PEZKUWICHAINDIJITAL KURDISTAN NEWS 15 HEZÎRAN 2026 · DUŞEM
Gündem Kürdistan
Kürdistan

Kürdistan Bölgesi'nde Tarım ve Gıda Sanayisi İthalattan İhracata Geçişte
Kürdistan Bölgesi Hükümeti, vergi ve gümrük muafiyetleri, arazi tahsisi ve yeni tesislerle tarım‑gıda sektörünü ihracata yönlendiriyor.

Kürdistan Bölgesi'nde Tarım ve Gıda Sanayisi İthalattan İhracata Geçişte

Kürdistan Bölgesi Hükümeti, vergi ve gümrük muafiyetleri, arazi tahsisi ve yeni tesislerle tarım‑gıda sektörünü ihracata yönlendiriyor.

Kürdistan Bölgesi Hükümeti, ekonomide petrole bağımlılığı azaltmak ve gelir kaynaklarını çeşitlendirmek amacıyla tarım ve gıda sanayisini kalkınmanın merkezine yerleştirdi. Vergi ve gümrük muafiyetleri, bedelsiz arazi tahsisi, artırılan silo kapasiteleri ve sözleşmeli tarım modeliyle ithalatçı konumdan üretici ve ihracatçı bir yapıya geçiş hızlandırılıyor.

Tarım ve Su Kaynakları Bakanlığı Sözcüsü Qareman Qadir, hasat dönemlerinde yerli üreticiyi korumak için ithalata sıkı tedbirler alındığını, sebze, patates, domates ve meyve gibi ürünlerin ithalatının yasaklandığını ya da yüksek gümrük vergileriyle sınırlandırıldığını belirtti. Beyaz et sektöründe kendi kendine yeter seviyeye ulaştıklarını, tavuk ve yumurta üretiminin iç tüketimin ötesine geçtiğini ve ürünlerin önemli bir kısmının Irak’ın orta ve güney vilayetlerine ihraç edildiğini, ayrıca paketleme ve soğuk hava depolama tesislerine kolaylık sağlandığını vurguladı.

Bakanlık verilerine göre Kelar, Berdereş ve Kuştepe gibi yeni inşa edilen tesislerle birlikte bölgedeki silo sayısı 11'i aştı; toplam buğday depolama kapasitesi 500 bin tondan yaklaşık 1 milyon tona yükseltilerek çiftçilerin yıllık buğday rekoltesi güvence altına alındı. Erbil, Süleymaniye, Duhok, Halepçe ve bağımsız idarelerde özel sektör iş birliğiyle geniş bir soğuk hava deposu ağı kurularak üreticilerin ürünlerini hasat döneminde değerinin altına satması önlenip yıl boyunca yerli ürün tedariki sağlandı.

Ticaret ve Sanayi Bakanlığı Müsteşarı Serwer Hawari, fabrikalara gümrük muafiyeti sağlamak için "yerli üreticiden alım yapma" şartı getirdiklerini açıkladı. Sanayiciler, yurt içinde bulunmayan makine ve hammaddeyi 10 yıl boyunca gümrüksüz ithal edebiliyor; bunun karşılığında patates, domates ve zeytin gibi temel girdileri yerli çiftçiden satın almak zorunda. Sözleşmeli tarım modeliyle çiftçilere özel tohum ve fide temin edilip hasat sonunda ürün satın alındığını, bu durumun sanayi ile tarım sektörü arasında güçlü bir ekonomik entegrasyon oluşturduğunu belirtti.

Kaynak: Kurdistan24

Li Herêma Kurdistanê pîşesaziya çandiniyê û xwarinê ji hawardakirinê ber bi hinardekirinê ve diçe

Hikûmeta Herêma Kurdistanê bi rêya efûkirina bac û gumrikê, dabeşkirina erd û tesîsên nû, sektora çandinî û xwarinê ber bi hinardekirinê ve dibe.

Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji bo kêmkirina girêdayiya aboriyê bi neftê û ji bo pirrbûna çavkaniyên dahatê, çandinî û pîşesaziya xwarinê xiste navenda geşepêdanê. Bi rêya efûkirina bac û gumrikê, dabeşkirina erdên bêberamber, zêdekirina kapasîteya siloyan û modela çandiniya bi peyman, derbasbûna ji rewşa hawardakirinê ber bi avahiyeke hilberîner û hinardekar ve lezdtir dibe.

Berdevkê Wezareta Çandinî û Çavkaniyên Avê Qareman Qadir diyar kir ku di demên çandiniyê de ji bo parastina hilberînerên navxweyî li dijî hawardakirinê tedbîrên hişk hatine girtin û hawardakirina berhemên wekî sebze, kartol, bacanên sor û fêkiyan hatiye qedexekirin yan jî bi bacên bilind yên gumrikê hatiye sînorkirin. Wî teqez kir ku di sektora goştê spî de ghiştine asteke ku besî xwe dikin, hilberîna mirîşk û hêkan ji bo vexwarina navxweyî zêdetir bûye û beşek girîng ji berheman ji bo parêzgehên navend û başûrê Iraqê tê hinardekirin, her wiha ji bo tesîsên pakêtkirin û embarên sar hêsankarî hatine kirin.

Li gorî daneyên wezaretê, bi avakirina tesîsên nû yên li Kelar, Berdereş û Kuştepeyê, hejmara silo û embarên li herêmê derbasî 11an bûye; kapasîteya depokirina genim ji 500 hezar tonî derketiye nêzîkî 1 milyon tonî û bi vî awayî berhema salane ya genim a cotkaran hatiye ewlekirin. Li Hewlêr, Silêmanî, Dihok, Helebce û îdareyên serbixwe, bi hevkariya sektora taybet toreke berfireh a depoyên sar hatiye avakirin. Bi vê yekê pêşî li firotina berheman di bin nirxê wan de di dema dirûnê de hatiye girtin û dabînkirina berhemên xwecihî di dirêjahiya salê de hatiye misogerkirin.

Cîgirê Wezîrê Bazirganî û Pîşesaziyê Serwer Hewarî daxuyand ku wan ji bo dayîna muafiyeta gumrikê ya kargehan, şertê "kirîna ji hilberînerên xwecihî" danîne. Pîşesazkar dikarin makîne û madeyên xav ên ku li nav welêt nînin, 10 salan bê gumrik îthal bikin; lê li hemberî vê yekê mecbûr in ku berhemên bingehîn ên wekî kartol, bacanê sor û zeytûnan ji cotkarên xwecihî bikirin. Hewarî diyar kir ku bi modela çandiniya peymanî, tov û şitilên taybet ji cotkaran re tên dabînkirin û di dawiya dirûnê de berhem tên kirîn; ev rewş jî di navbera sektora pîşesazî û çandiniyê de entegrasyoneke xurt a aborî ava dike.

Çavkanî: Kurdistan24

کشتوکاڵ و پیشەسازیی خۆراک لە هەرێمی کوردستان لە قۆناغی گواستنەوە لە هاوردەکردنەوە بۆ هەناردەکردن

حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی لێخۆشبوونی باج و گومرگ، تەرخانکردنی زەوی و دامەزراندنی کارگەی نوێ، کەرتی کشتوکاڵ و خۆراک بەرەو هەناردەکردن ئاراستە دەکات.

حکومەتی هەرێمی کوردستان بە مەبەستی کەمکردنەوەی پشت بەستن بە نەوت لە ئابووریدا و هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی داهات، کەرتی کشتوکاڵ و پیشەسازیی خۆراکی کردووەتە چەقی گەشەپێدان. لە ڕێگەی لێخۆشبوونی باج و گومرگ، تەرخانکردنی زەوی بە بێ بەرامبەر، زیادکردنی توانای سایلۆکان و سیستەمی کشتوکاڵی گرێبەست، پرۆسەی گواستنەوە لە دۆخی هاوردەکردنەوە بۆ پێکهاتەیەکی بەرهەمهێنەر و هەناردەکەر خێراتر دەکرێت.

وتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، قارەمان قادر، ئاماژەی بەوە کرد کە لە کاتی وەرزی دروێنەدا بۆ پاراستنی بەرهەمهێنەری ناوخۆیی، ڕێکاری توند بۆ هاوردەکردن گیراوەتەبەر و هاوردەکردنی بەرهەمەکانی وەک سەوزە، پەتاتە، تەماتە و میوە قەدەغە کراوە یان بەهۆی باجی بەرزی گومرگییەوە سنووردار کراوە. ناوبراو جەختی لەوە کردەوە کە لە کەرتی گۆشتی سپیدا گەیشتوونەتە ئاستی خۆبژێوی و بەرهەمهێنانی مریشک و هێلکە لە ئاستی پێداویستی ناوخۆ تێپەڕیوە و بەشێکی زۆری بەرهەمەکان بۆ پارێزگاکانی ناوەڕاست و باشووری عێراق هەناردە دەکرێن، هەروەها ئاسانکاری بۆ دامەزراندنی کارگەی پاکەتکردن و عەمباری ساردکەرەوە کراوە.

بەپێی زانیارییەکانی وەزارەت، بە دروستکردنی کۆگای نوێی وەک لە کەلار، بەردەڕەش و قوشتەپە، ژمارەی سایلۆکانی هەرێم لە ١١ سایلۆ تێپەڕی؛ کۆی گشتیی توانای کۆگا کردنی گەنم لە ٥٠٠ هەزار تۆنەوە بۆ نزیکەی ١ ملیۆن تۆن زیادی کردووە، بەمەش بەرهەمی ساڵانەی گەنمی جووتیاران مسۆگەر کراوە. لە هەولێر، سلێمانی، دهۆک، هەڵەبجە و ئیدارە سەربەخۆکان بە هاوکاریی کەرتی تایبەت تۆڕێکی بەرفراوانی کۆگای ساردکەرەوە دامەزرێنراوە، بەمەش ڕێگری لەوە کراوە جووتیاران لە وەرزی دروێنەدا بەرهەمەکانیان بە نرخێکی کەم بپڕۆشن و دابینکردنی بەرهەمی ناوخۆیی لە درێژایی ساڵدا مسۆگەر کراوە.

سەروەر هەواری، بریکاری وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی ڕایگەیاند کە بۆ پێدانی لێخۆشبوونی گومرکی بە کارگەکان، مەرجی "کڕینی بەرهەم لە بەررهەمهێنەرانی ناوخۆیی"یان داناوە. پیشەسازان دەتوانن بۆ ماوەی ١٠ ساڵ ئەو ئامێر و کەرەستە خاوانەی لە ناوخۆدا دەستناکەون بەبێ گومرک هاوردە بکەن؛ لە بەرامبەردا دەبێت کەرەستە سەرەکییەکانی وەک پێداویستییەکانی پەتاتە، تەماتە و زەیتوون لە جووتیارانی ناوخۆ بکڕنەوە. ئاماژەی بەوەش کرد، بە سیستەمی گرێبەستی کشتوکاڵی، تۆو و نەمامی تایبەت دەدرێتە جووتیاران و لە کۆتایی دروێنەدا بەرهەمەکانیان لێ دەکڕدرێتەوە، ئەمەش پەیوەندییەکی ئابووریی بەهێزی لە نێوان کەرتی پیشەسازی و کشتوکاڵدا دروست کردووە.

سەرچاوە: Kurdistan24

Transition of Agriculture and Food Industry in the Kurdistan Region from Import to Export

The Kurdistan Regional Government is steering the agri‑food sector toward exports through tax and customs exemptions, land allocation and new facilities.

The Kurdistan Regional Government has placed agriculture and the food industry at the heart of development in order to reduce dependence on oil and diversify revenue sources. Tax and customs exemptions, free land allocation, expanded silo capacity and a contract‑farming model are accelerating the shift from an importer role to a producer and exporter.

Qareman Qadir, spokesperson for the Ministry of Agriculture and Water Resources, said that strict measures have been taken on imports during harvest seasons to protect domestic producers, including bans or high customs duties on vegetables, potatoes, tomatoes and fruit. He noted that the white‑meat sector has reached self‑sufficiency, that chicken and egg production now exceeds domestic consumption, and that a significant portion of the output is exported to Iraq’s central and southern governorates. He also highlighted the facilitation of packaging and cold‑storage facilities.

According to ministry data, with newly built facilities such as Kelar, Berdereş and Kuştepe, the number of silos in the region has exceeded 11; total wheat storage capacity has been raised from 500,000 tons to about 1 million tons, securing farmers’ annual wheat harvest. In Erbil, Sulaymaniyah, Duhok, Halabja and the autonomous administrations, a wide network of cold‑storage warehouses has been established in cooperation with the private sector, preventing producers from having to sell their products below value during the harvest season and ensuring domestic product supply throughout the year.

The Secretary General of the Ministry of Trade and Industry, Serwer Hawari, announced that a “purchase from local producer” condition has been introduced to grant customs exemptions to factories. Manufacturers can import machinery and raw materials not available domestically duty‑free for ten years; in return they must buy basic inputs such as potatoes, tomatoes and olives from local farmers. Under a contract‑farming model, special seeds and seedlings are provided to farmers and the harvested product is purchased back, creating a strong economic integration between industry and agriculture.

Source: Kurdistan24

صنعت کشاورزی و غذایی در منطقه کردستان به سمت صادرات می‌رود

دولت منطقه کردستان با اعطای معافیت‌های مالیاتی و گمرکی، تخصیص اراضی و ایجاد تأسیسات جدید، بخش کشاورزی‑غذایی را به سمت صادرات هدایت می‌کند.

دولت منطقه کردستان با هدف کاهش وابستگی اقتصاد به نفت و تنوع‌بخشی به منابع درآمدی، صنعت کشاورزی و غذا را در مرکز توسعه قرار داده است. با ارائه معافیت‌های مالیاتی و گمرکی، تخصیص اراضی رایگان، افزایش ظرفیت سیلوها و مدل کشاورزی قراردادی، انتقال از وضعیت واردکننده به ساختاری تولیدکننده و صادرکننده تسریع می‌شود.

سخنگوی وزارت کشاورزی و منابع آب، قهرمان قادر، اعلام کرد که در دوره‌های برداشت برای حفاظت از تولیدکنندگان داخلی، اقدامات سختگیرانه‌ای نسبت به واردات اتخاذ شده است؛ واردات سبزیجات، سیب‌زمینی، گوجه‌فرنگی و میوه‌ها ممنوع یا با مالیات‌های گمرکی بالا محدود شده است. او افزود که در بخش گوشت سفید به سطح خودکفایی رسیده‌اند، تولید مرغ و تخم‌مرغ از مصرف داخلی فراتر رفته و بخش قابل‌مهمی از این محصولات به استان‌های میانی و جنوبی عراق صادر می‌شود؛ همچنین تسهیلاتی برای تأسیسات بسته‌بندی و سردخانه‌ها فراهم شده است.

بر اساس داده‌های وزارت، با اضافه شدن تأسیسات جدیدی چون کلار، بردرش و کوشتپه، تعداد سیلوهای موجود در منطقه به بیش از ۱۱ عدد رسید؛ ظرفیت کل ذخیره‌سازی گندم از ۵۰۰ هزار تن به حدود یک میلیون تن افزایش یافت و برداشت سالانه گندم کشاورزان تحت پوشش قرار گرفت. در اربیل، سلیمانیه، دهوک، حلبچه و مناطق خودمختار، با همکاری بخش خصوصی شبکه‌ای گسترده از انبارهای سرد راه‌اندازی شد تا از فروش محصولات کشاورزان در دوره برداشت به قیمتی پایین‌تر از ارزش واقعی جلوگیری شود و تأمین محصولات داخلی در طول سال تضمین گردد.

معاون وزیر تجارت و صنعت، سروَر هَواری، اعلام کرد برای اعطای معافیت گمرکی به کارخانه‌ها شرط «خرید از تولیدکننده داخلی» را اعمال کرده‌اند. صنعت‌گران می‌توانند ماشین‌آلات و مواد اولیه‌ای که در داخل کشور موجود نیستند را به مدت ۱۰ سال بدون گمرک وارد کنند؛ در عوض ملزم به خرید سیب‌زمینی، گوجه‌فرنگی، زیتون و سایر مواد اولیه اساسی از کشاورزان داخلی هستند. وی افزود با مدل کشاورزی قراردادی، بذر و نهال‌های ویژه‌ای به کشاورزان ارائه می‌شود و پس از برداشت محصول خریداری می‌شود؛ این امر یک ادغام اقتصادی قوی بین بخش‌های صنعت و کشاورزی ایجاد کرده است.

منبع: Kurdistan24

تحول قطاع الزراعة والصناعات الغذائية في إقليم كردستان من الاستيراد إلى التصدير

حكومة إقليم كردستان توجّه قطاع الزراعة والغذاء نحو التصدير عبر إعفاءات ضريبية وجمركية، تخصيص أراضي ومرافق جديدة.

وضعت حكومة إقليم كردستان الزراعة والصناعات الغذائية في صميم التنمية بهدف تقليل الاعتماد على النفط وتنويع مصادر الدخل. تُسرّع الانتقال من وضع المستورد إلى وضع المنتج والمصدر من خلال إعفاءات ضريبية وجمركية، وتخصيص أراضٍ مجانية، وزيادة سعات الصوامع، واعتماد نموذج الزراعة التعاقدية.

أوضح المتحدث باسم وزارة الزراعة ومصادر المياه، قريمان قادر، أنه تم اتخاذ إجراءات صارمة على الواردات لحماية المنتج المحلي خلال مواسم الحصاد، حيث تم حظر استيراد الخضار مثل البطاطا والطماطم والفواكه أو تقييده بضرائب جمركية مرتفعة. وأشار إلى أن قطاع اللحوم البيضاء وصل إلى مستوى الاكتفاء الذاتي، وأن إنتاج الدواجن والبيض تجاوز الاستهلاك المحلي، وأن جزءًا كبيرًا من هذه المنتجات يُصدَّر إلى محافظات وسط وجنوب العراق، كما تم تسهيل إنشاء مرافق التعبئة والتخزين في درجات حرارة منخفضة.

وفقًا لبيانات الوزارة، ارتفع عدد الصوامع في الإقليم إلى أكثر من 11 مع بناء مرافق جديدة مثل كيلار، بردريش وكوشتبي؛ وتم رفع السعة الإجمالية لتخزين القمح من 500 ألف طن إلى ما يقرب من مليون طن، مما ضمن حصاد القمح السنوي للمزارعين. وفي أربيل، السليمانية، دهوك، حلبجة والإدارات المستقلة، تم إنشاء شبكة واسعة من مخازن التبريد بالتعاون مع القطاع الخاص، لمنع بيع المنتجين لمنتجاتهم بأقل من قيمتها خلال موسم الحصاد وضمان توفير المنتجات المحلية طوال العام.

أوضح سكرتير وزارة التجارة والصناعة، سرفر هواري، أنهم وضعوا شرط "الشراء من المنتج المحلي" لتوفير إعفاء جمركي للمصانع. يمكن للمصنعين استيراد الآلات والمواد الخام غير المتوفرة محليًا دون جمارك لمدة عشر سنوات؛ مقابل ذلك يجب عليهم شراء المدخلات الأساسية مثل البطاطا والطماطم والزيتون من المزارعين المحليين. وأشار إلى أن نموذج الزراعة التعاقدية يوفر للمزارعين بذور وشتلات خاصة، ويتم شراء محصولهم عند الحصاد، مما خلق تكاملًا اقتصاديًا قويًا بين قطاع الصناعة والزراعة.

المصدر: Kurdistan24

İlgili haberler