەی بەوە دا کە بەهۆی ڕێژەی بەرزی ڕژانی ئاو و بارانبارین لە تورکیاوە، ڕێژەی پڕبوونی بەنداوەکان بە بەراورد لەگەڵ ساڵی ڕابردوو ٧ بۆ ٨ برابر زیادی کردووە. ناوبراو ئاشکرای کرد کە لە ڕووباری فوراتەوە زیاتر لە ١,٠٠٠ مەتر سێجا لە چرکەیەکدا و لە هەردوو ڕووباری فورات و دجڵەوە بە کۆی گشتی ١,٥٠٠ بۆ ١,٦٠٠ مەتر سێجا ئاو دەڕژێت، و ڕێژەی پڕبوونی بەنداوی حەدیسە گەیشتووەتە ٨٠٪.
ئەم سندوقە تێچووی پڕۆژەکانی ژێرخان دابین دەکات کە لەلایەن کۆمپانیا تورکییەکانەوە لە عێراق و هەرێمی کوردستان جێبەجێ دەکرێن، وەک دروستکردنی بەنداو، چاکسازیی زەوی و وێستگەکانی پاڵاوتنی ئاوی زێڕاب؛ هەروەها لە ڕێگەی ئەم سیستەمەوە گواستنەوەی تەکەنۆلۆجیا و پاراستنی ئاستی ئاو مسۆگەر دەکرێت. موفتی ڕایگەیاند کە ئەم هاوکارییە دەکرێت لە داهاتوودا بێتە پەیماننامەیەکی ستراتیژیی پابەندکەر و مۆدێلێکی دارایی هاوشێوەش لەگەڵ ئێران بە مەبەستی گەڕاندنەوەی ڕووباری کاروون بۆ شەتولعەرەب بێتە ئاراوە.
سەرچاوە: Rûdaw
Iraq establishes special fund from oil revenues for water projects with Turkey
Under the 15‑year framework agreement between the two countries, daily oil revenue of 30‑35 thousand barrels is transferred to a water infrastructure fund.
Iraq’s Prime Minister’s Water Affairs Advisor Turhan Müftü announced that, under the 15‑year framework agreement signed with Turkey, a special fund has been set up in which daily oil revenues of 30‑35 thousand barrels are allocated directly to finance water projects, and that the system came into force on 1 September.
He noted that, thanks to high inflows and rainfall from Turkey, the reservoirs’ fill levels have risen 7‑8 times compared with last year, with more than 1,000 cubic metres per second flowing from the Euphrates, and a total of 1,500‑1,600 cubic metres per second from the Euphrates and Tigris rivers, and that the Hadise Dam has reached an 80 % capacity level.
The fund will cover the entitlements of infrastructure projects such as dam construction, land reclamation and wastewater‑treatment plants to be carried out by Turkish companies in Iraq and the Kurdistan Region; technology transfer and the preservation of water levels will also be secured through this mechanism. Müftü said the cooperation could evolve into a strategic binding agreement in the future, and a similar financing model might be discussed with Iran for the goal of returning the Karun River to the Shatt al‑Arab.
Source: Rûdaw
عراق، برای پروژههای آبی با ترکیه صندوق ویژهای از عواید نفت تأسیس کرد
در چارچوب توافقنامه چارچوبی ۱۵ ساله بین دو کشور، عواید روزانه ۳۰‑۳۵ هزار بشکه نفت به صندوق زیرساختهای آب منتقل میشود.
طورهان موفتو، مشاور امور آب نخستوزیر عراق، اعلام کرد که در چارچوب توافقنامه چارچوبی ۱۵ ساله امضا شده با ترکیه، صندوق ویژهای تأسیس شده است که عواید روزانه ۳۰‑۳۵ هزار بشکه نفت بهصورت مستقیم به تأمین مالی پروژههای آب اختصاص مییابد و این نظام از تاریخ ۱ سپتامبر اجرایی شده است.
موفتو با اشاره به این که بهدلیل جریانهای بالای آب و بارشهای حاصل از ترکیه، درصد پر شدن سدها نسبت به سال گذشته ۷‑۸ برابر افزایش یافته است، افزود که از رودخانه فرات بیش از ۱٬۰۰۰ متر مکعب در ثانیه و از رودهای فرات و دجله مجموعاً ۱٬۵۰۰‑۱٬۶۰۰ متر مکعب آب جریان دارد و سد هادیس به سطح پر شدن ۸۰ درصد رسیده است.
این صندوق هزینههای پروژههای زیرساختی مانند ساخت سد، اصلاح اراضی و تأسیس تصفیهخانههای فاضلاب را که توسط شرکتهای ترکیهای در عراق و منطقه کردستان اجرا میشود، پوشش خواهد داد؛ انتقال فناوری و حفظ سطح آب نیز از طریق این مکانیزم تضمین میشود. موفتو افزود که این همکاری میتواند در آینده به یک توافقنامه استراتژیک و الزامآور تبدیل شود و مدل مشابهی میتواند برای هدف بازگرداندن رود کارون ایران به شاتولاراپ مورد بررسی قرار گیرد.
منبع: Rûdaw
العراق يأسس صندوقًا خاصًا من عائدات النفط لتمويل مشاريع المياه مع تركيا
في إطار اتفاقية الإطار المتعددة السنوات التي تمتد إلى 15 عامًا بين البلدين، تُحوَّل عائدات النفط اليومية التي تتراوح بين 30‑35 ألف برميل إلى صندوق تمويل البنية التحتية للمياه.
أعلن مستشار شؤون المياه لدى رئيس وزراء العراق، طرهان مفتى، أنه ضمن إطار اتفاقية الإطار التي استمرت 15 عامًا مع تركيا، تم إنشاء صندوق خاص يُخصص فيه إيرادات النفط اليومية التي تتراوح بين 30‑35 ألف برميل مباشرةً لتمويل مشاريع المياه، وأن النظام دخل حيز التنفيذ اعتبارًا من 1 سبتمبر.
وأشار مفتى إلى أن التدفقات العالية والأمطار التي تأتي من تركيا أدت إلى زيادة نسبة امتلاء السدود مقارنة بالعام الماضي بمعدل 7‑8 أضعاف، وأن نهر الفرات يفيض بأكثر من 1.000 متر مكعب في الثانية، بينما يساهم نهر الفرات ونهر الدجلة معًا بتدفق إجمالي يتراوح بين 1.500 و1.600 متر مكعب في الثانية، مشيرًا إلى أن سد حادس وصل إلى مستوى امتلاء يبلغ 80٪.
سيغطي الصندوق مستحقات مشاريع البنية التحتية التي ستنفذها الشركات التركية في العراق وإقليم كردستان، مثل بناء السدود، تحسين الأراضي، ومحطات معالجة مياه الصرف، كما سيضمن نقل التكنولوجيا والحفاظ على مستويات المياه من خلال هذه الآلية. وأوضح مفتى أن هذا التعاون قد يتحول في المستقبل إلى اتفاقية ربط استراتيجية، وقد يُطرح نموذج تمويل مماثل مع إيران بهدف إعادة نهر كاران إلى شط العرب.
المصدر: Rûdaw