Cambridge Üniversitesi ile Kürdistan Bölgesi Tarihi Eserler Genel Müdürlüğü ortak yürüttüğü kazılarda, Erbil’in Mergesor ilçesindeki Şaneder Mağarası'nda 75 bin yıl önce yaşamış "Şaneder A" adlı bir Neandertal iskeleti ortaya çıkarıldı. Araştırma, Nature Scientific Reports dergisinde yayımlandı.

İskeletin sol kürek kemiğinde yaklaşık 15 milimetre çapında dairesel bir delik tespit edildi. Üç boyutlu taramalar, bu izlerin sivriltilmiş tahta bir mızrak darbesiyle oluştuğunu gösterdi ve doğrudan kalbi hedef alarak hızlı bir ölümle sonuçlandığını ortaya koydu. Bu bulgu, insanlık tarihindeki tahta silah kullanımına dair en eski doğrudan kanıt olarak nitelendirildi.

İskeletteki diş kırıkları ve kafatasındaki ağır travma izleri, "Şaneder A"nın ölümünden en az bir yıl önce ciddi bir yaralanma geçirdiğini ve bu yaraya rağmen bir yıl daha hayatta kaldığını gösteriyor. Araştırmacılar, bu durumun grup üyelerinin yaralıya bakım, besleme ve tedavi sağladığını, Neandertallerin gelişmiş sosyal bağlara ve empatiye sahip olduğuna işaret ettiğini belirtti.

Kalıntılar, mağara girişindeki büyük bir kayanın arkasında, en az beş Neandertal bireyin bulunduğu özel bir alanda kasıtlı olarak gömülmüş olarak bulundu. Bu düzen, Neandertallerin ölülerini bilinçli bir ritüelle defnettiği hipotezini güçlendiriyor. Cambridge Üniversitesi Kazı Heyeti Başkanı Prof. Graeme Barker ve Dr. Emma Pomeroy, Şaneder Mağarası’nın insanlığın ortak köklerini anlamada küresel bir kapı olduğunu ve Kürdistan Bölgesi Hükümeti ile yürütülen iş birliğinin tarihi keşiflere zemin hazırladığını vurguladı.

Kaynak: Kurdistan24

Di xebatên kolanê de ku ji hêla Zanîngeha Cambridgeê û Rêveberiya Giştî ya Şûnwarên Dîrokî ya Herêma Kurdistanê ve bi hev re hatin kirin, li Şkefta Şanederê ya li navçeya Mêrgasor a Hewlêrê skeletonê Neandertalekî ê bi navê "Şaneder A" ku berî 75 hezar salî jiya ye hat dîtin. Ev lêkolîn di kovara Nature Scientific Reports de hat belavkirin.

Li ser hestiyê milê çepê ê skeletonî qulikeke girover a nêzî 15 mîlîmetreyan hat dîtin. Dîmenên sê-rehendî nîşan dan ku ev şop bi derba darikê nêçîrê ê darîn ê tûj çêbûye û rasterast dilê wî kiriye armanc û bûye sedema mirineke lezgîn. Ev dîtin wekî delîla herî kevn a rasterast a li ser karanîna çekên darîn di dîroka mirovahiyê de hat binavkirin.

Şikestina di dikan de û şopên birînên giran ên di serê skeletonî de nîşan didin ku "Şaneder A" bi kêmî ve salek berî mirina xwe birînek giran xwariye û tevî vê birînê saleke din jî jiyaye. Lêkolîneran diyar kir ku ev rewş nîşan dide ku endamên komê miqateyî birîndarî bûne, ew xwedî kirine û derman kirine, û Neandertal xwedî têkiliyên civakî yên pêşketî û hestên alîkariyê bûn.

Bermahiyên wan li pişt kevirê mezin ê li ber deriyê şikeftê, di qadeke taybet de ku herî kêm pênc kesên Neandertal lê bûn, bi awayekî zanebûn hatine veşartin. Ev rewş, wê hîpotezê xurt dike ku Neandertalan miriyên xwe bi merasîmeke hişmendî defin dikirin. Serokê Heyeta Kolandinê ya Zanîngeha Cambridgeê Prof. Graeme Barker û Dr. Emma Pomeroy tekez kirin ku Şikefta Şanederê ji bo têgihiştina kokên hevpar ên mirovahiyê deriyekî cîhanî ye û hevkariya bi Hikûmeta Herêma Kurdistanê re zemîna keşfên dîrokî amade dike.

Çavkanî: Kurdistan24

لەو هەڵکۆڵینانەی بە هاوبەشی لە نێوان زانکۆی کامبریج و بەڕێوەبەرایەتی گشتی شوێنەواری هەرێمی کوردستان لە ئەشکەوتی شانەدەر لە قەزای مێرگەسۆری هەولێر ئەنجامدرا، ئێسک و پرووسکی مرۆڤێکی نیاندەرتاڵ بە ناوی "شانەدەر ئەی" دۆزرایەوە کە ٧٥ هەزار ساڵ لەمەوبەر ژیاوە. ئەنجامی ئەم توێژینەوەیە لە گۆڤاری "نەیچەر ساینتیفیک ڕیپۆرتس" بڵاوکراوەتەوە.

لە ئێسکی شانی چەپی ئەم پەیکەرەدا کونێکی بازنەیی بە تیرەی نزیکەی ١٥ ملیمەتر دۆزراوەتەوە. پشکنینە سێ ڕەهەندییەکان دەریانخستووە کە ئەم شوێنەوارە بەهۆی لێدانی ڕمێکی دارینی تیژەوە دروست بووە و ڕاستەوخۆ دڵی کردووەتە ئامانج و بووەتە هۆی مردنێکی خێرا. ئەم دۆزینەوەیە وەک کۆنترین بەڵگەی ڕاستەوخۆ لەسەر بەکارهێنانی چەکی دارین لە مێژووی مرۆڤایەتیدا هەژمار دەکرێت.

شکانی ددانەکان و شوێنەواری برینی قورس لە کەللەسەری ئەم پەیکەرەدا ئاماژەن بۆ ئەوەی کە "شانەدەر ئەی" لانیکەم ساڵێک پێش مردنی تووشی برینێکی سەخت بووە و سەرەڕای ئەو برینەش ساڵێکی دیکە ژیاوە. توێژەران ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئەم دۆخە نیشانەی ئەوەیە ئەندامانی گرووپەکە چاودێری و خۆراک و چارەسەریان بۆ بریندارەکە دابین کردووە، ئەمەش دەریدەخات کە نیاندەرتاڵەکان خاوەنی پەیوەندی کۆمەڵایەتی پێشکەوتوو و هەستی هاوسۆزی بوون.

پاشماوەکان لە پشت بەردێکی گەورە لە دەروازەی ئەشکەوتەکەدا دۆزراونەتەوە، لە شوێنێکی تایبەتدا کە لانیکەم پێنج کەسی نیاندەرتاڵی بە مەبەست تێیدا بە خاک سپێردرابوون. ئەم ڕێکخستنە، ئەو گریمانەیە بەهێز دەکات کە نیاندەرتاڵەکان بە ڕێوڕەسمێکی هۆشیارانە مردووەکانیان بە خاک سپاردووە. سەرۆکی تیمی هەڵکۆڵینی زانکۆی کامبریج، پڕۆفیسۆر گرایم بارکەر و دکتۆر ئێما پۆمێرۆی جەختیان لەوە کردەوە کە ئەشکەوتی شانەدەر دەروازەیەکی جیهانییە بۆ تێگەیشتن لە ڕەگ و ڕیشەی هاوبەشی مرۆڤایەتی و ئەو هاوکارییەی لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەنجام دەدرێت، زەمینەی بۆ دۆزینەوە مێژووییەکان خۆش کردووە.

سەرچاوە: Kurdistan24

Excavations jointly carried out by Cambridge University and the General Directorate of Historical Monuments of the Kurdistan Region uncovered a Neanderthal skeleton, dubbed “Şaneder A”, that lived 75,000 years ago in Şaneder Cave in the Mergesor district of Erbil. The research was published in the journal Nature Scientific Reports.

A roughly 15‑millimetre‑diameter circular hole was identified in the left scapula of the skeleton. Three‑dimensional scans showed that the marks were produced by a thrust of a sharpened wooden spear, directly targeting the heart and resulting in a rapid death. The finding is described as the earliest direct evidence of wooden weapon use in human history.

Dental fractures and severe cranial trauma on the skeleton indicate that “Şaneder A” suffered a serious injury at least one year before death and survived for another year despite the wound. Researchers argue that this suggests group members provided care, nourishment and treatment to the injured individual, pointing to advanced social bonds and empathy among Neanderthals.

The remains were found deliberately buried behind a large rock at the cave entrance, in a special area that contains at least five Neanderthal individuals. This arrangement strengthens the hypothesis that Neanderthals buried their dead in a conscious ritual. Professor Graeme Barker, chair of the Cambridge University Excavation Committee, and Dr. Emma Pomeroy emphasized that Şaneder Cave is a global gateway to understanding humanity’s shared origins, and that the collaboration with the Kurdistan Regional Government has paved the way for historic discoveries.

Source: Kurdistan24

در حفاری‌های مشترک بین دانشگاه کمبریج و مدیریت کل آثار تاریخی منطقه کردستان، اسکلت نئاندرتالی به نام «شاندِر آ» که حدود ۷۵ هزار سال پیش در غار شاندِر، واقع در ولسوالی مرگسور اربیل زندگی می‌کرد، کشف شد. این تحقیق در مجله Nature Scientific Reports منتشر شد.

در استخوان کلید چپ اسکلت، سوراخ دایره‌ای حدود ۱۵ میلی‌متر قطر شناسایی شد. اسکن‌های سه‌بعدی نشان دادند که این اثر ناشی از ضربه یک نیزه چوبی تیز شده است که مستقیماً به قلب هدف می‌گرفت و منجر به مرگ سریع می‌شد. این کشف به عنوان قدیمی‌ترین شواهد مستقیم استفاده از سلاح‌های چوبی در تاریخ بشر ارزیابی شد.

شکستگی‌های دندانی و آثار شدید ضربه در جمجمه نشان می‌دهد که «شاندِر آ» حداقل یک سال پیش از مرگش آسیب جدی‌ای داشته و با وجود این زخم، یک سال دیگر زنده مانده است. پژوهشگران این موضوع را نشانه‌ای از این می‌دانند که اعضای گروه به زخمی مراقبت، تغذیه و درمان ارائه کرده‌اند و نشان‌دهندهٔ پیوندهای اجتماعی پیشرفته و همدلی نئاندرتال‌هاست.

آثار باقیمانده در پشت یک سنگ بزرگ در ورودی غار، در منطقه‌ای ویژه که حداقل پنج فرد نئاندرتال در آن حضور داشته‌اند، به‌صورت عمدی دفن شده یافت شدند. این الگو فرضیهٔ دفن آگاهانهٔ مردگان توسط نئاندرتال‌ها را تقویت می‌کند.

پروفسور گریم بارکر، رئیس هیئت بازرسی دانشگاه کمبریج، و دکتر اما پومروی تأکید کردند که غار شاندر دریچه‌ای جهانی برای درک ریشه‌های مشترک بشریت است و همکاری با دولت منطقه کردستان زمینه‌ساز کشفیات تاریخی بوده است.

منبع: Kurdistan24

في الحفريات التي أجرتها جامعة كامبريدج بالتعاون مع الإدارة العامة للآثار التاريخية في إقليم كردستان، تم اكتشاف هيكل عظمي للنياندرتال يُدعى «شاندير أ» في كهف شاندير ببلدة مرجسور في إربيل، يعود إلى قبل 75 ألف سنة. نُشرت الدراسة في مجلة Nature Scientific Reports.

تم العثور على فتحة دائرية بقطر حوالي 15 مليمتر في عظمة الكتف اليسرى للهيكل. أظهرت الفحوصات الثلاثية الأبعاد أن هذه العلامة نتجت عن ضربة رمح خشبي مدبب، وأنه استهدف القلب مباشرةً مما أدى إلى وفاة سريعة. يُعتبر هذا الاكتشاف أقدم دليل مباشر على استخدام الأسلحة الخشبية في تاريخ البشرية.

تشير كسور الأسنان وآثار الصدمات الشديدة في الجمجمة إلى أن «شاندير أ» عانى من إصابة خطيرة قبل وفاته بمدة لا تقل عن سنة، وأنه ظل على قيد الحياة لسنة أخرى على الرغم من الجرح. وأشار الباحثون إلى أن هذا يدل على أن أفراد المجموعة قدموا للمصاب رعاية، وتغذية وعلاج، مما يبرز وجود روابط اجتماعية متقدمة وتعاطف لدى النياندرتال.

وُجدت البقايا مدفونة عمدًا خلف صخرة كبيرة عند مدخل الكهف، في منطقة خاصة يضم على الأقل خمسة أفراد من النياندرتال. يعزز هذا الترتيب فرضية أن النياندرتاليين كانوا يدفنون موتاهم بطقوس واعية. وأشار رئيس فريق الحفريات في جامعة كامبريدج، البروفيسور غرايم باكر، والدكتورة إيما بوميروي، إلى أن كهف شاندير يُعد بابًا عالميًا لفهم الجذور المشتركة للبشرية، وأن التعاون مع حكومة إقليم كردستان مهد لاكتشافات تاريخية.

المصدر: Kurdistan24