Hecî Xelîl Qalûndirêj, Kamışlo’nun kuruluşundan iki yıl önce, bugün Mardin’in Nusaybin ilçesine bağlı Hatxê köyünde doğdu. 102 yaşında olan Hecî Xelîl, kentin en yaşlı sakinlerinden biri olarak hâlâ güleryüzlü ve hayat dolu.

Kürt şair Cegerxwîn’in eski bir dostu olan Hecî Xelîl, “Cegerxwîn, Allah’ın kendisine bilgi ve birikim verdiği bir insandı. O da bu bilgiye layık biriydi” diyerek şairi anıyor. Kamışlo’da o dönemde sadece on otomobilin bulunduğu, Yahudiler, Hristiyanlar ve Müslümanların barış içinde bir arada yaşadığı bir ortamdan bahsediyor.

Gençlik yıllarında tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlayan Hecî Xelîl, uzun yıllar koyun yetiştiriciliği yaptı. Kürtçe öğrenme sürecinde sigara paketlerinin kağıtlarını toplar, çubukları sivriltir, Nisan’da açan kırmızı çiçekleri ezerek mürekkep yapar ve Kurmancî yazarak kendine bir yol bulmuştu. Bugün hâlâ Kürtçe açıklamalı bir Kur’an-ı Kerim okuyor.

Hecî Xelîl, “Çok zor ve sıkıntılı bir hayat yaşadık. Çocuklarımızı eğitmek ve dilimizi korumak için çok uğraştık” diyerek geçmişteki mücadelelerini hatırlatıyor ve yeni nesillere “Çocuklarınızı eğitin, Kürt dilinizi ve kimliğinizi koruyun.” tavsiyesinde bulunuyor.

Kaynak: Rûdaw

Hecî Xelîl Qalûndirêj, du sal beriya avakirina Qamişloyê, li gundê Hatxê yê ku îro bi navçeya Nisêbîna Mêrdînê ve girêdayî ye, hatiye dinyayê. Hecî Xelîlê 102 salî, wekî yek ji niştecihên herî pîr ên bajêr, hîn jî bi rûkenî û bi coş jiyana xwe didomîne.

Hecî Xelîl ku hevalê kevn ê helbestvanê Kurd Cegerxwîn e, helbestvan bi van gotinan bi bîr tîne: “Cegerxwîn mirovek bû ku Xwedê zanîn û zanyarî dabûyê. Ew jî mirovekî layîqî vê zanînê bû.” Ew behsa wê demê dike ku li Qamişloyê tenê deh otomobîl hebûn û Cihû, Xiristiyan û Misilman bi aştiyane bi hev re dijiyan.

Hecî Xelîl di salên ciwaniya xwe de bi çandinî û xwedîkirina ajalan debara xwe dikir û gelek salan şivantî kir. Di pêvajoya fêrbûna Kurdî de, wî kaxizên pakêtên cixareyan kom dikirin, darikên xwe tûj dikirin, kulîlkên sor ên ku di meha Nîsanê de vedibin diçirirandin û dikirin mîh û bi vî awayî bi Kurmancî nivîsandinê hîn bûbû. Îro jî hîn Qurana Pîroz a bi şiroveya Kurdî dixwîne.

Hecî Xelîl bi gotina “Me jiyaneke gelek zehmet û tije astengî derbas kir. Me gelek hewl da ku em zarokên xwe perwerde bikin û zimanê xwe biparêzin” têkoşîna xwe ya berê tîne bîra mirovan û ji nifşên nû re şîret dike: “Zarokên xwe perwerde bikin, ziman û nasnameya xwe ya Kurdî biparêzin.”

Çavkanî: Rûdaw

حاجی خەلیل قەلوندیرێژ، دوو ساڵ پێش دامەزراندنی شاری قامیشلۆ، لە گوندی هاتخێی سەر بە شارۆچکەی نسێبینی مێردین لەدایک بووە. حاجی خەلیل کە ئێستا تەمەنی ١٠٢ ساڵە، وەک یەکێک لە بەتەمەنترین دانیشتووانی شارەکە، هێشتا ڕووخۆش و پڕ لە ژیانە.

حاجی خەلیل کە دۆستێکی کۆنی شاعیری کورد جەگەرخوێن بووە، بەم شێوەیە یادی شاعیر دەکاتەوە: "جەگەرخوێن ئەو کەسە بوو کە خودا زانست و زانیاریی پێ بەخشیبوو، ئەویش شایەنی ئەو زانستە بوو". ئەو باس لەو سەردەمەی قامیشلۆ دەکات کە تەنها دە ئۆتۆمبێلی تێدا بووە و جوولەکە، مەسیحی و موسڵمانەکان بە ئاشتی پێکەوە ژیاون.

حاجی خەلیل لە ساڵانی گەنجێتیدا بە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری بژێوی ژیانی دابین کردووە و بۆ ماوەیەکی زۆر خەریکی بەخێوکردنی مەڕ و ماڵات بووە. لە پرۆسەی فێربوونی زمانی کوردیدا، کاغەزی پاکەتی جگەرەی کۆ دەکردەوە، دارەکانی تیژ دەکرد، گوڵە سوورەکانی مانگی نیسانی دەگوشت و وەک مەرەکەب بەکاری دەهێنان و بە نووسینی کوردی ڕێگەی خۆی دۆزییەوە. ئەمڕۆش هێشتا قورئانی پیرۆز بە تەفسیری کوردی دەخوێنێتەوە.

حاجی خەلیل دەڵێت: "ژیانێکی زۆر سەخت و پڕ لە ئازارمان بەسەر برد. زۆر تێکۆشاین بۆ ئەوەی منداڵەکانمان فێر بکەین و زمانەکەمان بپارێزین". ئەو بە بیرهێنانەوەی خەباتەکانی ڕابردوو، ئامۆژگاری نەوەی نوێ دەکات و دەڵێت: "منداڵەکانتان فێر بکەن، زمانی کوردی و ناسنامەکەتان بپارێزن".

سەرچاوە: Rûdaw

Hecî Xelîl Qalûndirêj was born in the village of Hatxê, which today belongs to the Nusaybin district of Mardin, two years before the founding of Kamışlo. Now 102 years old, Hecî Xelîl is one of the town’s oldest residents and remains cheerful and full of life.

A former friend of Kurdish poet Cegerxwîn, Hecî Xelîl recalled the poet, saying, “Cegerxwîn was a man to whom God granted knowledge and experience. He was worthy of that knowledge.” He described Kamışlo at that time as a place where only ten cars existed and Jews, Christians and Muslims lived together in peace.

In his youth Hecî Xelîl earned a living through farming and animal husbandry, spending many years raising sheep. While learning Kurdish, he collected cigarette‑packet papers, sharpened the sticks, ground red flowers that bloom in April to make ink, and wrote in Kurmanji, carving a path for himself. Today he still reads a Qur’an with Kurdish commentary.

Hecî Xelîl said, “We lived a very hard and painful life. We struggled a lot to educate our children and to protect our language,” recalling past struggles, and he advises the younger generation: “Educate your children, preserve the Kurdish language and your identity.”

Source: Rûdaw

حاجی خلیل قالوندریج، دو سال پیش از تأسیس کامیشلو، در روستای هاتخه که امروز به شهرستان نوسیابین در استان ماردین تعلق دارد، به دنیا آمد. حاجی خلیل که اکنون ۱۰۲ سال دارد، به عنوان یکی از سالم‌ترین ساکنان شهر هنوز لبخند بر لب و پر از زندگی است.

حاجی خلیل که دوست قدیمی شاعر کرد سجرخون بود، با گفتن «سجرخون انسانی بود که خدا به او دانش و تجربه عطا کرده بود؛ او شایستهٔ این دانش بود» به یاد شاعر افتاد. او از کامیشلو می‌گوید که در آن زمان تنها ده خودرو در شهر وجود داشت و یهودیان، مسیحیان و مسلمانان در صلح و آرامش با یکدیگر زندگی می‌کردند.

در سال‌های جوانی، حاجی خلیل با کشاورزی و دامداری معیشت خود را تأمین می‌کرد و سال‌ها پرورش گوسفند انجام داد. در مسیر یادگیری زبان کردی، کاغذهای بسته‌های سیگار را جمع می‌کرد، چوب‌ها را تیز می‌نمود، گل‌های قرمز شکوفه‌دار ماه آوریل را خرد کرده و از آن جوهر می‌ساخت و با نوشتن به کرمانجی راهی برای خود می‌یافت. امروزه هنوز قرآن کریم را به همراه توضیحات به زبان کردی می‌خواند.

حاجی خلیل می‌گوید: «ما زندگی بسیار سخت و پرمشکلی داشتیم. برای آموزش فرزندانمان و حفظ زبان‌مان تلاش زیادی کردیم» و به مبارزات گذشته‌اش اشاره می‌کند و به نسل جدید توصیه می‌کند: «فرزندان خود را آموزش دهید، زبان و هویت کردی‌تان را حفظ کنید».

منبع: Rûdaw

ولد حجي خليل قالوندريج في قرية حاتخى التابعة لمدينة نوسايبين في محافظة ماردين، قبل عامين من تأسيس كاميشلو. ويبلغ حجي خليل الآن 102 عاماً، وهو أحد أقدم سكان المدينة ولا يزال مبتسماً ومفعماً بالحياة.

كان حجي خليل صديقاً قديماً للشاعر الكردي ججرخوين، وذكره قائلاً: «كان ججرخوين إنساناً منحَه الله المعرفة والخبرة، وكان يستحق هذه المعرفة». ويتحدث عن كاميشلو في ذلك الوقت كمدينة لا تتوفر فيها سوى عشر سيارات، حيث كان اليهود والمسيحيون والمسلمون يعيشون معاً في سلام.

اعتمد حجي خليل في شبابه على الزراعة وتربية المواشي لكسب رزقه، وعمل لسنوات طويلة في تربية الأغنام. خلال تعلمه للغة الكردية، كان يجمع أوراق علب السجائر، ويقشط الأعواد، ويطحن الزهور الحمراء التي تتفتح في أبريل ليصنع الحبر، ثم يكتب بالكُرمانجية ليجد طريقه. ولا يزال اليوم يقرأ القرآن الكريم مع شرح كردي.

يستذكر حجي خليل ما مرّ به قائلاً: «عشنا حياةً صعبةً ومليئةً بالمشقات. كافحنا كثيراً لتعليم أطفالنا والحفاظ على لغتنا». ويوجه نصيحة للأجيال الجديدة: «علموا أطفالكم، واحفظوا اللغة الكردية وهويتكم».

المصدر: Rûdaw