
PezkuwiChain ana ağı çok yakında başlıyor
Devletin temel işlevlerini yazılım olarak taşımak için tasarlanan PezkuwiChain, ana ağ (mainnet) başlangıcına hazırlanıyor. Ekip, başlangıcın çok yakın olduğunu açıkladı.
Dijital Kurdistan Teknoloji Enstitüsü'nün geliştirdiği PezkuwiChain'in ana ağı çok yakında başlıyor. Proje ekibi, kesin başlangıç tarihinin ayrıca duyurulacağını bildirdi.
📍 Ne oluyor?
PezkuwiChain, bir devletin işlevlerini taşımak üzere kurulan egemen bir kamu blok zinciri: yurttaş kaydı, seçilmiş kurumlar, hazine, para birimi ve mahkemeler. Whitepaper'ın ifadesiyle bu, "token çıkaran bir şirket" değil. Anayasası zincirin çalışma zamanı, kanunları ise modülleri.
⚙️ Ana ağa nasıl gelindi?
Güncel Whitepaper v6.1'e göre çalışma zamanı yazıldı ve temel kuralları her değişiklikte sürekli entegrasyonda denetleniyor. Zincir, bu kodu üreten sürümden başlatılacak. 2025'in üçüncü çeyreğinden 2026'nın ikinci çeyreğine kadar davetli test kullanıcılarıyla kapalı bir simülasyon yürütüldü; tasarım netleştiğinde bu simülasyon sona erdirildi.
🏛️ Yapı: yetki ile para ayrı zincirlerde
Sistem, güvenliği ve kesinliği sağlayan bir ana zincire (relay) bağlı sistem zincirlerinden oluşuyor. İlk bloktan itibaren iki zincir çalışacak:
- Asset Hub: bütün fonlar, HEZ ve PEZ, staking ve doğrulayıcı seçimleri.
- People: yurttaş kaydı, makamlar, mahkemeler, güven puanı ve doğrulayıcı havuzu.
Bridge Hub ve Coretime zincirleri yazıldı; trafik oluştukça devreye alınacak. Bu ayrım bilinçli: fonlar Asset Hub'da, onları harcama yetkisi People zincirindeki makamlarda duruyor. Bir makam sahibi parayı bir anahtarla değil, yurttaşların seçtiği bir makamla harekete geçirebiliyor.
🗳️ İki ayrı seçmen kitlesi
Yurttaşlık, makamlar ve kayıt gibi devlet meseleleri People zincirinde "bir yurttaş, bir oy" ilkesiyle karara bağlanıyor; token bakiyesi oy satın almıyor. Staking ve hazine gibi ağ yönetimi konuları ise stake ile oylanıyor. İki kitle birbirinin sandığında oy kullanamıyor.
💰 İki token
- HEZ, sistemin para birimi. Yıllık enflasyonu en fazla yüzde 10 ile sınırlı.
- PEZ, 5 milyar adetlik sabit arza sahip. Ödül havuzu her 48 ayda bir yarılanıyor.
Sistemde hiçbir token yakılmıyor: cezalar hazineye aktarılıyor.
🎯 Neden önemli?
PezkuwiChain, bir devletin ilk doğru yapması gereken üç şeyi yazılıma dönüştürmeyi hedefliyor: kimsenin sessizce değiştiremeyeceği bir kayıt, sayımı herkesçe tekrarlanabilen bir seçim ve her harcamada yetkiyi veren makamın adını taşıyan bir hazine. Doğrulayıcı seçiminde kullanılan TNPoS mekanizması ise bu yapının ağ güvenliği tarafını oluşturuyor.
--- 📎 Kaynak: PezkuwiChain Whitepaper v6.1 ↗
PezkuwiChain zû-zûka dest bi tora xwe ya sereke dike
PezkuwiChain, ku ji bo barkirina fonksiyonên bingehîn ên dewletê wek nermalav hatiye çêkirin, xwe ji bo destpêka tora sereke (mainnet) amade dike. Tîm ragihand ku destpêk pir nêzîk e.
Tora sereke ya PezkuwiChain, ya ku Enstîtuya Teknolojiyê ya Dijital Kurdistan pêş xistiye, zû-zûka dest pê dike. Tîma projeyê ragihand ku dîroka rasterast a destpêkê wê cuda were ragihandin.
📍 Çi diqewime?
PezkuwiChain, zincîreke blokê ya giştî û serwer e ku hatiye avakirin ji bo barkirina fonksiyonên dewletekê: tomarkirina welatiyan, dezgehên hilbijartî, xezîne, dirav û dadgeh. Li gorî gotina Whitepaper, ev "kompanyayeke ku token derdixîne" nîne. Destûra bingehîn a vê zincîrê dema xebitandinê ye, û qanûnên wê jî modul in.
⚙️ Meriv çawa gihîşt tora sereke?
Li gorî Whitepaper v6.1 ya rojane, dema xebitandinê hatiye nivîsandin û qaîdeyên bingehîn di her guherînê de di entegrasyona berdewam de tên kontrolkirin. Zincîr wê ji vê versiyona ku ev kod derxistiye dest pê bike. Ji çareka sisiyan a 2025an heta çareka duyem a 2026an, bi bikarhênerên testê yên vexwendî re şêwazeke girtî ya simulasyonê hate meşandin; gava sêwirandin zelal bû, ev simulasyon hate xelaskirin.
🏛️ Avahî: desthilatî û pere li ser zincîrên cuda
Pergal ji zincîrên pergalê pêk tê ku bi zincîreke navendî (relay) ve girêdayî ne û ewlehî û qetiyê peyda dikin. Ji bloka yekem ve pê ve, du zincîr wê bixebitin:
- Asset Hub: hemû fon, HEZ û PEZ, stakekirin û hilbijartina rastandinkeran.
- People: tomarkirina welatiyan, makam, dadgeh, xala bawerî û hewza rastandinkeran.
Zincîrên Bridge Hub û Coretime hatine nivîsandin; li gorî pêşketina trafîkê dê bikevin xebatê. Ev cudakirin bi zanebûn e: fon li Asset Hub'ê ne, lê desthilata xerckirina wan li ser makamên di zincîra People'ê de ye. Xwediyekî makam dikare pere ne bi mifteyekê, lê bi makamek ku welatiyan hilbijartine bilivînin.
🗳️ Du komên dengdêr yên cuda
Mesele yên wek welatîbûn, makam û tomarkirin li ser bingeha "yek welatî, yek deng" li zincîra People'ê tê biryardan; bilanceya token dengan nakirre. Li aliyê din, mesele yên rêvebirina torê wek stakekirin û xizne bi stake tên dengdan. Her du kom nikarin li sanduqa hev deng bidin.
💰 Du token
- HEZ, pereyê pergalê ye. Enflasyona salane ya wê herî zêde bi sedî 10 ye.
- PEZ, xwedî pêşkêşiyek sabît a 5 milyar heye. Hewza xelatan her 48 mehan careke tê nîvkirin.
Di pergalê de tu token nayê şewitandin: cezayan têne veguhastin bo xizneyê.
🎯 Çima girîng e?
PezkuwiChain, mebesta xwe ew e ku sê tiştên ku divê dewletek li pêşî rast bike bike nermalav: tomarek ku kesek nikare bi dizî biguherîne, hilbijartinek ku her kes dikare hesabê wê ji nû ve bike, û xezînek ku li ser her mesrefê navê wê makama ku destûr daye hildigire. Mekanîzmaya TNPoS ya ku ji bo hilbijartina rastdankeran tê bikaranîn jî aliyê ewlehiya torê ya vê avahiyê pêk tîne.
--- 📎 Çavkanî: PezkuwiChain Whitepaper v6.1 ↗
تۆڕی سەرەکیی PezkuwiChain زوو دەست پێدەکات
PezkuwiChain کە بۆ گواستنەوەی کارە بنەڕەتییەکانی دەوڵەت وەک نەرمەواڵە دیزاین کراوە، ئامادەی دەستپێکردنی تۆڕە سەرەکییەکەیەتی (mainnet). تیمەکە ڕاگەیاند کە دەستپێکردنەکە زۆر نزیکە.
تۆڕی سەرەکیی PezkuwiChain کە لەلایەن ئینستیتیوتی تەکنەلۆژیای دیجیتاڵ کوردستانەوە پەرەی پێدراوە، زۆر بەم زووانە دەست پێدەکات. تیمی پڕۆژەکە ڕایگەیاند کە بەرواری دیاریکراوی دەستپێکردن دواتر ڕادەگەیەنرێت.
📍 چی ڕوودەدات؟
PezkuwiChain، بلۆک چەینێکی گشتی و سەربەخۆیە کە بۆ گواستنەوەی کارەکانی دەوڵەتێک دامەزراوە: تۆماری هاوڵاتیبوون، دامودەزگا هەڵبژێردراوەکان، خەزێنە، دراو و دادگاکان. بەپێی وتەی وایتپەیپەرەکە، ئەمە "کۆمپانیایەکی دەرکردنی تۆکن" نییە. یاسای بنەڕەتی زنجیرەکە کاتی کارکردنی زنجیرەکەیە، و یاساکانی ژیرگە بەشەکانین.
⚙️ چۆن گەیشتنە قۆناغی تۆڕی سەرەکی؟
بەپێی وایتپەیپەری نوێترین وەشان v6.1، کاتی کارکردنەکە نووسراوە و یاسا بنەڕەتییەکانی لە هەر گۆڕانکارییەکدا لە یەکخستنی بەردەوامدا پشکنراون. زنجیرەکە لەم وەشانەی کە ئەم کۆدە بەرهەم هێناوە دەست پێدەکات. لە چارەگی سێیەمی ٢٠٢٥ەوە هەتا چارەگی دووەمی ٢٠٢٦ لەگەڵ بەکارهێنەرانی تاقیکردنەوەی بانگهێشتکراو، شێوازکردنێکی داخراو ڕاگیرا؛ کاتێک دیزاینەکە ڕوون بووەوە، ئەم شێوازکردنە کۆتایی پێهات.
🏛️ پێکهاتە: دەسەڵات و پارە لە زنجیرە جیاوازەکاندا
سیستەمەکە پێکهاتووە لە زنجیرە سیستەمەکان کە بەستراونەتەوە بە زنجیرێکی سەرەکی (relay) کە پارێزراوی و دڵنیایی دابین دەکات. لە یەکەم بلۆکەوە دوو زنجیر کاردەکەن:
- Asset Hub: هەموو دارایی، HEZ و PEZ، ستەیکینگ و هەڵبژاردنی راستکەرەکان.
- People: تۆمارکردنی هاوڵاتیان، دەسەڵاتەکان، دادگاکان، خاڵی متمانە و کۆمەڵی راستکەرەکان.
زنجیرەکانی Bridge Hub و Coretime نووسراون؛ کاتێک هاتوچۆ زیاد بێت، دەخرێنە کار. ئەم جیاکارییە بە ئاگایی کراوە: دارایی لە Asset Hub دایە، بەڵام دەسەڵاتی خەرجکردنی لای دەسەڵاتەکانی زنجیرەی People ماوەتەوە. خاوەن دەسەڵاتێک ناتوانێت بە یەک کلیلێک پارە بجوڵێنێت، بەڵکو تەنها بەو دەسەڵاتەی هاوڵاتیان هەڵیانبژاردووە.
🗳️ دوو کۆمەڵی دەنگدەری جیاواز
بابەتەکانی دەوڵەت وەک هاوڵاتیبوون، دەسەڵاتەکان و تۆمارکردن لە زنجیرەی People بە بنەمای "یەک هاوڵاتی، یەک دەنگ" دەبڕدرێنە. باڵانسی تۆکن دەنگ ناکڕێت. لەلایەکی دیکەوە، بابەتەکانی بەڕێوەبردنی تۆڕ وەک ستەیکینگ و خەزێنە بە ستەیک دەنگ لێدرێن. هیچ کام لەم دوو کۆمەڵە ناتوانن لە سندوقی ئەوی دیکەدا دەنگ بدەن.
💰 دوو تۆکن
- HEZ، دراوی سیستەمە. زیادبوونی ساڵانەی بۆ زۆرترین ڕادە لە سەدا ١٠ سنووردار کراوە.
- PEZ، کۆی گشتی نەگۆڕی ٥ ملیارد دانەی هەیە. کۆگای خەڵات هەر ٤٨ مانگ جارێک بە نیوەی دەبێتەوە.
لە سیستەمەکەدا هیچ تۆکنێک ناسووتێنرێت: سزاکان دەگوازرێنەوە بۆ خەزێنە.
🎯 بۆچی گرنگە؟
پرۆژەی PezkuwiChain ئامانجی ئەوەیە کە سێ کاری سەرەکی کە دەبێت هەر دەوڵەتێک لە سەرەتاوە بە دروستی ئەنجامی بدات بکاتە نەرمەکاڵا: تۆمارێک کە کەس نەتوانێت بە بێدەنگی بیگۆڕێت، هەڵبژاردنێک کە هەموو کەس بتوانێت ژماردنەکەی دووبارە بکاتەوە، و خەزێنەیەکی گشتی کە لە هەر خەرجکردنێکدا ناوی ئەو دەسەڵاتدارە دەردەخات کە ڕێگای پێداوە. میکانیزمی TNPoS کە بۆ هەڵبژاردنی پشتڕاستکەرەکان بەکاردێت، لایەنی پاراستنی تۆڕەکە پێک دەهێنێت.
--- 📎 سەرچاوە: کاغەزی سپی PezkuwiChain وەشانی ٦.١ ↗
PezkuwiChain Mainnet Launches Very Soon
Designed to carry out core state functions as software, PezkuwiChain is preparing for its mainnet launch. The team said the launch is imminent.
The main network of PezkuwiChain, developed by the Digital Kurdistan Technology Institute, is set to go live very soon. The project team said a precise launch date will be announced later.
📍 What’s happening?
PezkuwiChain is a sovereign public blockchain built to carry out state functions: citizen registration, elected institutions, treasury, currency and courts. As the whitepaper states, it is not a “token‑issuing company.” Its constitution defines the chain’s runtime, while its laws are implemented as modules.
⚙️ How the mainnet was built
According to the latest Whitepaper v6.1, the runtime has been written and its core rules are continuously checked through CI for every change. The chain will be launched from the version that produces this code. From Q3 2025 to Q2 2026, a closed‑beta simulation was run with invited test users; the simulation was terminated once the design was finalized.
🏛️ Architecture: Authority and Money on Separate Chains
The system consists of system chains linked to a main relay chain that provides security and finality. From the genesis block, two chains will operate:
- Asset Hub: all funds, HEZ and PEZ, staking and validator selections.
- People: citizen registration, offices, courts, trust scores and validator pool.
Bridge Hub and Coretime chains have been written; they will be activated as traffic builds. This separation is intentional: funds reside on the Asset Hub, while the authority to spend them is held by offices on the People chain. An office holder can move money not with a key, but with an office chosen by the citizens.
🗳️ Two Separate Voter Groups
Citizenship, offices and registration—state matters—are decided on the People chain under a “one citizen, one vote” principle; token balances do not buy votes. Network‑governance issues such as staking and treasury are voted on with stake. The two groups cannot vote in each other’s ballot boxes.
💰 Two Tokens
- HEZ, the system’s currency. Annual inflation is capped at a maximum of 10 %.
- PEZ, a fixed supply of 5 billion units. The reward pool halves every 48 months.
No token is burned in the system: penalties are transferred to the treasury.
🎯 Why It Matters
PezkuwiChain aims to translate into software the three fundamental actions a government must first get right: an immutable record that no one can quietly alter, an election whose count can be reproduced by anyone, and a treasury that bears the name of the authority granting permission for each expenditure. The TNPoS mechanism used in validator selection provides the network‑security component of this structure.
--- 📎 Source: PezkuwiChain Whitepaper v6.1 ↗
شبکه اصلی PezkuwiChain بهزودی آغاز میشود
PezkuwiChain که برای انتقال عملکردهای اساسی دولت بهصورت نرمافزاری طراحی شده است، در حال آمادهسازی برای آغاز شبکه اصلی (mainnet) میباشد. تیم اعلام کرد که شروع بسیار نزدیک است.
شبکه اصلی PezkuwiChain که توسط مؤسسه فناوری کردستان دیجیتال توسعه یافته است، بهزودی آغاز میشود. تیم پروژه اعلام کرد که تاریخ دقیق شروع بهصورت جداگانه اعلام خواهد شد.
📍 چه میشود؟
PezkuwiChain یک بلاکچین عمومی مستقل است که برای انجام عملکردهای یک دولت ایجاد شده است: ثبت شهروندان، نهادهای منتخب، خزانهداری، واحد پولی و دادگاهها. به قول وایتپیپر، این یک «شرکت صادرکننده توکن» نیست. قانون اساسی آن زمان اجرا (runtime) زنجیره است و قوانین آن بهصورت ماژولها تعریف میشوند.
⚙️ چگونه به شبکه اصلی رسیدیم؟
بر اساس آخرین وایتپیپر نسخه ۶.۱، زمان اجرا (runtime) نوشته شده و قوانین اساسی در هر تغییر بهصورت یکپارچه (CI) بررسی میشوند. زنجیره از نسخهای که این کد را تولید میکند، راهاندازی خواهد شد. از سهماهه سوم سال ۲۰۲۵ تا دومین سهماهه سال ۲۰۲۶، یک شبیهسازی بسته با کاربران تست دعوتشده انجام شد؛ هنگامی که طراحی روشن شد، این شبیهسازی خاتمه یافت.
🏛️ ساختار: اختیار و پول در زنجیرههای جداگانه
سیستم از زنجیرههای فرعی متصل به یک زنجیره اصلی (relay) تشکیل شده است که امنیت و قطعیت را تضمین میکند. از اولین بلاک، دو زنجیره فعال خواهند بود:
- Asset Hub: تمام صندوقها، HEZ و PEZ، استیکینگ و انتخاب اعتبارسنجها.
- People: ثبت شهروندی، مقامات، دادگاهها، امتیاز اطمینان و استخر اعتبارسنجها.
زنجیرههای Bridge Hub و Coretime نوشته شدهاند؛ بهمحض افزایش ترافیک فعال میشوند. این تفکیک عمدی است: صندوقها در Asset Hub قرار دارند و اختیار هزینهکردن آنها در مقامات زنجیره People است. یک مقام میتواند پول را نه با یک کلید، بلکه با مقامی که شهروندان انتخاب کردهاند، به کار گیرد.
🗳️ دو دستهٔ جداگانهٔ رایدهندگان
مسائل دولتی مانند شهروندی، مقامات و ثبتنام در زنجیره People بر پایه اصل «یک شهروند، یک رای» تصمیمگیری میشود؛ موجودی توکن رای نمیخرد. موضوعات مدیریت شبکه مانند استیکینگ و خزانه با استفاده از استیک رأیگیری میشوند. دو گروه نمیتوانند در صندوق یکدیگر رای دهند.
💰 دو توکن
- HEZ: واحد پولی سیستم. تورم سالانه حداکثر ۱۰ درصد محدود شده است.
- PEZ: دارای عرضه ثابت ۵ میلیارد واحد. استخر پاداش هر ۴۸ ماه یکبار نصف میشود.
در سیستم هیچ توکنی سوزانده نمیشود؛ جریمهها به خزانه منتقل میشوند.
🎯 چرا مهم است؟
پزکوویچین هدف دارد سه اصل اساسی که یک دولت باید بهدرستی انجام دهد را به نرمافزار تبدیل کند: یک رکورد که هیچکس بهصورت مخفی نمیتواند آن را تغییر دهد، یک رأیگیری که شمارش آن توسط همه قابل تکرار است، و یک خزانه که نام مرجع اعطای اختیار در هر هزینه را به خود میگیرد. مکانیزم TNPoS که در انتخاب اعتبارسنجها بهکار میرود، بخش امنیتی شبکه این ساختار را تشکیل میدهد.
📎 منبع: سفیدپپر PezkuwiChain نسخه 6.1 ↗
سلسلة PezkuwiChain الرئيسية ستنطلق قريباً جداً
سلسلة PezkuwiChain، المصممة لنقل الوظائف الأساسية للدولة إلى شكل برمجي، تستعد لانطلاق شبكتها الرئيسية (mainnet). الفريق أعلن أن الانطلاق أصبح قريباً جداً.
الشبكة الرئيسية لمشروع PezkuwiChain، الذي طوّره معهد كردستان الرقمية للتكنولوجيا، ستنطلق قريباً جداً. وأفاد فريق المشروع بأن التاريخ الدقيق للانطلاق سيُعلن بشكل منفصل.
📍 ما الذي يحدث؟
PezkuwiChain هو سلسلة كتل عامة سيادية أُسست لنقل وظائف الدولة: تسجيل المواطنين، المؤسسات المنتخبة، الخزينة، العملة، والمحاكم. وبحسب الورقة البيضاء (Whitepaper)، فإن هذا المشروع ليس "شركة تُصدر عملات رقمية". فدستوره هو بيئة تشغيل السلسلة، وقوانينه هي وحداتها البرمجية.
⚙️ كيف تم الوصول إلى الشبكة الرئيسية؟
وفقاً للورقة البيضاء الحالية (الإصدار 6.1)، تمت كتابة بيئة التشغيل، ويجري فحص القواعد الأساسية بشكل مستمر مع كل تعديل عبر عملية التكامل المستمر. وستُطلق السلسلة من الإصدار الذي أنتج هذا الكود. وقد أُجريت محاكاة مغلقة بمستخدمين تجريبيين مدعوين، امتدت من الربع الثالث من عام 2025 حتى الربع الثاني من عام 2026، وانتهت هذه المحاكاة عندما اكتمل التصميم بشكل نهائي.
🏛️ البنية: السلطة والمال في سلاسل منفصلة
يتكون النظام من سلاسل فرعية (system chains) مرتبطة بسلسلة رئيسية (relay) تضمن الأمان والحسم النهائي. ومنذ الكتلة الأولى، ستعمل سلسلتان في الوقت نفسه:
- مركز الأصول: جميع الأموال، HEZ وPEZ، الرهن (staking) واختيار المدققين.
- مركز الناس: تسجيل المواطنين، المناصب، المحاكم، نقاط الثقة ومجمع المدققين.
تمت كتابة سلسلتي مركز الجسر (Bridge Hub) والوقت المشترك (Coretime)، وسيتم تفعيلهما عند تشكّل الحاجة إليهما. هذا الفصل مقصود: فالأموال موجودة في مركز الأصول، بينما صلاحية إنفاقها تبقى بيد المناصب الموجودة في سلسلة الناس. فصاحب المنصب لا يستطيع تحريك المال بمفتاح خاص فقط، بل بمنصب اختاره المواطنون.
🗳️ قاعدتان انتخابيتان منفصلتان
تُحسم قضايا الدولة مثل المواطنة والمناصب والتسجيل في سلسلة الناس وفق مبدأ "مواطن واحد، صوت واحد"، فرصيد التوكن لا يشتري صوتاً. أما قضايا إدارة الشبكة مثل الرهن والخزينة فتُحسم عبر التصويت بالحصص المرهونة. ولا يمكن لإحدى القاعدتين التصويت في صندوق الأخرى.
💰 عملتان
- HEZ، هي العملة الأساسية للنظام، ومعدل تضخمها السنوي محدود بحد أقصى 10 بالمئة.
- PEZ، ولها عرض ثابت قدره 5 مليارات وحدة، ويتم تخفيض مجمع المكافآت إلى النصف كل 48 شهراً.
ولا يتم إحراق أي عملة في النظام: بل تُحوَّل الغرامات إلى الخزينة.
🎯 لماذا هذا مهم؟
تهدف سلسلة بيزكوي (PezkuwiChain) إلى تحويل أول ثلاثة أمور يجب على أي دولة أن تُتقنها إلى برمجيات: سجلّ لا يستطيع أحد تغييره خِلسة، وانتخابات يمكن لأي شخص إعادة فرز أصواتها والتحقق منها، وخزينة تحمل كل عملية إنفاق فيها اسم الجهة التي منحت الإذن بها. أما آلية "TNPoS" المستخدمة في اختيار المدقّقين (Validators)، فهي التي تشكّل الجانب الخاص بأمن الشبكة في هذا النظام.
--- 📎 المصدر: الورقة البيضاء لسلسلة بيزكوي، الإصدار 6.1 ↗