Bölünmüş Bir Kamuoyu

Amerika Birleşik Devletleri'nin 30 Eylül 2026'da Irak'taki askerî çekilmesini tamamlaması ve uluslararası koalisyonun DAİŞ'e karşı yürüttüğü harekâtı Irak'ta resmen sona erdirmesi, Kürd kamuoyunu belirgin biçimde ikiye bölmüştür. Bir kesim "bir şey olmaz" diyerek süreci olağan bir askerî yeniden yapılanma olarak karşılarken, öbür kesim bu çekilmenin Kurdistan için iyiye işaret olmadığını, doğan boşluğun bölgesel güçler tarafından hızla doldurulacağını ileri sürmektedir. Bu ayrılık yeni değildir; yeni olan, belirsizliğin büyüklüğü ve rehavetin maliyetidir. Nisan 2026'da Suriye'den tümüyle çekilen ABD'nin ardından Suriye Demokratik Güçleri'nin Ağustos'ta dağılması, Şubat sonunda başlayan bölgesel savaşta Kurdistan Bölgesi'nin bin'i aşkın insansız hava aracı, roket ve füze saldırısına hedef olması, bu tartışmayı soyut bir öngörü olmaktan çıkarıp gündelik bir güvenlik meselesine dönüştürmüştür. Bu bakımdan boşluk dönemlerinin, çoğu zaman en pahalı siyasal hataların yapıldığı dönemler olduğu unutulmamalıdır.

İki Barzanî'den Aynı Mesaj

Kurdistan Demokrat Partisi Başkanı Mesûd Barzanî'nin 4 Ekim 2026'da Hewlêr'de partisinin kadro enstitüsünün mezuniyet töreninde yaptığı konuşma, bu ortamda sıradan bir tespit değil, açık bir uyarı niteliğindedir:

Kendimizi korumazsak kimse bizi korumaz.

Barzanî aynı günlerde koalisyonun çekilmesinin "dünyanın sonu olmadığını" söyleyerek Kürdleri birlik olmaya ve güvenliklerinde kendilerine dayanmaya çağırmış, Kurdistan Bölgesi'nin İran'ı, Türkiye'yi ya da başka bir ülkeyi düşman saymadığını da vurgulamıştır. Kurdistan Bölgesi Başbakanı Mesrûr Barzanî ise 30 Eylül'de Pêşmerge'nin ve Irak güvenlik güçlerinin, çekilmeyi bir fırsat olarak okuyabilecek her türlü tehdide karşı koyacak kapasiteye ve hazırlığa sahip olduğunu açıklamış, birkaç gün sonra da bölgenin en büyük açığının hava savunması olduğunu belirterek Bağdat'tan hava savunma sistemleri talep etmiştir. İki açıklama birlikte okunduğunda mesaj netleşmektedir: dış destek geçicidir, ittifaklar çıkarlar değiştikçe dağılır; kalıcı olan, bir milletin kendi savunma kapasitesi ve kendi diplomatik ağlarıdır.

Bu mesajın Barzanî ailesinin ağzından gelmesi tesadüf değildir. 1975'te İran ile Irak arasında imzalanan Cezayir Anlaşması'nın ardından ABD'nin ve İran'ın desteğini bir gecede çeken tavrı, Kürd hareketini çöküşe sürüklemiş, bu deneyim Mesûd Barzanî kuşağının siyasal hafızasına kalıcı bir güvensizlik olarak yerleşmiştir. 2017 bağımsızlık referandumunun ardından Kerkûk'ün 16 Ekim'de Haşdi Şabi ve Irak ordusu tarafından ele geçirilmesi karşısında müttefiklerin sessiz kalması da aynı dersin yakın tarihteki tekrarı olarak görülebilir. Bu nedenle "öz güç" çağrısı, bir hamaset cümlesi değil, yarım asırlık bir tarihsel deneyimin damıtılmış sonucudur.

Provokasyonların Gerçek Amacı

Kurdistan'ı çevreleyen dört devletin, doğrudan cephe açmadan, vekil yapılar ve silahlı gruplar eliyle sınama girişimlerinde bulunması ihtimali ciddiye alınmalıdır. Büyük saldırılar çoğu kez küçük provokasyonlarla başlar: bir sınır ihlali, hedef gözetmeyen bir patlama, "güvenlik operasyonu" adı altında meşrulaştırılan bir baskı ya da içerideki siyasal dengeyi bozmaya yönelik bir müdahale. Hewlêr'deki ABD konsolosluğuna yönelen insansız hava aracı saldırıları, bu sınama siyasetinin şimdiden işlemekte olduğunu göstermektedir. Bu denemelerin ilk amacı her zaman toprak kazanmak değildir; asıl ölçülen, karşı tarafın tepki verme kapasitesidir.

Diaspora susacak mı, bölgedeki irade bölünecek mi, uluslararası kamuoyu yine "iç mesele" deyip geçecek mi?

İlk hamlelere karşı örgütlü ve görünür bir tepki oluşmazsa denemeler büyür; büyüdükçe de tek tek devletlerin hamleleri zamanla ortak bir kuşatma siyasetine dönüşebilir. Kurdistan'ın parçalara bölündüğü 1920'lerden bu yana bölge devletlerinin Kürdler söz konusu olduğunda aralarındaki derin rekabetleri askıya alıp güvenlik işbirliğine yönelebildikleri, 1937 Sadabad Paktı'ndan bugüne uzanan bir örüntü olarak okunmalıdır.

Sivil Tepki Neden Kritik

Bu yüzden dünyanın neresinde olursa olsun Kürdlerin, Kurdistan'a yönelik en küçük saldırı karşısında beklenmedik ölçüde güçlü, eşgüdümlü ve sivil bir tepki göstermesi gerekmektedir. Miting, basın açıklaması, lobi faaliyeti, hukukî takip, medya görünürlüğü ve siyasal aktörler arasında asgari bir ortak dil; bunların hiçbiri savaş ilanı değildir. Tam tersine, savaşın önünü kesebilecek araçlardır. Avrupa'da milyonu aşan bir Kürd diasporasının oy veren, vergi ödeyen ve seçilen yurttaşlardan oluştuğu düşünüldüğünde, bu kitlenin örgütlü sesi, bulunduğu ülkelerin dış politikası üzerinde gerçek bir ağırlık taşıyabilecek bir kaynak niteliğindedir.

"Dünya buna müsaade etmez" diye beklemek, son on yılın deneyimiyle bağdaşmamaktadır. 2014'te Şengal'de Êzîdîlere yönelen soykırım, uluslararası toplum harekete geçmeden önce binlerce can almıştı; 2018'de Efrîn'in, 2019'da Serêkaniyê'nin işgali ise birkaç kınama açıklamasından öteye geçmeyen tepkilerle karşılandı. Dünya, çoğu zaman müsaade etmediği şeylere değil, bedeli yüksek olan şeylere müdahale eder. Bedel görünür değilse, sessizlik de bir politika hâline gelir.

Çifte Standart ve Sessizleşen Dünya

Dünün kafa kesen, Şengal'den kaçırdığı Êzîdî kız çocuklarını pazarlarda satan yapılarla aynı kökten gelen aktörlerin bugün devlet katında muhatap alınması, Batı başkentlerinde ağırlanması; onlara karşı savaşanların ise anlaşmalar değişince yüzüstü bırakılabilmesi, bu çifte standardın en çıplak örneklerindendir. DAİŞ'e karşı savaşta binlerce şehit veren Kürdlerin, savaşın bitmesiyle birlikte birer pazarlık konusuna indirgenmesi, uluslararası sistemin değerler üzerinden değil çıkarlar üzerinden işlediğini bir kez daha göstermiştir.

Kapitalist çıkar ilişkileri, insanî söylemleri yavaş yavaş kenara iterken, toplumları da kendi ürettiği yapay gündemlere boğarak uzaktaki adaletsizliklere karşı duyarsızlaştırmayı başarmıştır. Sivil toplum kuruluşlarının pek çok kriz karşısında sessiz ya da cılız kalması, bu duyarsızlaşmanın açık bir göstergesidir. Şikâyet bu tabloyu değiştirmez. Değiştiren şey, sesi taşıyacak kalıcı kanallar, süreklilik arz eden ikili ilişkiler ve dağılmayan bir anlatıdır.

Bir Görev Tanımı

Barzanî'nin "kendimizi korumazsak kimse bizi korumaz" sözü bir yakınma değil, bir görev tanımıdır ve yalnızca Kurdistan Bölgesi'ne değil, dünyanın her yerindeki Kürdlere yönelik bir çağrı olarak okunmalıdır. Kürdler her an hazır ve örgütlü olmak zorundadır: askerî olarak kendi topraklarında, siyasal olarak kendi kurumlarında, sivil olarak dünyanın dört bir yanında. Küçük provokasyonları "idare edilir" diye geçiştirmek, yarının büyük müdahalesine zemin hazırlar.

Öz güce dayanmak yalnızlaşmak değildir; ikili ilişkileri geliştirmek de el açmak değildir. İkisi birlikte, başkalarının insafına bırakılmayan bir siyasetin adıdır.

Kaynakça

• Kurdistan24. (2026, 4 Ekim). President Barzani: "If We Do Not Protect Ourselves, No One Will Protect Us".
• Shafaq News. (2026, 30 Eylül). PM Barzani: Peshmerga ready as coalition mission ends.
• Shafaq News. (2026, 6 Ekim). Masrour Barzani urges Baghdad to provide Kurdistan air defenses.
• Gibson, B. R. (2015). Sold Out? US Foreign Policy, Iraq, the Kurds, and the Cold War. New York: Palgrave Macmillan.
• BM Suriye Soruşturma Komisyonu. (2016). "They came to destroy": ISIS Crimes Against the Yazidis (A/HRC/32/CRP.2).

Raya Giştî Ya Beşbûyî

Pêkanîna vekişîna leşkerî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Iraqê li 30î Îlona 2026an û bi dawîanîna fermî ya operasyona koalîsyona navdewletî ya dijî DAÎŞê li Iraqê, raya giştî ya Kurdî eşkere kirbû du beş. Beşek dibêje "tiştek nabît" û pêvajoyê wekî nûveavakirina leşkerî ya asayî dibîne, beşa din jî diyar dike ku ev vekişîn ji bo Kurdistanê ne baş e û valahiya çêbûyî dê ji aliyê hêzên herêmî ve bi lez bê tijîkirin. Ev cudahî ne nû ye; ya nû mezinahiya nediyarî û bihayê xefletê ye. Piştî ku DYA li Nîsana 2026an bi temamî ji Sûriyê vekişiya û Hêzên Sûriya Demokratîk li Tebaxê belav bûn, di şerê herêmî yê dawiya Reşemiyê de zêdetirî hezar balafirên bêmirov, rokêt û mûşekan li Herêma Kurdistanê dan. Evê yekê ev nîqaş ji pêşbîniyeke abstrak derxist û kir pirsyareke ewlehiyê ya rojane. Ji vê rewşê ve divê neyê jibîrkirin ku serdemên valahiyê gelek caran ew serdem in ku xeletiyên siyasetê yên herî giran tê de tên kirin.

Ji Du Barzanîyan Eynî Peyam

Axaftina ku Serokê Partiya Demokrata Kurdistanê Mesûd Barzanî di 4ê Çiriya Pêşîn a 2026an de li Hewlêrê di merasîma derçûnê ya enstîtuya kadroyan a partiya xwe de kirî, di vê rewşê de ne tespîtek ji rêzê ye, hişyariyeke zelal e:

Heke em xwe neparêzin kes me neparêze.

Barzanî di wan rojan de got ku vekişîna koalîsyonê "ne dawiya cîhanê ye" û bang li Kurdan kir ku bibin yek û di ewlehiya xwe de piştê bidin xwe. Her wiha wî teqez kir ku Herêma Kurdistanê Îran, Tirkiye an jî welatekî din wek dijmin nabîne. Serokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî jî di 30î Îlonê de daxuyand ku Pêşmerge û hêzên ewlehiyê yên Iraqê xwedî wê kapasîte û amadebaşiyê ne ku li dijî her cûre gefên ku dibe ku vekişînê wek derfet bibînin bisekinin. Piştî çend rojan, wî destnîşan kir ku kêmasiya herî mezin a herêmê bergiriya esmanî ye û ji Bexdayê sîstemên bergiriya esmanî daxwaz kirin. Dema ku her du daxuyanî pê re tên xwendin, peyam zelal dibe: piştgiriya derve bo demkî ye, dema berjewendî biguherin hevbendî xera dibin; tiştê domdar, kapasîteya parastinê û torên dîplomatîk ên miletî bixwe ne.

Hatina vê peyamê ji devê malbata Barzanî ne tesaduf e. Piştî Peymana Cezayirê ku di sala 1975an de di navbera Îran û Iraqê de hatibû îmzakirin, helwesta DYA û Îranê ku di şevekê de piştgiriya xwe vekişandin, tevgera Kurd ber bi hilweşînê ve bir. Ev ezmûn di bîra siyasî ya nifşê Mesûd Barzanî de wekî bêbaweriyeke mayînde cî girt. Piştî referanduma serxwebûnê ya 2017an, bêdengiya hevalbendan di hemberî girtina Kerkûkê de di 16ê Cotmehê de ji aliyê Heşdî Şebî û artêşa Iraqê ve, dikare wekî dubarekirina di dîroka nêzîk de ya heman dersê bê dîtin. Ji ber vê yekê, Banga "hêza sereke" ne hevokeke pesnê ye, encama safîkirî ya ezmûneke dîrokî ya nîv sedsalî ye.

Armanca Rastî Ya Provokasyonan

Tiştekî girîng e ku em îhtimala dewletên derdora Kurdistanê berçav re derbas bikin, ku ew bi rêya komên çekdar hewl didin Kurdistanê biceribînin. Êrîşên mezin gelek caran bi provokasyonên biçûk dest pê dikin: binpêkirina sînoran, teqîneke bêhemdî, zextên ku bi navê "operasyona ewlehiyê" tên kirin, an jî destwerdana ji bo xirabkirina hevsengiya siyasî ya navxweyî. Êrîşên bi firokeyên bêmirov li ser konsolosxaneya DYA'yê ya li Hewlêrê nîşan didin ku ev siyaseta ceribandinê ev e dest pê kiriye. Armanca yekem a van ceribandinan ne her tiştî girtina xakê ye; tişta ku tê pîvandin kapasîteya bersivdanê ya aliyê din e.

Gelo diaspora dê bêdeng bimîne, vîna li herêmê dê parçe bibe, û raya giştî ya navdewletî dê dîsa bibêje "mesela navxweyî ye" û derbas bibe?

Heke li dijî gava yekem berteke rêxistinkirî û berçav çênebe, ev ceribandin mezin dibin; gava mezin bûn jî, gavên dewletan bi tena capê bi demê re dibin siyaseteke dorpêçkirinê ya hevpar. Ji salên 1920an û vir ve ku Kurdistan li ser parçeyan hat dabeşkirin, dewletên herêmê gava mijar dibe Kurd, rîkabeta kûr a di navbera xwe de datînin aliyekî û berê xwe didin hevkariya ewlehiyê; ev rewş divê ji Pakt Sadedabê ya 1937an heta îro wekî meyleke berdewam bê xwendin.

Çima Berteka Sivîl Girîng e

Ji ber vê yekê li kîjan dera cîhanê dibe bila bibe, divê Kurd li dijî êrîşa herî piçûk a li ser Kurdistanê berteke ji bendewariyan gelekî bihêztir, koordinekirî û sivîl nîşan bidin. Mîtîng, daxuyaniya çapemeniyê, xebatên lobiyê, şopandina hiqûqî, di medyayê de diyardebûn û zimanekî hevpar ê hindikahî di navbera aktörên siyasî de; ti ji van nayê wateya ragihandina şer. Berovajî vê yekê, amûr in ku dikarin rê li ber şer bigirin. Gava em difikirin ku li Ewropayê diyasporaya Kurd a ku hejmara wê ji milyonê dibihure ji welatiyên dengdêr, bacdêr û hilbijartî pêk tê, dengê rêxistinkirî yê vê girseyê çavkaniyeke ku dikare li ser siyasetên derve yên dewletên ew lê dijîn giraniyeke rastîn çêbike.

Pêşbînîkirina "Cîhan rewa nade vê yekê", di ezmûna deh salên dawî de nayê pejirandin. Di sala 2014an de komkujiya li dijî Êzîdiyan li Şengalê qewimî, beriya ku civaka navdewletî bikeve nav liv û tevgerê, bi hezaran mirov bûn qurbanî; di sala 2018an de dagirkirina Efrînê û di sala 2019an de ya Serêkaniyê, tenê bi hin daxuyaniyên şermezarkirinê bersiv dît. Cîhan, piranî ne li dijî tiştên ku rê nade wan, lê li dijî tiştên ku buhayê wan bilind e destwerdanê dike. Eger buha ne diyar be, bêdengî jî dibe siyasetek.

Pêvanên Duqatî û Cîhana Bêdeng Dibe

Mînakên herî zelal ên van pêvanên duqatî ev in: Hêzên ku ji heman kokê tên û di rabirdûyê de serî jêdikirin, keçên Êzîdî yên ku ji Şengalê revandibûn li bazaran difroştin, îro di asta dewletan de tên pejirandin û li paytextên Rojava tên ezimandin; lê yên ku li dijî wan şer kirine, piştî ku peyman diguherin tên berdan. Kurdên ku di şerê li dijî DAÎŞê de bi hezaran şehîd dan, piştî bidawîbûna şer bûn mijara bazariyê; ev yek dîsa nîşan dide ku sîstema navdewletî ne li ser nirxan, li ser berjewendiyan dixebite.

Têkiliyên berjewendiyên kapitalîst, gava gotinên mirovî hêdî hêdî dixin aliyekî, bi xandina civakan di nav rojevên çêkirî yên ku bi xwe afirandine de, bi ser ketiye ku civakan li hember bêedaletiyên dûr bêhes bike. Bêdengî an jî lawaziya saziyên civakî yên sivîl li hember gelek krîzan, nîşaneyeke zelal a vê bêhesbûnê ye. Gilîkirin vê wêneyê naguhere. Tiştê ku diguhere, kanalên domdar in ku dê deng hildin, têkiliyên dualî yên ku berdewamiyê nîşan didin û vegotineke ku belav nabe ye.

Pênaseya Erkekî

Gota Barzanî ya "heke em xwe neparêzin kes me naparêze" ne gilî ye, pênaseya erkekî ye û divê ne tenê ji bo Herêma Kurdistanê, ji bo Kurdên li hemû cîhanê wek banga hişyariyê bê xwendin. Kurd neçar in ku her dem amade û birêxistinkirî bin: bi leşkerî li ser axa xwe, bi siyasî di saziyên xwe de, bi sivîlî li çar aliyê cîhanê. Derbaskirina provokasyonên piçûk bi gotina "dê bê rêvebirin", rê ji bo midaxeleya mezin a sibeyê re amade dike.

Piştspartina bi hêza xweser ne bi tenê man e; pêşxistina peywendiyên dualî jî ne destdirêjkirina ji bo alîkariyê ye. Ev herdû bi hev re, navê siyaseteke ku nayê hiştin li ser rehma kesên din e.

Çavkanî

• Kurdistan24. (2026, 4 Çiriya Pêşîn). President Barzani: "If We Do Not Protect Ourselves, No One Will Protect Us".
• Shafaq News. (2026, 30 Îlon). PM Barzani: Peshmerga ready as coalition mission ends.
• Shafaq News. (2026, 6 Çiriya Pêşîn). Masrour Barzani urges Baghdad to provide Kurdistan air defenses.
• Gibson, B. R. (2015). Sold Out? US Foreign Policy, Iraq, the Kurds, and the Cold War. New York: Palgrave Macmillan.
• BM Suriye Soruşturma Komisyonu. (2016). "They came to destroy": ISIS Crimes Against the Yazidis (A/HRC/32/CRP.2).

ڕایەکی گشتیی دابەشبوو

کشانەوەی سەربازیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە عێراق لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ و کۆتاییهێنانی فەرمی بە ئۆپەراسیۆنی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دژی داعش لە عێراق، ڕای گشتیی کوردی بە شێوەیەکی دیار کردووە بە دوو بەشەوە. بەشێکیان بە وتنی "هیچ ڕوونادات" پێشوازی لە پرۆسەکە دەکەن و وەک ڕێکخستنەوەیەکی ئاسایی سەربازی دەیبینن، بەشەکەی تر پێیان وایە ئەم کشانەوەیە نیشانەیەکی باش نییە بۆ کوردستان و ئەو بۆشاییەی دروست دەبێت لەلایەن هێزە هەرێمییەکانەوە بە خێرایی پڕ دەکرێتەوە. ئەم جیاوازییە نوێ نییە؛ ئەوەی نوێیە گەورەیی نادیاری و قورسیی باجی کەمتەرخەمییە. دوای ئەوەی ئەمریکا لە نیسانی ٢٠٢٦ بە تەواوی لە سوریا کشایەوە، لە ئابدا هێزەکانی سوریای دیموکرات هەڵوەرین، هەروەها لە کۆتایی شوباتدا لەو شەڕە هەرێمییەی دەستی پێکرد، هەرێمی کوردستان بووە ئامانجی زیاتر لە هەزار هێرشی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و ڕاکێت و مووشەک، ئەمەش ئەم بابەتەی لە پێشبینییەکی تیۆرییەوە گۆڕی بۆ مەسەلەیەکی ئاسایشی ڕۆژانە. لەم ڕووەوە، نابێت لەبیر بكرێت کە سەردەمەکانی بۆشایی، زۆربەی جار ئەو سەردەمانەن کە گەورەترین و گرانترین هەڵە سیاسییەکانی تێدا دەکرێت.

هەمان پەیام لە دوو بارزانییەوە

قسەکانی مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ لە مەراسیمی دەرچوونی پەیمانگای کادیرانی پارتییەکەی لە هەولێر، لەم بارودۆخەدا تەنیا دەستنیشانکردنێکی ئاسایی نییە، بەڵکو وەک ئاگادارییەکی ڕوونە:

ئەگەر خۆمان پارێزگاری لە خۆمان نەکەین کەس پارێزگاریمان لێ ناکات.

بارزانی لە هەمان ڕۆژدا ڕایگەیاند کە کشانەوەی هاوپەیمانان "کۆتایی جیهان نییە" و داوای لە کورد کرد کە یەکگرتوو بن و پشتبەستوو بن بە هێزی خۆیان بۆ ئاسایشیان، هەروەها جەختیشی کردەوە کە هەرێمی کوردستان ئێران، تورکیا یان هەبوونی هەر وڵاتێکی تر بە دوژمنی خۆی ناڕوانێت. مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە ٣٠ی ئەیلوولدا ڕایگەیاندبوو کە پێشمەرگە و هێزە ئاسایشییەکانی عێراق توانا و ئامادەییان هەیە بۆ بەرەنگاربوونەوەی هەر هەڕەشەیەک کە تێبکۆشێت کشانەوەکە وەک دەرفەتێک بەکاربهێنێت، و دوای چەند ڕۆژێکیش ئاماژەی بەوەدا کە گەورەترین کەلەبەر لە هەرێمەکەدا بەرگریی ئاسمانییە و داوای سیستمی بەرگریی ئاسمانی لە بەغدا کرد. کاتێک ئەم دوو لێدوانە پێکەوە دەخوێندرێنەوە پەیامەکە ڕوون دەبێتەوە: پشتیوانیی دەرەکی کاتییە، هاوپەیمانییەکان بەپێی گۆڕانی بەرژەوەندییەکان هەڵدەوەشێنەوە؛ ئەوەی بەردەوام دەبێت، توانای بەرگریی خۆیی و تۆڕە دیپلۆماسییەکانی نەتەوەیەکە.

هاتنی ئەم پەیامە لە زاری بنەماڵەی بارزانییەوە ڕێکەوت نییە. دوای ڕێککەوتنامەی جەزائیر لە ساڵی ١٩٧٥ لە نێوان ئێران و عێراقدا، هەڵوێستی ئەمریکا و ئێران لە کێشانەوەی پشتیوانییەکانیان لە ماوەی شەوێکدا، بزووتنەوەی کوردی بەرەو هەرەس بردو ئەم ئەزموونە وەک بێبڕواییەکی هەمیشەیی لە حافظەی سیاسی نەوەی مەسعود بارزانیدا جێگیر بوو. بێدەنگی هاوپەیمانان بەرامبەر دەستبەسەرداگرتنی کەرکووک لە ١٦ی ئۆکتۆبەردا لەلایەن حەشدی شەعبی و سوپای عێراقەوە دوای ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی ٢٠١٧، دەکرێت وەک دووبارەبوونەوەی هەمان وانە لە مێژووی هاوچەرخدا ببێنرێت. لەبەر ئەمە، بانگەواز بۆ "هێزی ڕەسەن" تەنها ڕستەیەکی دروشمئامێز نییە، بەڵکو ئەنجامی پوختەکراوی ئەزموونێکی مێژوویی نیو سەدەیە.

ئامانجی ڕاستەقینەی ئاژاوەگێڕییەکان

دەبێت ئەگەری هەوڵەکانی چوار دەوڵەتەکەی دەوروبەری کوردستان بۆ تاقیکردنەوە، لە ڕێگەی پێكهاتە و گرووپە چەکدارە وەکالەتدارەکانەوە بەبێ ئەوەی ڕاستەوخۆ بەرەی شەڕ بکەنەوە، بە جدی وەربگیرێت. هێرشە گەورەکان زۆربەی جار بە ئاژاوەگێڕیی بچووک دەست پێدەکەن: بەزاندنی سنوورێک، تەقینەوەیەکی بێ ئامانج، زۆردارییەک کە بە ناوی "ئۆپەراسیۆنی ئەمنی"ییەوە شەرعیەتی پێدەدرێت یان دەستوەردانێک بۆ تێکدانی هاوسەنگیی سیاسیی ناوخۆ. هێرشەکانی ئامێری بێفڕۆکەوان بۆ سەر کونسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر، نیشانی دەدەن کە ئەم سیاستەی تاقیکردنەوەیە لە ئێستاوە جێبەجێ دەکرێت. ئامانجی یەکەمی ئەم تاقیکردنەوانە هەمیشە دەستبەسەرداگرتنی زەوی نیست؛ ئەوەی بە ڕاستی دەپێورێت، توانای وەڵامدانەوەی لایەنی بەرامبەرە.

ئایا دیاسپۆرا بێدەنگ دەبێت، ئایا ئیرادەی ناوچەکە دابەش دەبێت، ئایا رای گشتیی نێودەوڵەتی دیسان دەڵێتەوە "مەسەلەی ناوخۆییە" و لێی دەگوزەرێت؟

ئەگەر بەرامبەر بە هەنگاوە سەرەتاییەکان پەرچەکردارێکی ڕێکخراو و دیار نەبێت، هەوڵەکان گەورەتر دەبن؛ بە گەورەبوونیان، هەنگاوی دەوڵەتان بە تەنیا، بە تێپەڕبوونی کات دەبێتە سیاسەتێکی هاوبەشی گەمارۆدان. لانی کەم لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە کە کوردستان دابەش کراوە، دەوڵەتانی ناوچەکە کاتێک بابەتەکە دەبێتە کورد، کێبڕکێ قووڵەکانی نێوانیان وەلانێن و ڕوو لە هاوکاریی ئاسایشی دەکەن، ئەمەش دەبێت وەک ڕەوتێک لە پەیمانی سەعدابادی ١٩٣٧ەوە تا ئەمڕۆ بخوێنرێتەوە.

چرا پەرچەکرداری مەدەنی گرنگە

لەمڕووەوە، کورد لە هەر شوێنێکی جیهاندا بێت، دەبێت لە بەرامبەر بچووکترین هێرش بۆ سەر کوردستان، پەرچەکردارێکی مەدەنی، هەماهەنگ و هێندە بەهێز پیشان بدات کە چاوەڕوان نەکراو بێت. خۆپێشاندان، ڕاگەیەندراوی ڕۆژنامەوانی، چالاکیی لۆبی، بەدواداچوونی یاسایی، دەرکەوتن لە میدیاکاندا و زمانێکی هاوبەشی کەمینە لە نێوان ئەکتەرە سیاسییەکاندا؛ هیچ کام لەمانە ڕاگەیاندنی جەنگ نین. بەپێچەوانەوە، ئامرازێکە بۆ ڕاگرتنی جەنگ. کاتێک بیر لەوە دەکەینەوە کە دیاسپۆرای کورد لە ئەوروپا کە ژمارەیان لە ملیۆنێک کەس تێپەڕ دەکات، لە هاوڵاتیانی دەنگدەر، باجدەر و هەڵبژێردراو پێکهاتوون، دەنگی ڕێکخراوی ئەم جەماوەرە سەرچاوەیەکە کە دەتوانێت قورساییەکی ڕاستەقینەی لەسەر سیاسەتی دەرەوەی ئەو وڵاتانە هەبێت کە لێی دەژین.

چاوەڕوانکردن بەوەی «جیهان ڕێگە بەمە نادات»، لەگەڵ ئەزموونی دە ساڵی ڕابردوودا ناگونجێت. لە ساڵی ٢٠١٤دا جینۆسایدی سەر ئێزدییەکان لە شەنگال، پێش ئەوەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بجووڵێت، هەزاران گیانی لەناوبرد؛ داگیرکردنی عەفرین لە ٢٠١٨ و سەرێکانی لە ٢٠١٩ش، تەنها بە چەند بەیاننامەیەکی شەرمەزارکردن وەڵام درانەوە. جیهان زۆربەی کات دەستوەردان لەو شتانە ناکات کە ڕێگەیان پێنادات، بەڵکو دەستوەردان لەو شتانە دەکات کە «تێچوویەکی بەرزیان هەیە». ئەگەر تێچووەکە دیار نەبێت، بێدەنگیش دەبێتە سیاسەتێک.

دووفاقیی و جیهانێکی بێدەنگ

ئەو ئەکتەرانەی کە لە هەمان ڕەگ و ڕیشەی ئەو گروپانەن کە دوێنێ سەریان دەبڕی و کچانی ئێزدییان لە بازاڕەکاندا دەفرۆشت، ئەمڕۆ لە ئاستی دەوڵەتدا وەک لایەنی دانوستاندنکار دەبینرێن و لە پایتەختەکانی ڕۆژئاوا پێشوازییان لێ دەکرێت؛ لە بەرامبەردا ئەوانەی دژی ئەوان شەڕیان کرد، کاتێک ڕێککەوتنەکان گۆڕان بە تەنیا جێهێڵران، ئەمە ڕوونترین نموونەی ئەو دووفاقییەیە. ئەو کوردانەی لە شەڕی دژی داعشدا هەزاران شەهیدیان دا، بە کۆتاییهاتنی شەڕەکە بوون بە بابەتی بازرگانی، ئەمەش جارێکی دیکە سەلماندی کە سیستەمی نێودەوڵەتی نەک لەسەر بنەمای بەهاکان، بەڵکو لەسەر بنەمای بەرژەوەندییەکان کار دەکات.

پەیوەندییە بەرژەوەندیخوازەکانی سەرمایەداری، لە کاتێکدا دروشمە مرۆییەکان وردە وردە دەخەنە پەراوێزەوە، توانیویانە کۆمەڵگاکان بەو بابەتە دەستکردانەی خۆیان سەرقاڵ بکەن کە دروستیان کردووە و بەمەش بەرامبەر بە نادادپەروەرییەکانی دوور، بێهەست و بێدەنگیان بکەن. بێدەنگی یان لاوازیی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی بەرامبەر بە زۆرێک لە قەیرانەکان، نیشانەیەکی ئاشکرای ئەم بێهەستییەیە. گلەییکردن ئەم دۆخە ناگۆڕێت. ئەوەی دۆخەکە دەگۆڕێت، ئەو کەناڵە هەمیشەییانەن کە دەنگ دەگوازنەوە، ئەو پەیوەندییە دووقۆڵییانەن کە بەردەوامن و ئەو گێڕانەوەیەیە کە لێکترازاو نییە.

پێناسەیەک بۆ ئەرک

ئەو وتەیەی بارزانی کە دەڵێت «ئەگەر خۆمان نەپارێزین، کەس ناپارێزێت»، گلەیی نییە بەڵکو پێناسەی ئەرکێکە و دەبێت وەک بانگەوازێک بۆ هەموو کوردانی جیهان بخوێنرێتەوە، نەک تەنها بۆ هەرێمی کوردستان. کورد ناچارە هەمیشە ئامادە و ڕێکخراو بێت: لە ڕووی سەربازییەوە لەسەر خاکی خۆی، لە ڕووی سیاسییەوە لە دامەزراوەکانی خۆی، و لە ڕووی مەدەنییەوە لە هەموو جیهاندا. پشتگوێخستنی وروژاندنە بچووکەکان بە بیانووی ئەوەی «بەڕێوە دەچێت»، زەمینە بۆ دەستێوەردانی گەورەی سبەینێ خۆش دەکات.

پشت بەستن بە هێزی خۆ، بە واتای گۆشەگیربوون نییە؛ پەرەپێدانی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانیش بە واتای دەستپانەوە نییە. هەردووکیان پێکەوە، ناوی سیاسەتێکن کە چارەنووسی خۆی بە دەستی بەزەیی کەسانی دیکەوە نەسپێرێت.

سەرچاوەکان

• کوردستان٢٤. (٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦). سەرۆک بارزانی: «ئەگەر خۆمان نەپارێزین، کەس ئێمە ناپارێزێت».
• شەفەق نیوز. (٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦). سەرۆک وەزیران بارزانی: پێشمەرگە ئامادەیە لەگەڵ کۆتاییهاتنی ئەرکی هاوپەیمانان.
• شەفەق نیوز. (٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦). مەسروور بارزانی داوا لە بەغدا دەکات بەرگری ئاسمانی بۆ کوردستان دابین بکات.
• گیبسن، بی. ئاڕ. (٢٠١٥). فرۆشرا؟ سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا، عێراق، کورد و جەنگی سارد. نیویۆرک: پاڵگرەیڤ ماکمیلان.
• لیژنەی لێکۆڵینەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان لە سووریا. (٢٠١٦). «هاتن بۆ ئەوەی لەناومان ببەن»: تاوانەکانی داعش دژی ئێزدییەکان (A/HRC/32/CRP.2).

A Divided Public Opinion

The United States’ completion of its military withdrawal from Iraq on 30 September 2026 and the formal end of the international coalition’s campaign against Daesh in Iraq have split Kurdish public opinion sharply. One camp treats the move as a routine military reshuffle, saying “nothing will happen,” while the other argues that the pull‑out is a bad omen for Kurdistan and that regional powers will quickly fill the emerging void. This split is not new; what is new is the scale of uncertainty and the cost of complacency. After the United States withdrew completely from Syria in April 2026, the disintegration of the Syrian Democratic Forces in August, and the Kurdistan Region becoming the target of more than a thousand unmanned aerial vehicles, rockets and missile attacks in the regional war that erupted at the end of February, the debate has moved from abstract speculation to a daily security concern. In this regard, it must be remembered that periods of vacuum are often the times when the most costly political mistakes are made.

The Same Message from Two Barzanis

The speech delivered by Kurdistan Democratic Party (KDP) Chairman Mesûd Barzanî on 4 October 2026 at the graduation ceremony of his party's cadre institute in Erbil was not a casual observation but a clear warning:

If we don’t protect ourselves, no one will protect us.

Barzanî also said that the coalition’s withdrawal “is not the end of the world,” urging Kurds to unite and rely on their own security, and emphasizing that the Kurdistan Region does not consider Iran, Turkey or any other country an enemy. Kurdistan Region Prime Minister Mesrûr Barzanî stated on 30 September that the Peshmerga and Iraqi security forces have the capacity and readiness to counter any threat that could be interpreted as an opportunity to push for a withdrawal. A few days later he added that the region’s biggest shortfall is air defence, and he asked Baghdad for air‑defence systems. When the two statements are read together, the message becomes clear: foreign support is temporary, alliances dissolve as interests shift; what endures is a nation’s own defence capability and its diplomatic network.

It is no coincidence that this message comes from the Barzani family. After the 1975 Algiers Agreement signed between Iran and Iraq, the sudden withdrawal of US and Iranian support plunged the Kurdish movement into collapse, an experience that has become a lasting mistrust in the political memory of the Masoud Barzani generation. The silence of allies when Kirkuk was seized on October 16 by Hashd al‑Shaabi and the Iraqi army following the 2017 independence referendum can also be seen as a recent repetition of the same lesson. Therefore, the call for “self‑reliance” is not a slogan of bravado but the distilled result of half a century of historical experience.

The Real Purpose of the Provocations

The possibility that the four states surrounding Kurdistan will conduct testing operations through proxies and armed groups, without opening a direct front, must be taken seriously. Major attacks often begin with small provocations: a border violation, an indiscriminate explosion, pressure justified under the name of a “security operation,” or an intervention aimed at disrupting the internal political balance. Drone attacks targeting the U.S. consulate in Erbil demonstrate that this testing policy is already at work. The primary aim of these trials is not always to gain territory; what is truly measured is the opponent’s capacity to respond.

Will the diaspora fall silent, will the will in the region be divided, will the international public again brush it off as an “internal matter”?

If an organized and visible response to the initial moves does not materialize, the experiments grow; as they grow, the individual actions of states can gradually turn into a collective siege policy. Since the 1920s, when Kurdistan was partitioned, the regional states have been able to set aside their deep rivalries over the Kurds and cooperate on security—a pattern that can be read from the 1937 Sadabad Pact to the present.

Sivil Tepki Neden Kritik

Therefore, wherever they are in the world, Kurds must demonstrate an unexpectedly strong, coordinated and civilian response to even the smallest attack on Kurdistan. A rally, a press release, lobbying activity, legal action, media visibility and a minimal common language among political actors—none of these constitute a declaration of war. On the contrary, they are tools that can stop a war before it starts. Considering that the Kurdish diaspora in Europe numbers over a million and consists of voting, tax‑paying, elected citizens, the organized voice of this community can be a resource capable of exerting real influence on the foreign policies of their host countries.

Waiting for the world to “not allow this” does not match the experience of the past decade. The genocide against the Yazidis in Sinjar in 2014 claimed thousands of lives before the international community acted; the occupations of Afrin in 2018 and Serêkaniyê in 2019 were met with reactions that did not go beyond a few condemnatory statements. The world often intervenes not in what it refuses to permit, but in what carries a high price. When the price is invisible, silence itself becomes a policy.

Double Standards and a Silencing World

The same actors who once beheaded and kidnapped Yazidi girls from Sinjar and sold them in markets are now being dealt with at the state level, welcomed in Western capitals; those who fought against them can be abandoned as soon as agreements change. This is one of the starkest examples of double standards. Kurds who gave thousands of martyrs in the fight against ISIS are reduced to bargaining chips once the war ends, showing once again that the international system operates on interests rather than values.

Capitalist interest relations, while gradually pushing humanist discourses aside, have also succeeded in desensitizing societies to distant injustices by drowning them in artificial agendas of their own making. The silence or feebleness of civil‑society organisations in the face of many crises is a clear sign of this desensitisation. Complaining does not change this picture. What changes it are permanent channels that will carry the voice, ongoing bilateral relations, and an undispersed narrative.

A Definition of Duty

Barzani's remark “if we don’t protect ourselves, no one will protect us” is not a threat but a definition of duty and should be read not only as a call to the Kurdistan Region but to Kurds everywhere in the world. Kurds must be ready and organised at all times: militarily on their own lands, politically in their own institutions, and civically across the globe. Dismissing small provocations as “manageable” paves the way for a larger intervention tomorrow.

Relying on one's own power is not isolation; developing bilateral relations is not surrender. Together, they constitute a politics that does not leave matters to the mercy of others.

References

• Kurdistan24. (2026, October 4). President Barzani: "If We Do Not Protect Ourselves, No One Will Protect Us".
• Shafaq News. (2026, September 30). PM Barzani: Peshmerga ready as coalition mission ends.
• Shafaq News. (2026, October 6). Masrour Barzani urges Baghdad to provide Kurdistan with air defenses.
• Gibson, B. R. (2015). Sold Out? US Foreign Policy, Iraq, the Kurds, and the Cold War. New York: Palgrave Macmillan.
• BM Syria Investigation Commission. (2016). "They came to destroy": ISIS Crimes Against the Yazidis (A/HRC/32/CRP.2).

افکار عمومی تقسیم‌شده

اتمام خروج نظامی ایالات متحده از عراق در 30 سپتامبر 2026 و پایان رسمی عملیات ائتلاف بین‌المللی علیه داعش در عراق، افکار عمومی کردها را به وضوح به دو بخش تقسیم کرده است. بخشی با گفتن «هیچ مشکلی پیش نمی‌آید» این فرایند را بازسازی نظامی عادی می‌دانند، در حالی که بخش دیگر ادعا می‌کند این خروج نشانه‌ای مثبت برای کردستان نیست و خلأ ایجاد شده به سرعت توسط قدرت‌های منطقه‌ای پر خواهد شد. این تقسیم جدید نیست؛ آنچه تازه است، بزرگی عدم‌اطمینان و هزینهٔ سستی است. پس از خروج کامل ایالات متحده از سوریه در آوریل 2026، فروپاشی نیروهای دموکراتیک سوریه در ماه اوت، و هدف قرار گرفتن منطقهٔ کردستان توسط بیش از هزار پهپاد، موشک و موشک بالستیک در جنگ منطقه‌ای که از پایان فوریه آغاز شد، این بحث را از یک پیش‌بینی انتزاعی به یک مسألهٔ امنیتی روزمره تبدیل کرده است. بنابراین نباید فراموش کرد که دوره‌های خلأ اغلب زمان‌هایی هستند که گران‌ترین خطاهای سیاسی رخ می‌دهند.

پیام یکسان از دو بارزانی

سخنرانی‌ای که رئیس حزب دموکرات کردستان، مسعود برزانی، در مراسم فارغ‌التحصیلی مؤسسه کاردانی حزبی خود در ۴ اکتبر ۲۰۲۶ در هه‌ولێر (ارامکو) ایراد کرد، صرفاً یک مشاهده عادی نبود، بلکه هشداری واضح به شمار می‌رفت:

اگر خودمان را محافظت نکنیم، هیچ‌کس ما را محافظت نخواهد کرد.

برزانی در همان روزها، با بیان اینکه خروج ائتلاف «پایان جهان نیست»، کردها را به اتحاد و تکیه بر امنیت خود دعوت کرد و تأکید کرد که منطقه کردستان ایران، ترکیه یا هیچ کشور دیگری را دشمن نمی‌داند.

نخست‌وزیر منطقه کردستان، مسروع برزانی، در ۳۰ سپتامبر اعلام کرد که نیروهای پیشمرگه و نیروهای امنیتی عراق توان و آمادگی لازم برای مقابله با هر تهدیدی را که می‌تواند خروج را فرصتی تلقی کند، دارند؛ و چند روز پس از آن، بزرگ‌ترین نقص منطقه را دفاع هوایی دانسته و از بغداد درخواست سامانه‌های دفاع هوایی کرد.

وقتی این دو بیانیه همزمان خوانده می‌شوند، پیام واضح می‌شود: حمایت خارجی موقت است، ائتلاف‌ها با تغییر منافع از هم می‌پاشند؛ آنچه پایدار است، توان دفاعی یک ملت و شبکه‌های دیپلماتیک خود آن است.

این پیام که از دهان خانواده بارزانی می‌آید، تصادفی نیست. پس از امضای توافق‌نامه الجزایر در سال ۱۹۷۵ بین ایران و عراق، رویکردی که حمایت آمریکا و ایران را در یک شب به دست آورد، جنبش کردها را به سقوط کشاند و این تجربه به عنوان یک بی‌اعتمادی دائمی در حافظه سیاسی نسل مسعود بارزانی جای گرفت. پس از رفراندوم استقلال در سال ۲۰۱۷، سکوت متحدان در مواجهه با تصرف کرکوک توسط حشدی شبی و ارتش عراق در ۱۶ اکتبر می‌تواند به‌عنوان تکرار نزدیک این درس در تاریخ اخیر دیده شود. به همین دلیل، فراخوان «توانایی ذاتی» نه یک جملهٔ تند و تیز، بلکه نتیجهٔ تقطیر یک تجربه تاریخی نیم‌قرن‌ساله است.

هدف واقعی تحریک‌ها

احتمال این که چهار کشور اطراف کردستان، بدون باز کردن جبهه مستقیم، از طریق ساختارهای نماینده و گروه‌های مسلح، به آزمایش‌های مرزی بپردازند، باید جدی گرفته شود. حملات بزرگ اغلب با تحریکات کوچک آغاز می‌شوند: یک تخلف مرزی، انفجار بدون هدف خاص، فشار مشروع‌سازی‌شده تحت عنوان «عملیات امنیتی» یا مداخله‌ای برای برهم زدن تعادل سیاسی داخلی. حملات پهپادهای بدون سرنشین به سفارت‌خانه آمریکا در هه‌ولێر نشان می‌دهد که این سیاست آزمایشی از پیش در حال اجراست. هدف اولیه این آزمایش‌ها همیشه کسب سرزمین نیست؛ آنچه سنجیده می‌شود، ظرفیت واکنش طرف مقابل است.

آیا دیاسپورا ساکت خواهد شد، ارادهٔ منطقه تقسیم خواهد شد، و جامعهٔ بین‌المللی دوباره با گفتن «مسئله داخلی» آن را رد خواهد کرد؟

اگر در برابر اولین اقدامات واکنش سازمان‌یافته و مشهودی شکل نگیرد، آزمایش‌ها بزرگ می‌شوند؛ هر چه بزرگتر شوند، اقدامات تک‌تک دولت‌ها می‌توانند به مرور زمان به یک سیاست محاصره مشترک تبدیل شوند. از زمان تقسیم کردستان در دههٔ ۱۹۲۰، دولت‌های منطقه‌ای می‌توانستند در مورد کردها رقابت‌های عمیق خود را به تعلیق درآورده و به همکاری‌های امنیتی روی آورند؛ این روند باید به‌عنوان الگویی از پیمان ساداباد ۱۹۳۷ تا به امروز خوانده شود.

چرا واکنش مدنی حیاتی است

به همین دلیل، صرف‌نظر از اینکه در کجای جهان باشند، کردها باید در مواجهه با کوچک‌ترین حمله به کردستان واکنش غیرمنتظره‌ای قدرتمند، هماهنگ و مدنی نشان دهند. تجمع، بیانیهٔ مطبوعاتی، فعالیت لابی، پیگیری حقوقی، دیده شدن در رسانه‌ها و حداقل یک زبان مشترک بین بازیگران سیاسی؛ هیچ‌یک از این‌ها اعلان جنگ نیستند. برعکس، ابزارهایی برای قطع مسیر جنگ هستند. وقتی در نظر بگیریم که دیاسپورای کردها در اروپا بیش از یک میلیون نفر شامل شهروندانی است که رأی می‌دهند، مالیات می‌پردازند و انتخاب می‌شوند، صدای سازمان‌یافتهٔ این گروه می‌تواند منبعی باشد که وزن واقعی بر سیاست خارجی کشورهای میزبان خود داشته باشد.

«انتظار اینکه «جهان این را اجازه ندهد» با تجربهٔ ده سال گذشته همخوانی ندارد. نسل‌کشی که در سال ۲۰۱۴ در شنگال علیه یزیدی‌ها صورت گرفت، پیش از آنکه جامعه بین‌المللی اقدام کند، هزاران جان را گرفت؛ اشغال افریند در سال ۲۰۱۸ و سرکانیه در سال ۲۰۱۹ با واکنش‌هایی محدود به چند بیانیهٔ انتقادی مواجه شد. جهان اغلب به جای مداخله در چیزهایی که اجازهٔ آن را نمی‌دهد، به چیزهایی که هزینهٔ بالایی دارند، مداخله می‌کند. اگر هزینه مشهود نباشد، سکوت نیز به یک سیاست تبدیل می‌شود.

استاندارد دوگانه و جهان ساکت

اینکه امروز بازیگران ریشه‌دار همانند ساختارهایی که روز گذشته با سرقت دختران یزیدی از شنگال و فروش آن‌ها در بازارها سر و کار داشتند، در سطح دولتی مورد توجه قرار گیرند و در پایتخت‌های غربی میهمان شوند؛ در حالی که کسانی که علیه آن‌ها می‌جنگیدند، با تغییر توافق‌ها رها می‌شوند، از واضح‌ترین نمونه‌های این استاندارد دوگانه است. اینکه کردها که در جنگ علیه داعش هزاران شهید دادند، پس از پایان جنگ به یک موضوع مذاکره‌ای تبدیل شوند، بار دیگر نشان داد که نظام بین‌المللی بر پایهٔ ارزش‌ها نه، بلکه بر پایهٔ منافع کار می‌کند.

رابطه‌های سرمایه‌داری منافع، به تدریج گفتمان‌های انسانی را به حاشیه می‌رانند و جوامع را درگیر برنامه‌های ساختگی خود می‌کنند تا نسبت به بی‌عدالتی‌های دوردست بی‌حس شوند. سکوت یا ضعف سازمان‌های جامعه مدنی در برابر بسیاری از بحران‌ها، نشان واضحی از این بی‌حسی است. شکایت این وضعیت را تغییر نمی‌دهد. چیزی که تغییر می‌دهد، کانال‌های دائمی برای انتقال صدا، روابط دو‑طرفه مستمر و روایت غیرفسوس است.

تعریف یک وظیفه

سخن «اگر خودمان را محافظت نکنیم، هیچ‌کس ما را محافظت نخواهد کرد» از بارزانی یک تذکر نیست، بلکه یک تعریف وظیفه است و باید نه تنها برای منطقه کردستان بلکه به عنوان فراخوانی برای کردهای سراسر جهان خوانده شود. کردها باید در هر لحظه آماده و سازمان‌یافته باشند: از نظر نظامی در سرزمین‌های خود، از نظر سیاسی در نهادهای خود، و از نظر مدنی در سراسر جهان. نادیده گرفتن تحریکات کوچک با این ادعا که «قابل کنترل است»، زمینهٔ مداخلهٔ بزرگ‌تری در آینده را فراهم می‌کند.

اتکا به قدرت ذاتی تنهایی نیست؛ تقویت روابط دوجانبه نیز تسلیم شدن نیست. هر دو با هم، نام سیاستی است که به رحمت دیگران واگذار نمی‌شود.

منابع

• Kurdistan24. (2026، ۴ اکتبر). رئیس‌جمهور بارزانی: «اگر خودمان را محافظت نکنیم، هیچ‌کس ما را محافظت نخواهد کرد».
• Shafaq News. (2026، ۳۰ سپتامبر). نخست‌وزیر بارزانی: پیشمرگه‌ها آماده‌اند همان‌طور که مأموریت ائتلاف به پایان می‌رسد.
• Shafaq News. (2026، ۶ اکتبر). مسرور بارزانی از بغداد می‌خواهد دفاع هوایی کردستان را فراهم کند.
• Gibson, B. R. (2015). فروخته شد؟ سیاست خارجی ایالات متحده، عراق، کردها و جنگ سرد. نیویورک: Palgrave Macmillan.
• BM Suriye Soruşturma Komisyonu. (2016). «آنها برای نابود کردن آمدند»: جنایات داعش علیه یازیدها (A/HRC/32/CRP.2).

رأي عام منقسم

أكمل الولايات المتحدة الأمريكية انسحابها العسكري من العراق في 30 سبتمبر 2026، وأنهت رسميًا العملية التي قادتها التحالف الدولي ضد داعش في العراق، مما قسّم الرأي العام الكردي إلى قسمين واضحين. فجزء يرحّب بالعملية باعتبارها «لا شيء سيحدث» ويعتبرها إعادة تنظيم عسكرية عادية، بينما يرى الجزء الآخر أن هذا الانسحاب لا يمثل إشارة إيجابية لكردستان، وأن الفراغ الناتج سيملأه بسرعة قوى إقليمية. هذا الانقسام ليس جديدًا؛ ما هو جديد هو حجم عدم اليقين وتكلفة الهدوء. بعد انسحاب الولايات المتحدة بالكامل من سوريا في أبريل 2026، وتفكك القوى الديمقراطية السورية في أغسطس، وتعرض إقليم كردستان لأكثر من ألف هجوم بطائرات بدون طيار وصواريخ وصواريخ باليستية منذ بداية الحرب الإقليمية في فبراير، تحوّلت هذه المناقشة من توقع مجرد إلى مسألة أمنية يومية. لذا يجب ألا ننسى أن فترات الفراغ غالبًا ما تكون الفترات التي تُرتكب فيها أغلى الأخطاء السياسية.

نفس الرسالة من بارزانيين

ألقى رئيس حزب كردستان الديمقراطي مسعود برزاني في خطابٍ ألقاه في حفل تخرج معهد الكادر الحزبي في أربيل بتاريخ 4 أكتوبر 2026، تصريحًا لم يكن مجرد ملاحظة عادية في هذا السياق، بل كان إنذارًا صريحًا:

إذا لم نحمِ أنفسنا فلن يحمينا أحد.

وفي الأيام نفسها، قال برزاني إن انسحاب التحالف ليس «نهاية العالم»، داعيًا الأكراد إلى الوحدة والاعتماد على أنفسهم في أمنهم، مؤكدًا أن إقليم كردستان لا يعتبر إيران أو تركيا أو أي دولة أخرى عدوًا.

وقال رئيس وزراء إقليم كردستان مسروع برزاني في 30 سبتمبر إن قوات بيشمرج والقوات الأمنية العراقية تمتلك القدرة والاستعداد لمواجهة أي تهديد قد يُستغل كفرصة للانسحاب، وبعد بضعة أيام أشار إلى أن أكبر نقص في الإقليم هو في مجال الدفاع الجوي، وطالب بغداد بتوفير أنظمة دفاع جوي.

وعند قراءة التصريحين معًا يتضح الرسالة: الدعم الخارجي مؤقت، فالتحالفات تتفكك مع تغير المصالح؛ ما يبقى دائمًا هو قدرة الأمة على الدفاع وشبكاتها الدبلوماسية.

ليس من قبيل الصدفة أن يأتي هذا الرسالة من فم عائلة برزاني. بعد توقيع اتفاقية الجزائر في عام 1975 بين إيران والعراق، أدى التوجه الذي جذب دعم الولايات المتحدة وإيران في ليلة واحدة إلى دفع الحركة الكردية نحو الانهيار، وقد ترسّخ هذا التجربة في ذاكرة الجيل السياسي لمسعود برزاني كعدم ثقة دائم. كما يمكن اعتبار صمت الحلفاء أمام استيلاء حشدي شابي والجيش العراقي على أربيل في 16 أكتوبر بعد استفتاء الاستقلال عام 2017 تكرارًا حديثًا لنفس الدرس. لذلك، فإن الدعوة إلى "القوة الذاتية" ليست مجرد شعار بل هي نتيجة مستخلصة من تجربة تاريخية استمرت نصف قرن.

الهدف الحقيقي للاستفزازات

يجب أخذ احتمال قيام أربع دول تحيط بكردستان، دون فتح جبهات مباشرة، بإجراء تجارب عبر كيانات بالوكالة وجماعات مسلحة، على محمل الجدية. غالبًا ما تبدأ الهجمات الكبيرة بمستفزات صغيرة: اختراق حدود، انفجار لا يستهدف هدفًا محددًا، ضغط يُبرَّر تحت مسمى "عملية أمنية"، أو تدخل يهدف إلى زعزعة التوازن السياسي الداخلي. تُظهر هجمات الطائرات بدون طيار الموجهة إلى القنصلية الأمريكية في هه‌ولير أن سياسة الاختبار هذه قد بدأت بالفعل في التنفيذ. الهدف الأول لهذه التجارب ليس دائمًا كسب أراضٍ؛ ما يُقاس فعليًا هو قدرة الطرف الآخر على الرد.

هل ستصمت الجالية، وهل ستنقسم الإرادة في المنطقة، وهل سيستمر الرأي العام الدولي في القول "مسألة داخلية" ويتجاهلها؟

إذا لم تتشكل ردود فعل منظمة ومرئية ضد التحركات الأولية، فإن التجارب ستنمو؛ ومع نموها قد تتحول تحركات الدول الفردية بمرور الوقت إلى سياسة حصار مشتركة. يجب قراءة ما يحدث منذ تقسيم كردستان في عشرينيات القرن الماضي كأنماط يمكن للدول الإقليمية أن تُعلّق منافستها العميقة عندما يتعلق الأمر بالأكراد وتوجه تعاونًا أمنيًا، وهذا نمط يمتد من ميثاق ساداباد عام 1937 حتى اليوم.

لماذا الرد المدني مهم

لذلك، بغض النظر عن مكان وجودهم في العالم، يجب على الأكراد أن يظهروا ردًا مدنيًا غير متوقع القوة، منسقًا ومتماسكًا في مواجهة أصغر هجوم موجه إلى كردستان. التجمعات، والبيانات الصحفية، والأنشطة اللوبيّة، والمتابعات القانونية، والظهور الإعلامي، واللغة المشتركة الأدنى بين الفاعلين السياسيين؛ لا يُعد أي منها إعلان حرب. بل على العكس، هي أدوات يمكن أن تمنع اندلاع الحرب. وعند اعتبار أن جالية الأكراد في أوروبا تتجاوز المليون شخص، وهم من يصوّتون ويدفعون الضرائب ويُنتخبون كمواطنين، فإن صوتهم المنظم يمكن أن يكون مصدرًا يحمل وزنًا حقيقيًا في سياسات الدول التي يقيمون فيها.

"الانتظار على أن "العالم لن يسمح بذلك" لا يتماشى مع تجارب العقد الماضي. ففي عام 2014 ارتكب إبادة جماعية ضد الأيزيديين في شينجار قبل أن يتدخل المجتمع الدولي، وقد أودت إلى آلاف القتلى؛ أما احتلال إفرين في 2018 وسيريكانيا في 2019 فقابلهما ردود فعل اقتصرت على إصدارات إدانة قليلة. غالبًا ما يتدخل العالم ليس في ما لا يسمح به، بل في ما له تكلفة باهظة. وإذا لم تُظهر التكلفة، يصبح الصمت سياسة."

ازدواجية المعايير والعالم الصامت

إن التعامل اليوم مع الفاعلين الذين يأتون من نفس الجذور التي كانت تبيع فتيات أيزيدية صغارًا اختُطفن من شينجار في أسواق البشر، من خلال مناقشتهم على مستوى الدولة واستضافتهم في عواصم الغرب، بينما يُترك الذين حاربوا ضدهم مهملين عندما تتغير الاتفاقيات، يُعد من أوضح أمثلة هذه الازدواجية. كما أن الأكراد الذين قدموا آلاف الشهداء في الحرب ضد داعش قد تم تقليلهم إلى مجرد موضوع للتفاوض بعد انتهاء القتال، مما يثبت مرة أخرى أن النظام الدولي يعمل على أساس المصالح وليس القيم.

بينما العلاقات الرأسمالية القائمة على المصالح تدفع الخطابات الإنسانية إلى الهامش تدريجياً، فإنها تغمر المجتمعات بأجندات اصطناعية من صنعها، مما يؤدي إلى تبلد الحس تجاه الظلم البعيد. صمت أو ضعف المنظمات المجتمع المدني أمام العديد من الأزمات هو دليل واضح على هذا التبلد. الشكوى لا تغير هذا المشهد. ما يغيّره هو القنوات الدائمة التي تنقل الصوت، والعلاقات الثنائية المستمرة، السرد غير المتفتت.

تعريف المهمة

إن قول بارزاني «إذا لم نحمِ أنفسنا فلن يحمينا أحد» ليس شكوى، بل هو تعريف للمهمة ويجب أن يُقرأ كنداء ليس فقط إلى إقليم كردستان بل إلى جميع الأكراد في كل أنحاء العالم. يجب أن يكون الأكراد مستعدين ومنظمين في كل لحظة: عسكرياً على أراضيهم، سياسياً في مؤسساتهم، ومدنياً في جميع أنحاء العالم. التهاون في التعامل مع الاستفزازات الصغيرة بعبارة «يمكن التحكم فيها» يهيئ الأرضية لتدخل كبير غدًا.

الاعتماد على القوة الذاتية ليس عزلة؛ وتطوير العلاقات الثنائية ليس مد يد العون. معًا، هما اسم سياسة لا تُترك لرحمة الآخرين.

المراجع

• Kurdistan24. (2026, 4 أكتوبر). الرئيس بارزاني: "إذا لم نحمِ أنفسنا فلن يحمينا أحد".
• شفق نيوز. (2026, 30 سبتمبر). رئيس الوزراء بارزاني: بيشمركة جاهزة مع انتهاء مهمة التحالف.
• شفق نيوز. (2026, 6 أكتوبر). مسرور بارزاني يحث بغداد على توفير دفاعات جوية لكردستان.
• Gibson, B. R. (2015). هل تم التخلي؟ السياسة الخارجية الأمريكية، العراق، الأكراد، والحرب الباردة. نيويورك: Palgrave Macmillan.
• لجنة التحقيق في سوريا التابعة للأمم المتحدة. (2016). "جاؤوا للتدمير": جرائم داعش ضد اليزيديين (A/HRC/32/CRP.2).