TAHRAN — İran'da savaş koşullarının ağırlaşmasıyla birlikte Tahran yönetiminin yeni gönüllü seferberlik gücünü genişletmesi, ülkedeki Kürt ve Beluç nüfusun güvenliği konusunda yeni endişeleri gündeme getirdi.

İran makamları, "Janfada-ye Iran" adı verilen gönüllü savunma programına 600 binden fazla kişinin kayıt yaptırdığını ve eğitimlere katılımın bir milyonu aşmasının beklendiğini açıkladı. Rakamlar bağımsız olarak doğrulanmış askerî personel sayısını ifade etmiyor. Yeni yapı, Devrim Muhafızları ve Besic'e destek sağlayacak ek bir gönüllü güvenlik kapasitesi olarak tanımlanıyor.

Ancak Kürtler ve Beluçlar açısından asıl soru, bu seferberliğin İran'ın iç güvenlik politikalarını nasıl etkileyeceği.

Avrupa Birliği İltica Ajansı (EUAA), Kürtler ve Beluçların İran makamları tarafından siyasi faaliyetleri ve kimlikleri nedeniyle hedef alınabildiğini, ayrımcılık, gözaltı, ağır cezalar ve idamlarla karşılaşabildiklerini bildiriyor. EUAA'ya göre ölüm cezası özellikle Beluçlar arasında orantısız biçimde uygulanıyor; Kürt siyasi faaliyetleri de sıklıkla ulusal güvenlik ve toprak bütünlüğü çerçevesinde değerlendiriliyor.

Bu tablo, savaşın genişlemesiyle birlikte Kürt ve Beluç bölgelerinde güvenlik uygulamalarının sertleşebileceği yönündeki endişeleri artırıyor. Ancak yeni gönüllü birliklerin özellikle Kürtlere veya Beluçlara karşı kullanılacağına ilişkin şu aşamada bağımsız olarak doğrulanmış bir kanıt bulunmuyor.

Kürt ve Beluç kimliği ile silahlı örgüt üyeliğinin birbirinden ayrılması ise kritik önem taşıyor. Kültürel hak, siyasi temsil, anadil ve siyasi statü talepleri tek başına silahlı faaliyet anlamına gelmiyor.

İran'daki mevcut tablo, savaş koşullarında yalnızca askerî kapasitenin değil, siyasi ve toplumsal hakların geleceğinin de tartışma konusu olduğunu gösteriyor. Kürtler ve Beluçlar açısından temel mesele, güvenlik politikalarının sivillerin haklarını daha fazla sınırlandırıp sınırlandırmayacağı.

İran'ın geleceğine ilişkin tartışmada farklı halkların siyasi iradesi, eşit hakları ve güvenliği belirleyici başlıklar olmaya devam ediyor.

TEHRAN — Bi girankirina şert û mercên şer li Îranê re, berfirehkirina hêza nû ya seferberiya dilxwazî ji aliyê rêveberiya Tehranê ve, fikarên nû li ser ewlehiya nifûsa kurd û belûç li wî welatî anîn rojevê.

Rayedarên Îranê ragihandin ku zêdetirî 600 hezar kesî xwe di bernameya parastina dilxwazî ya bi navê "Janfada-ye Iran" de qeyd kirine û tê meşendin ku beşdariya di perwerdeyan de ji milyonekê bibore. Ev hejmar hejmara karmendên leşkerî yên ku bi awayekî serbixwe hatine piştrastkirin nîşan nadin. Sîstema nû wekî kapasîteyeke ewlehiyê ya dilxwazî ya zêde ku dê piştevaniyê bide Pasdaran û Besîcê tê pênasekirin.

Lê ji bo kurd û belûçan pirsyar ew e ku ev seferberî dê çawa bandorê li polîtîkayên ewlehiya navxweyî ya Îranê bike.

Ajansa Yekîtiya Ewrûpayê ya Penaberiyê (EUAA) radigihîne ku Kurd û Belûç ji ber xebatên xwe yên siyasî û nasnameya xwe ji aliyê rayedarên Îranê ve dibin armanc, û bi cihêkarî, desteserkirin, cezayên giran û sêdarê re rûbirû dimînin. Li gorî EUAAyê, cezayê mirinê bi taybetî di nav Belûçan de bi awayekî nehevseng tê sepandin; xebatên siyasî yên Kurdan jî gelek caran di çarçoveya ewlehiya neteweyî û yektiya xakê de tên nirxandin.

Ev tablo fikarên ku bi berfirehbûna şer re dibe ku sepandinên ewlehiyê li herêmên Kurd û Belûçan tundtir bibin zêde dike. Dîsa jî, di vê qonaxê de tu belgeyên serbixwe yên piştrastkirî tunene ku nîşan bidin yekîneyên nû yên xwebexş bi taybetî li dijî Kurdan an Belûçan dihatin bi kar anîn.

Cudakirina nasnameya Kurd û Belûç ji endametiya rêxistinên çekdar xwedî girîngiyeke krîtîk e. Daxwazên mafên çandî, temsîliyeta siyasî, zimanê dayikê û statûya siyasî bi tenê nabe ku wekî xebatên çekdarî bên dîtin.

Tabloya niha ya li Îranê nîşan dide ku di şert û mercên şer de ne tenê kapasîteya leşkerî, lê siberoja mafên siyasî û civakî jî mijara nîqaşê ye. Ji bo Kurd û Belûçan pirsiyara bingehîn ew e ka wê polîtîkayên ewlehiyê mafên sivîlan bêhtir sînordar bikin an na.

Di nîqaşên li ser siberoja Îranê de, îradeya siyasî, mafên wekhev û ewlehiya gelên cuda wekî mijarên diyarker dimînin.

تاران — لەگەڵ قورسوبوونی بارودۆخی جەنگ لە ئیران، فراوانکردنی هێزی نوێی بەسیجی بەخشندە لەلایەن دەسەڵاتدارانی تارانەوە، مەترسی و نیگەرانیی نوێی سەبارەت بە ئاسایشی دانیشتووانی کورد و بەلووچ لە وڵاتدا هێناوەتە ئاراوە.

دەسەڵاتدارانی ئیران ڕایانگیەیاند کە زیاتر لە ٦٠٠ هەزار کەس لە بەرنامەی بەرگریی بەخشندە بە ناوی "جانفەدای ئیران" تۆمار کراون و چاوەڕێ دەکرێت بەشداری لە ڕاهێنانەکان لە یەک ملیۆن کەس تێپەڕێت. ئەم ژمارانە بە شێوەیەکی سەربەخۆ ژمارەی کارمەندانی سەربازیی پشتڕاستکراوە نیشان نادەن. ئەم پێکهاتە نوێیە وەک توانایەکی ئاسایشیی بەخشندەی زیادە پێناسە دەکرێت کە پپشتیوانی بۆ سوپای پاسداران و بەسیج دابین دەکات.

بەڵام بۆ کورد و بەلووچەکان، پرسیاری سەرەکی ئەوەیە کە ئەم بەسیجکردنە چۆن کاریگەری لەسەر سیاسەتەکانی ئاسایشی ناوخۆی ئیران دادەنێت.

ئاژانسی پەنابەریی یەکێتیی ئەورووپا (EUAA) ڕایدەگەیەنێت کە کورد و بەلووچەکان لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئێرانەوە بەهۆی چالاکیی سیاسی و ناسنامەیانەوە دەکرێنە ئامانج، و ڕووبەڕووی جیاکاری، دەستبەسەرکردن، سزای قورس و سێدارە دەبنەوە. بەپێی ئاژانسەکە، سزای لەسێدارەدان بەتایبەتی بە شێوەیەکی نادادپەروەرانە بەسەر بەلووچەکاندا جێبەجێ دەکرێت؛ چالاکیی سیاسیی کوردیش زۆر جار لە چوارچێوەی ئاسایشی نەتەوەیی و پاراستنی سەروەریی خاکدا سەیر دەکرێت.

ئەم وێنەیە نیگەرانییەکان زیاتر دەکات کە لەگەڵ فراوانبوونی جەنگدا، ڕێکارە ئاسایشییەکان لە ناوچە کوردی و بەلووچییەکاندا توندتر ببنەوە. بەڵام لەم قۆناغەدا هیچ بەڵگەیەکی سەربەخۆ و پشتڕاستکراوە نییە کە هێزە خۆبەخشە نوێیەکان بەتایبەتی دژی کورد یان بەلووچەکان بەکاربهێنرێن.

جیاکردنەوەی ناسنامەی کوردی و بەلووچی لە ئەندامێتی لە ڕێکخراوە چەکدارەکاندا گرنگییەکی یەکلاکەرەوەی هەیە. داواکارییەکانی مافی کلتووری، نوێنەرایەتیی سیاسی، زمانی دایک و پێگەی سیاسی بە تەنیا مانی چەکداری ناگەینن.

دۆخی ئێستای ئێران نیشانی دەدات کە لە بارودۆخی جەنگدا، نەخێر تەنیا توانای سەربازی، بەڵکو داهاتووی مافە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانیش دەبنە بابەتی گفتوگۆ. بۆ کورد و بەلووچەکان، پرسی سەرەکی ئەوەیە کە ئایا سیاسەتەکانی ئاسایش مافەکانی مەدەنییەکان زیاتر سنووردار دەکەن یان نا.

لە گفتوگۆکانی پێوەندیدار بە داهاتووی ئێراندا، ئیرادەی سیاسی، مافی یەکسان و ئاسایشی گەلانی جیاواز، وەک بابەتە بڕیاردەرەکان دەمێننەوە.

TEHRAN — As the war conditions in Iran worsen, the Tehran administration's expansion of its new volunteer mobilization force has raised fresh concerns about the safety of the country's Kurdish and Baluchi populations.

Iranian authorities announced that more than 600,000 people have registered for the volunteer defence programme called “Janfada-ye Iran,” and that participation in the trainings is expected to exceed one million. The figures do not represent an independently verified count of military personnel. The new structure is described as an additional volunteer security capacity that will support the Revolutionary Guard and the Basij.

However, for Kurds and Baluchis the key question is how this mobilization will affect Iran's internal security policies.

The European Union Asylum Agency (EUAA) reports that Kurds and Baluchis can be targeted by Iranian authorities because of their political activities and identity, facing discrimination, detention, severe sentences and even execution. According to the EUAA, the death penalty is applied disproportionately, especially among the Baluchis; Kurdish political activities are also frequently assessed within the framework of national security and territorial integrity.

This situation heightens concerns that, as the conflict expands, security measures in Kurdish and Baluch regions could become harsher. However, at this stage there is no independently verified evidence that new volunteer units will be used specifically against Kurds or Baluchis.

Separating Kurdish and Baluch identity from membership in armed groups is of critical importance. Demands for cultural rights, political representation, mother‑tongue education and political status do not, by themselves, constitute armed activity.

The current situation in Iran shows that, under wartime conditions, not only military capacity but also the future of political and social rights is up for debate. For Kurds and Balochs, the core issue is whether security policies will further restrict the rights of civilians.

In the debate over Iran’s future, the political will, equal rights and security of its various peoples remain decisive issues.

تهران — با تشدید شرایط جنگی در ایران و گسترش نیروی جدید بسیج داوطلبانه توسط دولت تهران، نگرانی‌های جدیدی درباره امنیت جمعیت کرد و بلوچ در کشور به وجود آمده است.

مقامات ایرانی اعلام کردند که بیش از ۶۰۰ هزار نفر در برنامه دفاعی داوطلبانه به نام «جنگ‌فضای ایران» ثبت‌نام کرده‌اند و انتظار می‌رود مشارکت در آموزش‌ها به بیش از یک میلیون نفر برسد. این اعداد نشان‌دهنده تعداد نیروی نظامی تأییدشده به‌صورت مستقل نیست. ساختار جدید به‌عنوان ظرفیت امنیتی داوطلبانهٔ اضافی که به سپاه پاسداران انقلاب و بسیج می‌پیوندد، تعریف شده است.

اما سؤال اصلی برای کردها و بلوچ‌ها این است که این بسیج چگونه بر سیاست‌های امنیت داخلی ایران تأثیر خواهد گذاشت.

آژانس پناهندگی اتحادیه اروپا (EUAA) اعلام می‌کند که کردها و بلوچ‌ها می‌توانند به‌دلیل فعالیت‌های سیاسی و هویت‌شان هدف مقامات ایرانی قرار گیرند و با تبعیض، بازداشت، مجازات‌های سنگین و اعدام مواجه شوند. به گفته EUAA، حکم اعدام به‌طور نامتناسبی در میان بلوچ‌ها اعمال می‌شود؛ فعالیت‌های سیاسی کردها نیز اغلب در چارچوب امنیت ملی و یکپارچگی سرزمین ارزیابی می‌شود.

این وضعیت، نگرانی‌ها را درباره تشدید اقدامات امنیتی در مناطق کرد و بلوچ با گسترش جنگ افزایش می‌دهد. اما در این مرحله هیچ مدرک مستقلی که تأیید کند واحدهای داوطلب جدید به‌طور خاص علیه کردها یا بلوچ‌ها به‌کار گرفته می‌شوند، وجود ندارد.

تمایز هویت کرد و بلوچ از عضویت در سازمان‌های مسلح امری حیاتی است. حقوق فرهنگی، نمایندگی سیاسی، زبان مادری و درخواست‌های وضعیت سیاسی به‌تنهایی به معنای فعالیت مسلحانه نیستند.

وضعیت کنونی در ایران نشان می‌دهد که در شرایط جنگ، نه تنها ظرفیت نظامی بلکه آیندهٔ حقوق سیاسی و اجتماعی نیز موضوع بحث است. برای کردها و بلوچ‌ها مسألهٔ اساسی این است که آیا سیاست‌های امنیتی حقوق شهروندان را بیشتر محدود خواهند کرد یا نه.

در بحث دربارهٔ آیندهٔ ایران، ارادهٔ سیاسی، حقوق برابر و امنیت اقوام مختلف همچنان به‌عنوان موضوعات تعیین‌کننده باقی می‌مانند.

طهران — مع تفاقم ظروف الحرب في إيران وتوسيع حكومة طهران لقوة التجنيد التطوعية الجديدة، ظهرت مخاوف جديدة بشأن أمن السكان الأكراد والبلوش في البلاد.

أعلنت السلطات الإيرانية أن أكثر من 600 ألف شخص سجلوا في برنامج الدفاع التطوعي المسمى «جانفادا-ي إيران»، ومن المتوقع أن يتجاوز عدد المتدربين مليونًا. هذه الأرقام لا تعكس عدد الأفراد العسكريين الذين تم التحقق منهم بشكل مستقل. وتُصنّف البنية الجديدة كقدرة أمنية تطوعية إضافية ستدعم حرس الثورة و«الباسيج».

لكن السؤال الحقيقي بالنسبة للأكراد والبلوش هو كيف سيؤثر هذا التجنيد على سياسات الأمن الداخلي في إيران.

تُفيد وكالة اللجوء التابعة للاتحاد الأوروبي (EUAA) أن الكرد والبلوش قد يتعرضون للاستهداف من قبل السلطات الإيرانية بسبب أنشطتهم السياسية وهويتهم، وأنهم قد يواجهون التمييز والاحتجاز والعقوبات الشديدة والإعدام. ووفقًا للوكالة، تُطبق عقوبة الإعدام بصورة غير متناسبة بشكل خاص على البلوش؛ بينما تُقيَّم الأنشطة السياسية للأكراد غالبًا في إطار الأمن القومي وسلامة الأراضي.

تُعزز هذه الصورة المخاوف من أن تتصاعد إجراءات الأمن في مناطق الكرد والبلوش مع توسع الصراع. ومع ذلك، لا توجد في الوقت الحالي أي أدلة مستقلة تم التحقق منها تُظهر أن الوحدات التطوعية الجديدة ستُستَخدم خصيصًا ضد الكرد أو البلوش.

إن الفصل بين الهوية الكردية أو البلوشية والعضوية في الجماعات المسلحة أمر حاسم. فالمطالب المتعلقة بالحقوق الثقافية والتمثيل السياسي واللغة الأم والوضع السياسي لا تعني بالضرورة الانخراط في أنشطة مسلحة.

المشهد الحالي في إيران يُظهر أن الوضع في ظل ظروف الحرب لا يقتصر على القدرة العسكرية فحسب، بل يشمل أيضاً مستقبل الحقوق السياسية والاجتماعية قيد النقاش. بالنسبة للأكراد والبلوش، القضية الأساسية هي ما إذا كانت سياسات الأمن ستقيد حقوق المدنيين أكثر أم لا.

في النقاش حول مستقبل إيران، تظل إرادة الشعوب المختلفة، ومساواة حقوقها، وضمان أمنها من العناوين الحاسمة.