Bulunduğum Guangzhou şehrinde, dünyanın en büyük ticaret buluşmalarından biri olan Kanton Fuarı’nı ziyaret ettim. Fuarın girişinden itibaren dünyanın farklı ülkelerinden gelen insanlarla karşılaşıyorsunuz. Kimi ürün arıyor, kimi üreticilerle görüşüyor, kimi yeni bir iş ilişkisi kurmanın yollarını araştırıyor.

Guangzhou, Çin’in önemli üretim ve ticaret merkezlerinden biri. Dünyanın dört bir yanından gelen alıcılar ve satıcılar burada buluşuyor. Bu şehirde ticaretin yalnızca mal alıp satmaktan ibaret olmadığını; aynı zamanda bilgi, deneyim ve ilişki paylaşımı olduğunu daha yakından görüyorsunuz.

Kanton Fuarı’nın büyüklüğünü anlamak için geçmiş bir fuarın rakamlarına bakmak bile yeterli. 2025 baharında düzenlenen 137. fuara ilişkin açıklanan verilere göre, sergi alanı yaklaşık 1,55 milyon metrekareydi. Fuarda yaklaşık 74 bin stant ve 31 bin katılımcı işletme bulunuyordu. Yine açıklanan verilere göre, 219 ülke ve bölgeden yaklaşık 290 bin yurt dışı alıcı katılmıştı. Bunlar geçmiş fuara ait rakamlar; ancak burada kurulan ticaret ağının büyüklüğü hakkında önemli bir fikir veriyor. (english.www.gov.cn⁠, cmsfile.cantonfair.org.cn⁠)

Fuarı gezerken farklı alanlarda sergilenen ürünlerle karşılaştık. Üreticilerin ürünlerini nasıl sunduklarını, alıcıların nasıl sorular sorduğunu ve ticari ilişkilerin nasıl kurulduğunu gözlemleme fırsatı bulduk. Burada bir ürüne bakarken insan ister istemez onun arkasındaki üretimi, teknolojiyi, emeği ve pazarı da düşünmeye başlıyor.

Ziyaretimiz sırasında fuara gelmiş Kürtlerle de karşılaştık. Onlarla aynı yerde bulunmak sevindiriciydi. Dünyanın böyle büyük bir ticaret merkezinde Kürtlerin ziyaretçi ve alıcı olarak yer alması, bu alanlara duyulan ilginin bir göstergesi. Fakat aynı zamanda şu soruyu da sormamız gerekiyor: Neden burada kendi ürettiklerimizi sergileyenlerin arasında daha fazla yer almıyoruz?

Fuarda Türkiye’den gelen üreticiler de vardı. Bir bölümde yaklaşık 20 Türkiye firmasının ürünlerini sergilediğini gördük. Gördüğümüz firmalar arasında teknolojik ürün üreten bir firmaya rastlamadık; sergilenen ürünler daha çok çeşitli ev eşyalarından oluşuyordu. Türkiye’den firmaların burada bulunması, üreticilerin uluslararası pazarlara ulaşmak için bu fuarları nasıl değerlendirdiğini gösteriyordu.

Buna karşılık ziyaretimiz boyunca ürünlerini sergileyen tek bir Kürt üreticiye rastlamadık. Bu gördüğümüz tablo bile üretim, teknoloji ve küresel ticaret dünyasından ne kadar uzak kaldığımız üzerine düşünmemiz gerektiğini gösteriyor.

Bu mesafeyi kapatmanın yolu, önce dünyada neler olup bittiğini görmekten geçiyor. Kürt gençlerinin bu tür fuarlara gelmesi, farklı ülkelerden insanlarla tanışması, üreticilere sorular sorması ve gelişen teknolojileri yerinde incelemesi çok önemli. Çünkü dünya yalnızca haberlerden ve ekranlardan takip edilerek tam olarak anlaşılamaz. Bir üretim makinesini yakından görmek, onu geliştiren insanlarla konuşmak ve farklı ürünleri karşılaştırmak, insana başka bir bakış kazandırır.

Gençlerimizin bu alanlarda yalnızca ziyaretçi ve alıcı olarak kalmayıp zamanla üretici olarak da yer almasını istemeliyiz. Bunun için büyük bir teknolojiyle başlamak şart değil. Bazen mevcut bir ürünü incelemek, nasıl üretildiğini öğrenmek ve benzerini üretmeye çalışmak da değerli bir başlangıçtır. Kanımca bir ilk adım atıldığında, öğrenme ve deneyim geliştikçe bunun devamı gelir; zamanla kendi ihtiyacımıza ve düşüncemize uygun, bize özgü ürünler ortaya çıkabilir.

Elbette bunun için emek, bilgi, dil, sermaye ve güvenilir ilişkiler gerekir. Başkalarının deneyimlerinden öğrenirken ürünleri daha iyi, daha kullanışlı ve kendi koşullarımıza daha uygun hâle getirmenin yollarını da aramalıyız. Önemli olan, üretme fikrinden uzak durmamak ve ilk adımı atmaktan çekinmemektir.

Fuarlar gençlerimize yalnızca bugünü değil, gidişatın yönünü de gösterir. Hangi teknolojilerin geliştiğini, hangi ihtiyaçların öne çıktığını ve dünyanın hangi alanlara yatırım yaptığını yerinde gözlemleme fırsatı sunar. Bu gözlemler, gelecekte hangi alanlarda eğitim almamız, hangi becerileri geliştirmemiz ve nerelerde üretim yapmamız gerektiğine dair fikir verebilir.

Kürt gençlerine çağrım şudur: İmkânınız oldukça bu fuarları ziyaret edin. Gidin, görün, araştırın, soru sorun ve öğrendiklerinizi paylaşın. Dünyayla ilişki kurmak, kendi toplumumuzdan uzaklaşmak değil; edindiğimiz bilgi ve deneyimi toplumumuzun geleceği için değerlendirebilmektir.

Bugün fuarları ziyaret eden, üreticilerle tanışan ve ürünleri inceleyen gençlerimiz, yarın kendi stantlarını açabilir; kendi şehirlerinde ürettiklerini dünyanın farklı yerlerinden gelen insanlara gösterebilir. Bunun yolu merak etmekten, öğrenmekten ve bir yerden başlamaktan geçiyor.

Li bajarê Guangzhouyê ku ez lê me, min serdana Pêşangeha Kantonê kir ku yek ji mezintirîn hevdîtinên bazirganiyê yên cîhanê ye. Ji deriyê pêşangehê û pê ve, hûn bi mirovên ji welatên cuda yên cîhanê re rûbirû dibin. Hinek li berhemên nû digerin, hinek bi hilberîneran re hevdîtinan dikin, hinek jî li rêyên avakirina têkiliyên nû yên kar digerin.

Guangzhou, yek ji navendên girîng ên hilberîn û bazirganiyê yên Çînê ye. Kiryar û firoşkarên ji çar aliyên cîhanê li vir dicivin. Di vî bajarî de hûn ji nêz ve dibînin ku bazirganî ne tenê kirîn û firotina malan e; di heman demê de parvekirina zanyarî, ezmûn û têkiliyan e.

Ji bo mirov mezinahiya Pêşangeha Kantonê fêm bike, tenê nihêrîna li hejmarên pêşangeheke berê bes e. Li gorî daneyên ku derbarê 137emîn pêşangeha di bihara 2025an de hatî lidarxistin de hatine eşkerekirin, qada pêşangehê nêzî 1,55 milyon metrekare bû. Di pêşangehê de nêzî 74 hezar stand û 31 hezar karsaziyên beşdar hebûn. Dîsa li gorî daneyên hatine eşkerekirin, ji 219 welat û herêman nêzî 290 hezar kiriyarên ji derveyî welat beşdar bûbûn. Ev hejmarên pêşangeha berê ne; lê belê derbarê mezinahiya tora bazirganiyê ya li vir hatiye avakirin de ramaneke girîng didin. (english.www.gov.cn, cmsfile.cantonfair.org.cn)

Dema em li pêşangehê digeriyan, me bi berhemên ku di warên cuda de hatibûn pêşandan re rû bi rû man. Me derfet dît ku em çavdêriyê bikin ka hilberîner çawa berhemên xwe pêşkêş dikin, kiriyar çawa pirsan dikin û têkiliyên bazirganî çawa tên avakirin. Li vir dema mirov li berhemekê dinêre, mirov bi awayekî xwezayî dest bi hizirkirina li ser hilberîn, teknolojî, ked û bazara li pişt wê dike.

Di dema serdana xwe de me bi Kurdên ku hatibûn pêşangehê re jî hevdîtin kir. Li heman cihî bûna bi wan re cihê kêfxweşiyê bû. Hebûna Kurdan wekî mêvan û kiryar li navendeke bazirganiyê ya wisa mezin a cîhanê, nîşaneya eleqeya li hemberî van qadan e. Lê belê di heman demê de divê em vê pirsê jî bikin: Çima em li vir di nav kesên ku berhemên xwe yên xwemalî pêşkêş dikin de zêdetir cih nagirin?

Di pêşangehê de hilberînerên ji Tirkiyeyê jî hebûn. Me dît ku di beşekê de nêzî 20 fîrmayên Tirkiyeyê berhemên xwe pêşkêş dikirin. Di nav fîrmayên ku me dîtin de me rastî fîrmayeke ku berhemên teknolojîk çêdike nehat; berhemên ku dihatin pêşandan piranî ji kelûpelên malê yên curbecur pêk dihatin. Hebûna fîrmayên ji Tirkiyeyê li vir, nîşan dida ku hilberîner çawa van pêşangehan ji bo gihîştina bazarên navneteweyî bi kar tînin.

Li hemberî vê, di dirêjahiya serdana xwe de me rastî tu hilberînerekî Kurd nehat ku berhemên xwe pêşkêş bike. Ev tabloya ku me dît jî nîşan dide ku divê em li ser vê yekê bifikirin ka em çiqasî ji cîhana hilberîn, teknolojî û bazirganiya gerdûnî dûr mane.

Rêya girtina vê mesafeyê, pêşî ji dîtina tiştên ku li cîhanê diqewimin derbas dibe. Hatina ciwanên Kurd bo van cure pêşangehan, nasîna mirovan ji welatên cuda, pirsîna ji hilberîneran û lêkolîna teknolojiyên pêşketî li cihê wan, gelek girîng e. Çimkî cîhan tenê bi şopandina nûçe û ekranan bi temamî nayê fêmkirin. Dîtina makîneyeke hilberînê ji nêz ve, axaftina bi kesên ku ew pêş xistine û berawirdkirina berhemên cuda, nêrîneke din dide mirov.

Divê em bixwazin ku ciwanên me di van waran de ne tenê wekî mêvan û kiryar, bi demê re wekî hilberîner jî cih bigirin. Ji bo vê yekê ne şert e ku mirov bi teknolojiyeke mezin dest pê bike. Carinan lêkolîna berhemeke heyî, fêrbûna ka çawa hatiye çêkirin û hewldana hilberîna mînaka wê jî destpêkeke biqîmet e. Li gorî min gava gava yekem tê avêtin, her ku fêrbûn û ezmûn pêş dikeve, dewama wê jî tê; bi demê re dibe ku berhemên li gorî pêdivî û ramanên me, yên taybet bi me derkevin holê.

Bêguman ji bo vê yekê ked, zanîn, ziman, sermaye û têkiliyên pêbawer pêwîst in. Dema em ji ezmûnên kesên din fêr dibin, divê em li rêyên baştirkirina berheman, kêrhatîtirkirin û li gorî şert û mercên xwe guncavkirina wan jî bigerin. Ya girîng ew e ku em ji ramana hilberînê dûr nekevin û ji bo avêtina gava yekem dudil nebin.

Pêşangeh ne tenê îro, lê rê û şopa pêşerojê jî nîşanî ciwanên me didin. Derfetê didin ku em ji nêz ve bibînin ka kîjan teknolojî pêş dikevin, kîjan pêdivî derdikevin pêş û cîhan li kîjan waran veberhênanê dike. Ev çavdêrî dikarin di derbarê wê yekê de ku divê em di pêşerojê de li kîjan waran perwerde bibin, kîjan jêhatîbûnan pêş bixin û li ku derê hilberînê bikin, ramanan bidin me.

Bangawaziya min ji bo ciwanên Kurd ev e: Heta ku derfetên we hebin, serdana van pêşangehan bikin. Herin, bibînin, lêkolîn bikin, pirsan bipirsin û tiştên ku hûn fêr bûne parve bikin. Têkildarbûna bi cîhanê re, ne dûrketina ji civaka me ye; berevajî wê, bikaranîna zanîn û ezmûnên ku me bi dest xistine ji bo pêşeroja civaka me ye.

Ciwanên me yên ku îro serdana pêşangehan dikin, bi hilberîneran re hevdîtinê dikin û berheman dinirxînin, dibe ku sibe standên xwe vekin; tiştên ku li bajarên xwe hildiberînin, nîşanî mirovên ji deverên cuda yên cîhanê bidin. Rêya vê yekê ji meraqkirinê, fêrbûnê û ji cihekî destpêkirinê derbas dibe.

لە شاری گوانگژۆ کە تێیدام، سەردانی پێشانگای کانتۆنم کرد کە یەکێکە لە گەورەترین کۆبوونەوە بازرگانییەکانی جیهان. لە دەروازەی پێشانگاکەوە لەگەڵ خەڵکی وڵاتانی جیاوازی جیهان ڕووبەڕوو دەبیتەوە. هەندێکیان بەدوای کاڵادا دەگەڕێن، هەندێکیان لەگەڵ بەرهەمهێنەران قسە دەکەن، هەندێکیشیان بەدوای ڕێگەیەکدا دەگەڕێن بۆ دروستکردنی پەیوەندییەکی نوێی کار.

گوانگژۆ یەکێکە لە ناوەندە گرنگەکانی بەرهەمهێنان و بازرگانی لە چین. کڕیاران و فرۆشیاران لە هەموو جیهانەوە لێرە کۆدەبنەوە. لەم شارەدا زیاتر لە نزیکەوە دەبینیت کە بازرگانی تەنها کڕین و فرۆشتنی کاڵا نییە؛ بەڵکو هاوبەشکردنی زانیاری، ئەزموون و پەیوەندییەکانە.

بۆ تێگەیشتن لە گەورەیی پێشانگای کانتۆن، تەنانەت سەیرکردنی ئامارەکانی پێشانگایەکی پێشوو بەسە. بەپێی ئەو داتایانەی بۆ ١٣٧ەمین پێشانگا کە لە بەهاری ٢٠٢٥ بەڕێوەچوو بڵاوکرایەوە، ڕووبەری پێشانگاکە نزیکەی ١.٥٥ ملیۆن مەتر دووجا بووە. لە پێشانگاکەدا نزیکەی ٧٤ هەزار ستاند و ٣١ هەزار کۆمپانیای بەشداربوو هەبوون. هەروەها بەپێی داتاکان، نزیکەی ٢٩٠ هەزار کڕیاری بیانی لە ٢١٩ وڵات و ناوچەوە بەشدارییان کردبوو. ئەمانە ئاماری پێشانگای پێشوون؛ بەڵام بیرۆکەیەکی گرنگ لەبارەی گەورەیی ئەو تۆڕە بازرگانییەی لێرە دروست بووە دەدەن.

لە کاتی گەڕان بەناو پێشانگاکەدا، تووشی بەرهەمی جیاواز لە بوارە جیاوازەکاندا بووین. دەرفەتمان بۆ ڕەخسا چاودێری ئەوە بکەین کە بەرهەمهێنەران چۆن بەرهەمەکانیان پێشکەش دەکەن، کڕیاران چۆن پرسیار دەکەن و پەیوەندییە بازرگانییەکان چۆن دادەمەزرێن. لێرەدا کاتێک سەیری بەرهەمێک دەکەیت، مرۆڤ بە ناچاری دەست دەکات بە بیرکردنەوە لەو بەرهەمهێنان، تەکنەلۆژیا، ماندووبوون و بازاڕەی لە پشتییەوەیە.

لە کاتی سەردانەکەماندا چاومان بە چەند کوردێک کەوتبوو کە هاتبوونە پێشانگاکە. بوونی ئێمە و ئەوان لە یەک شوێندا جێگەی دڵخۆشی بوو. بەشداریکردنی کورد وەک سەردانکەر و کڕیار لە ناوەندێکی بازرگانیی گەورەی وەک ئەمەدا، نیشانەی گرنگیدانە بەم بوارانە. بەڵام لە هەمان کاتدا دەبێت ئەم پرسیارەش بکەین: بۆچی لە نێوان ئەوانەی بەرهەمەکانی خۆیان نمایش دەکەن، زیاتر جێگەی خۆمان ناکەینەوە؟

لە پێشانگاکەدا بەرهەمهێنەرانی تورکیاش هەبوون. لە بەشێکدا بینیمان نزیکەی ٢٠ کۆمپانیای تورکی بەرهەمەکانی خۆیان نمایش دەکەن. لە نێوان ئەو کۆمپانیایانەی بینیمان، هیچ کۆمپانیایەکمان نەبینی کە بەرهەمی تەکنەلۆژی دروست بکات؛ بەرهەمە نمایشکراوەکان زیاتر لە کەلوپەلی جۆراوجۆری ماڵەوە پێکهاتبوون. بوونی کۆمپانیاکانی تورکیا لەم شوێنەدا، ئەوەی نیشان دەدا کە بەرهەمهێنەران چۆن سوود لەم پێشانگایانە وەردەگرن بۆ گەیشتن بە بازاڕە نێودەوڵەتییەکان.

بەرامبەر بەمە، لە درێژایی سەردانەکەماندا تەنانەت بە یەک بەرهەمهێنەری کوردیش ڕانەگەیشتین کە بەرهەمەکانی خۆی نمایش بکات. ئەم دیمەنەش کە بینیمان، پێویستە وای لێ بکەین بیر لەوە بکەینەوە کە تا چەند لە جیهانی بەرهەمهێنان، تەکنەلۆژیا و بازرگانیی جیهانی دوور کەوتووینەتەوە.

ڕێگەی کەمکردنەوەی ئەم مەودایە، سەرەتا لە بینینی ئەوەوە دەست پێدەکات کە لە جیهاندا چی ڕوودەدات. زۆر گرنگە گەنجانی کورد سەردانی ئەم جۆرە پێشانگایانە بکەن، لەگەڵ خەڵکی وڵاتانی جیاواز ئاشنا ببن، پرسیار لە بەرهەمهێنەران بکەن و تەکنەلۆژیا پێشکەوتووەکان لە نزیکەوە ببینن. چونکە جیهان تەنها بە بەدواداچوونی هەواڵ و شاشەکان بە تەواوی تێناگەیەنرێت. بینینی ئامێرێکی بەرهەمهێنان لە نزیکەوە، قسەکردن لەگەڵ ئەو کەسانەی پەرەیان پێداوە و بەراوردکردنی بەرهەمە جیاوازەکان، دیدگایەکی دیکە بە مرۆڤ دەبەخشێت.

دەبێت ئەوەمان بوێت کە گەنجانمان لەم بوارانەدا تەنها وەک سەردانیکەر و کڕیار نەمێننەوە و بە تێپەڕبوونی کات وەک بەرهەمهێنەریش بەشدار بن. بۆ ئەمەش مەرج نییە بە تەکنەلۆژیایەکی زۆر گەورە دەست پێبکەن. هەندێک جار لێکۆڵینەوە لە بەرهەمێکی بەردەست، فێربوونی چۆنیەتی بەرهەمهێنانی و هەوڵدان بۆ دروستکردنی هاوشێوەکەی، دەستپێکێکی بەنرخە. بە بڕوای من کاتێک هەنگاوی یەکەم دەنرێت، لەگەڵ گەشەکردنی فێربوون و ئەزمووندا، بەردەوام دەبێت؛ بە تێپەڕبوونی کات دەکرێت ئەو بەرهەمانە سەرهەڵبدەن کە گونجاون لەگەڵ پێداویستی و بیرکردنەوەی خۆمان و تایبەتن بە خۆمان.

بێگومان ئەمە پێویستی بە ماندووبوون، زانیاری، زمان، سەرمایە و پەیوەندی متمانەپێکراو هەیە. لە کاتێکدا لە ئەزموونی کەسانی دیکە فێر دەبین، دەبێت بەدوای ڕێگەیەکیشدا بگەڕێین بۆ ئەوەی بەرهەمەکان باشتر، بەسوودتر و گونجاوتر بۆ بارودۆخی خۆمان بکەین. گرنگ ئەوەیە لە بیری بەرهەمهێنان دوور نەکەوینەوە و لە هەنگاوی یەکەم نەترسین.

پێشانگاکان نەک تەنها ئەمڕۆ، بەڵکو ئاراستەی داهاتووش بە گەنجانمان نیشان دەدەن. دەرفەتێک دەڕەخسێنن بۆ ئەوەی لە نزیکەوە چاودێری بکەین کام تەکنەلۆژیا پەرە دەسێنێت، کام پێداویستییەکان گرنگترن و جیهان لە چ بوارێکدا وەبەرهێنان دەکات. ئەم چاودێریانە دەتوانن بیرۆکەمان پێ بدەن کە لە داهاتوودا لە چ بوارێکدا بخوێنین، چ کارامەییەک پەرە پێ بدەین و لە کوێ بەرهەمهێنان بکەین.

بانگەوازی من بۆ گەنجانی کورد ئەوەیە: هەر کاتێک دەرفەتتان بۆ ڕەخسا سەردانی ئەم پێشانگایانە بکەن. بڕۆن، ببینن، لێکۆڵینەوە بکەن، پرسیار بکەن و ئەوەی فێری بوون هاوبەشی پێ بکەن. پەیوەندی دروستکردن لەگەڵ جیهان بە واتای دوورکەوتنەوە لە کۆمەڵگاکەی خۆمان نییە؛ بەڵکو بە واتای بەکارهێنانی ئەو زانیاری و ئەزموونەیە کە بەدەستمان هێناوە بۆ داهاتووی کۆمەڵگاکەمان.

ئەو گەنجانەی ئەمڕۆ سەردانی پێشانگاکان دەکەن، لەگەڵ بەرهەمهێنەران ئاشنا دەبن و بەرهەمەکان دەبینن، دەکرێت سبەی ستاندی تایبەتی خۆیان بکەنەوە؛ ئەو بەرهەمانەی لە شارەکانی خۆیان دروستیان کردووە، بە خەڵکانی جیهان نیشان بدەن. ڕێگەی ئەم کارەش لە حەزکردن، فێربوون و دەستپێکردن لە شوێنێکەوە تێدەپەڕێت.

In the city of Guangzhou where I am, I visited the Canton Fair, one of the world’s largest trade gatherings. From the entrance of the fair you encounter people from different countries. Some are looking for products, some are meeting with manufacturers, and some are exploring ways to establish new business relationships.

Guangzhou is one of China’s key manufacturing and trade hubs. Buyers and sellers from around the world meet here. In this city you see more clearly that trade is not only about buying and selling goods; it is also about sharing knowledge, experience, and relationships.

To grasp the scale of the Canton Fair, looking at the figures of a past edition is enough. According to data released for the 137th fair held in spring 2025, the exhibition space covered about 1.55 million square metres. The fair hosted roughly 74,000 booths and 31,000 participating enterprises. The same sources reported that about 290,000 overseas buyers from 219 countries and regions attended. These numbers pertain to a previous fair, but they give a clear sense of the magnitude of the trade network being built here. (english.www.gov.cn, cmsfile.cantonfair.org.cn)

While touring the fair we encountered products displayed across a variety of sectors. We had the chance to observe how manufacturers present their goods, the questions buyers ask, and how commercial relationships are forged. When you look at a product, you inevitably start thinking about the production behind it, the technology, the labor and the market.

During our visit we also met Kurds who had come to the fair. Being in the same place with them was encouraging. The presence of Kurds as visitors and buyers in such a major global trade hub is a sign of interest in these sectors. Yet we must also ask: why are we not more represented among those showcasing our own productions here?

There were also producers from Turkey at the fair. In one hall we saw the products of about twenty Turkish companies on display. Among the firms we observed, none produced technological goods; the exhibited items were mainly various household goods. The presence of Turkish firms illustrates how producers use such fairs to reach international markets.

In contrast, we did not encounter a single Kurdish manufacturer displaying their products during our visit. Even this picture we observed shows that we need to reflect on how far we remain from the worlds of production, technology and global trade.

The way to bridge this gap begins with seeing what is happening in the world. It is crucial for Kurdish youth to attend such fairs, meet people from different countries, ask producers questions and examine emerging technologies on site. The world cannot be fully understood merely by following news and screens. Seeing a production machine up close, talking with the people who develop it, and comparing different products gives a person a new perspective.

We should want our young people not only to remain visitors and buyers in these fields, but eventually become producers themselves. It is not necessary to start with cutting‑edge technology. Sometimes simply studying an existing product, learning how it is made, and trying to produce a similar one is a valuable first step. In my view, once a first step is taken, further learning and experience will follow; over time, products tailored to our own needs and ideas, unique to us, can emerge.

Of course, this requires labor, knowledge, language, capital, and reliable relationships. While learning from others' experiences, we must also look for ways to make products better, more useful, and more suitable to our own conditions. The important thing is not to stay away from the idea of producing and not to hesitate to take the first step.

Fairs show our youth not only today but also the direction of the trend. They offer the chance to observe on site which technologies are developing, which needs are emerging, and which areas of the world are receiving investment. These observations can give ideas about which fields we should study in the future, which skills we should develop, and where we need to produce.

My call to Kurdish youth is this: As long as you have the means, visit these fairs. Go, see, research, ask questions and share what you have learned. Connecting with the world is not about distancing from our own society; it is about using the knowledge and experience we acquire for the future of our community.

The young people who visited the fairs today, met manufacturers and examined products, could open their own booths tomorrow; they could showcase what they produce in their own cities to visitors from around the world. The path to that lies in being curious, learning, and starting somewhere.

در شهر گوانگژو که در آن حضور دارم، به بازدید از نمایشگاه کانتون پرداختم؛ یکی از بزرگ‌ترین همایش‌های تجاری جهان. از لحظه ورود به نمایشگاه با افرادی از کشورهای مختلف جهان روبرو می‌شوید. برخی به دنبال محصول هستند، برخی با تولیدکنندگان ملاقات می‌کنند و برخی مسیرهای ایجاد روابط تجاری جدید را بررسی می‌نمایند.

گوانگژو یکی از مراکز مهم تولید و تجارت چین است. خریداران و فروشندگان از سرتاسر جهان در اینجا گرد هم می‌آیند. در این شهر می‌بینید که تجارت صرفاً خرید و فروش کالا نیست؛ بلکه شامل تبادل اطلاعات، تجربه و روابط نیز می‌شود.

برای درک مقیاس نمایشگاه کانتون، نگاه کردن به اعداد یک نمایشگاه گذشته هم کافی است. بر اساس داده‌های منتشر شده درباره نمایشگاه ۱۳۷ام که بهار ۲۰۲۵ برگزار شد، مساحت فضای نمایش تقریباً ۱٫۵۵ میلیون مترمربع بود. در این نمایشگاه حدود ۷۴ هزار غرفه و ۳۱ هزار شرکت شرکت‌کننده حضور داشتند. همچنین بر اساس داده‌های منتشر شده، حدود ۲۹۰ هزار خریدار خارجی از ۲۱۹ کشور و منطقه شرکت کرده بودند. این اعداد مربوط به نمایشگاه گذشته است؛ اما ایده مهمی دربارهٔ مقیاس شبکه تجاری ایجاد شده در اینجا می‌دهد. (english.www.gov.cn⁠, cmsfile.cantonfair.org.cn⁠)

در حین گشت و گذار در نمایشگاه، با محصولاتی که در بخش‌های مختلف به نمایش گذاشته شده بودند، مواجه شدیم. فرصتی یافتیم تا مشاهده کنیم تولیدکنندگان محصولات خود را چگونه ارائه می‌دهند، خریداران چه سوالاتی می‌پرسند و روابط تجاری چگونه شکل می‌گیرد. وقتی به یک محصول نگاه می‌کنیم، انسان به‌طور ناخواسته به فکر تولید، فناوری، کار و بازار پشت آن می‌افتد.

در طول بازدیدمان با کردهایی که به نمایشگاه آمده بودند نیز مواجه شدیم. حضور در همان مکان با آن‌ها خوشایند بود. حضور کردها به عنوان بازدیدکننده و خریدار در چنین مرکز تجاری بزرگی، نشانه‌ای از علاقه‌مندی به این حوزه‌هاست. اما در عین حال باید این سؤال را نیز مطرح کنیم: چرا ما در میان کسانی که محصولات خود را به نمایش می‌گذارند، حضور بیشتری نداریم؟

در نمایشگاه تولیدکنندگان آمده از ترکیه نیز حضور داشتند. در بخشی مشاهده کردیم که حدود ۲۰ شرکت ترکیه‌ای محصولات خود را به نمایش گذاشته‌اند. میان این شرکت‌ها شرکت تولیدکننده محصولات فناوری را نیافتیم؛ محصولات نمایش داده شده بیشتر شامل لوازم خانگی متنوع بود. حضور شرکت‌های ترکیه‌ای نشان می‌داد که تولیدکنندگان چگونه برای دسترسی به بازارهای بین‌المللی از این نمایشگاه‌ها بهره می‌برند.

در مقابل، در طول بازدیدمان به یک تولیدکننده کرد که محصولات خود را به نمایش می‌گذاشت، برخورد نکردیم. این تصویر حتی نشان می‌دهد که باید دربارهٔ چقدر از دنیای تولید، فناوری و تجارت جهانی دور مانده‌ایم، فکر کنیم.

راه‌حل برای پر کردن این فاصله، ابتدا دیدن آنچه در جهان در حال رخ دادن است، است. حضور جوانان کرد در این‌گونه نمایشگاه‌ها، آشنایی با افراد از کشورهای مختلف، پرسیدن سؤال از تولیدکنندگان و بررسی فناوری‌های نوظهور در محل، بسیار مهم است. زیرا جهان را نمی‌توان تنها از طریق اخبار و صفحه‌نمایش‌ها به‌طور کامل درک کرد. نزدیک شدن به یک دستگاه تولیدی، گفتگو با افرادی که آن را توسعه می‌دهند و مقایسه محصولات مختلف، نگاهی تازه به انسان می‌بخشد.

ما باید بخواهیم که جوانانمان نه تنها به‌عنوان بازدیدکننده و خریدار در این حوزه‌ها بمانند، بلکه به‌تدریج به‌عنوان تولیدکننده نیز حضور پیدا کنند. برای این کار لازم نیست با فناوری‌های بزرگ شروع کنیم. گاهی بررسی یک محصول موجود، یادگیری نحوه تولید آن و تلاش برای ساخت مشابهی، می‌تواند شروعی ارزشمند باشد. به نظر من، وقتی قدم اولیه‌ای برداشته می‌شود، با پیشرفت یادگیری و تجربه، ادامه‌اش نیز می‌آید؛ و به‌تدریج محصولاتی متناسب با نیازها و افکار خودمان، منحصراً برای ما شکل می‌گیرد.

البته برای این کار نیاز به کار، دانش، زبان، سرمایه و روابط قابل اعتماد است. در حالی که از تجربیات دیگران می‌آموزیم، باید راه‌هایی برای بهبود محصولات، کارآمدتر کردن آن‌ها و سازگارتر کردن با شرایط خودمان نیز جستجو کنیم. نکته مهم این است که از ایده تولید دور نمانیم و از برداشتن گام اول هراس نداشته باشیم.

نمایشگاه‌ها نه تنها امروز را به جوانان ما نشان می‌دهند، بلکه جهت‌گیری آینده را نیز آشکار می‌سازند. فرصتی برای مشاهده مستقیم این که کدام فناوری‌ها در حال پیشرفت‌اند، چه نیازهایی برجسته می‌شوند و جهان در کدام حوزه‌ها سرمایه‌گذاری می‌کند، فراهم می‌آورند. این مشاهدات می‌توانند ایده‌ای درباره این بدهند که در آینده در چه زمینه‌هایی باید تحصیل کنیم، چه مهارت‌هایی را توسعه دهیم و در کجا باید تولید کنیم.

دعوت من به جوانان کرد این است: تا زمانی که امکان دارید این نمایشگاه‌ها را بازدید کنید. بروید، ببینید، تحقیق کنید، سؤال بپرسید و آنچه آموخته‌اید را به اشتراک بگذارید. ارتباط با جهان به معنای دور شدن از جامعه خودمان نیست؛ بلکه استفاده از دانش و تجربه‌ای است که به دست آورده‌ایم برای آیندهٔ جامعه‌مان.

امروز جوانان ما که نمایشگاه‌ها را بازدید می‌کنند، با تولیدکنندگان آشنا می‌شوند و محصولات را بررسی می‌کنند، می‌توانند فردا غرفه‌های خود را راه‌اندازی کنند؛ آنچه را در شهرهای خود تولید کرده‌اند به افرادی که از نقاط مختلف جهان آمده‌اند نشان دهند. راه این کار کنجکاوی، یادگیری و شروع از یک نقطه است.

في مدينة قوانغتشو التي أزورها، زرت معرض كانتون، أحد أكبر اللقاءات التجارية في العالم. من لحظة دخولك المعرض تواجه أشخاصًا من دول مختلفة حول العالم. بعضهم يبحث عن منتجات، وبعضهم يجري محادثات مع المصنعين، وآخرون يستكشفون سبل إقامة علاقات تجارية جديدة.

قوانغتشو هي واحدة من المراكز الهامة للإنتاج والتجارة في الصين. يلتقي المشترون والبائعون من جميع أنحاء العالم هنا. في هذه المدينة تدرك أن التجارة لا تقتصر على بيع وشراء السلع فحسب، بل تشمل أيضًا تبادل المعرفة والخبرة والعلاقات.

لفهم حجم معرض كانتون، يكفي النظر إلى أرقام معرض سابق. وفقًا للبيانات التي صدرت عن المعرض الـ137 الذي أقيم في ربيع 2025، كان مساحة منطقة العرض حوالي 1.55 مليون متر مربع. احتوى المعرض نحو 74 ألف جناح و31 ألف شركة مشاركة. كما أشارت البيانات إلى مشاركة حوالي 290 ألف مشتري أجنبي من 219 دولة وإقليم. هذه أرقام معرض سابق؛ لكنها تعطي فكرة مهمة عن حجم شبكة التجارة التي تُبنى هنا. (english.www.gov.cn⁠, cmsfile.cantonfair.org.cn⁠)

أثناء تجولنا في المعرض صادفنا منتجات معروضة في مجالات مختلفة. أتيحت لنا فرصة مراقبة كيفية عرض المصنعين لمنتجاتهم، وأسئلة المشترين، وطريقة بناء العلاقات التجارية. عندما ينظر المرء إلى منتج ما، لا مفر من التفكير في الإنتاج والتقنية والجهد والسوق الكامنين وراءه.

خلال زيارتنا صادفنا أيضًا الأكراد الذين حضروا المعرض. كان من المشجع التواجد معهم في نفس المكان. مشاركة الأكراد كزوار ومشترين في مركز تجاري عالمي بهذا الحجم تُظهر الاهتمام بهذه المجالات. لكن علينا أيضًا أن نطرح السؤال التالي: لماذا لا نحتل مكانًا أكبر بين العارضين الذين يعرضون منتجاتهم الخاصة هنا؟

كان هناك أيضًا منتجون من تركيا في المعرض. رأينا قسمًا يعرض منتجات نحو عشرين شركة تركية. لم نعثر على أي شركة تنتج منتجات تقنية؛ فكانت المعروضات في الغالب من مختلف الأدوات المنزلية. وجود الشركات التركية هنا يوضح كيف يستغل المنتجون هذه المعارض للوصول إلى الأسواق الدولية.

وعلى النقيض من ذلك، لم نصادف أي منتج كردي يعرض منتجاته خلال زيارتنا. حتى هذه الصورة التي رأيناها تدعونا إلى التفكير في مدى ابتعادنا عن عالم الإنتاج والتقنية والتجارة العالمية.

إن طريقة سد هذه المسافة تكمن أولاً في رؤية ما يحدث في العالم. حضور الشباب الكرد لهذه المعارض، والتعرف على أشخاص من دول مختلفة، وطرح الأسئلة على المنتجين، وفحص التقنيات المتطورة في موقعها أمر مهم للغاية. فالعالم لا يمكن فهمه بالكامل فقط من خلال الأخبار والشاشات. رؤية آلة إنتاج عن قرب، والتحدث مع الأشخاص الذين يطوّرونها، ومقارنة المنتجات المختلفة، يمنح الإنسان نظرة جديدة.

يجب أن نسعى لأن لا يظل شبابنا في هذه المجالات مجرد زوار ومشترين، بل يصبحون منتجين مع مرور الوقت. ليس من الضروري البدء بتقنية ضخمة. أحيانًا يكون فحص منتج موجود، وتعلم طريقة صناعته، ومحاولة إنتاج نسخة مشابهة، بداية قيمة. في رأيي، عندما تُتخذ الخطوة الأولى، يتبعها المزيد مع تطور التعلم والخبرة؛ ومع الوقت قد تظهر منتجات خاصة بنا، تتناسب مع احتياجاتنا وأفكارنا.

بالطبع، يتطلب ذلك الجهد، والمعرفة، واللغة، ورأس المال، والعلاقات الموثوقة. أثناء التعلم من تجارب الآخرين، يجب أن نبحث أيضاً عن طرق لجعل المنتجات أفضل، وأكثر فائدة، وأكثر ملاءمة لظروفنا. الأهم هو ألا نتجنب فكرة الإنتاج ولا نتردد في اتخاذ الخطوة الأولى.

المعارض لا تُظهر لشبابنا اليوم فقط، بل تُظهر أيضاً اتجاه المستقبل. فهي توفر فرصة مراقبة أي التقنيات تتطور، وأي الاحتياجات تتصاعد، وإلى أي مجالات يستثمر العالم على أرض الواقع. هذه الملاحظات قد تعطي فكرة عن المجالات التي يجب أن نتلقى فيها التعليم في المستقبل، والمهارات التي ينبغي أن نطورها، وأين ينبغي أن نُجري الإنتاج.

ندائي إلى الشباب الكرد هو: إذا توفرت لكم الإمكانية، زوروا هذه المعارض. اذهبوا، شاهدوا، ابحثوا، اطرحوا الأسئلة وشاركوا ما تعلمتم. التواصل مع العالم لا يعني الانفصال عن مجتمعنا؛ بل هو استغلال المعرفة والخبرة التي نكتسبها من أجل مستقبل مجتمعنا.

الشباب الذين يزورون المعارض اليوم، ويتعرفون على المنتجين ويفحصون المنتجات، يمكنهم غداً فتح أكشاكهم الخاصة؛ وعرض ما ينتجونه في مدنهم على زوار من مختلف أنحاء العالم. الطريق إلى ذلك هو الفضول، والتعلم، والبدء من مكان ما.